Polonya'da elektronik ticaret faaliyetleri için sıklıkla tercih edilen şirket türü limited şirkettir (sp. z o.o.). Bu şirket yapısında yasal asgari sermaye tutarı 5.000 PLN olarak belirlenmiştir. Limited şirket, noter aracılığıyla klasik yöntemle kurulabileceği gibi çevrim içi platformlar üzerinden de kurulabilmektedir. Şirket tescilinin tamamlanmasıyla birlikte Ulusal Mahkeme Sicili (KRS) kaydı oluşturulmakta, ardından vergi kimlik numarası (NIP) ve istatistik numarası (REGON) verilmektedir.
Çevrim İçi Şirket Kuruluşu ve Tescil Süreci
Polonya'da çevrim içi şirket kuruluşu tek durak noktası mantığıyla yürütülmektedir. Bu kapsamda Portal of Court Registers altyapısı veya S24 sistemi kullanılabilmektedir. Girişimciler şirket sözleşmesini sisteme girerek başvuruda bulunurlar; S24 sisteminde hazır şablon sözleşme kullanılması halinde tescil süreci daha hızlı sonuçlanabilmektedir. İnceleme sürecinin ardından başvuru KRS siciline işlenmekte ve şirketin NIP ile REGON numaraları tahsis edilmektedir.
Mesafeli Sözleşmelerde Tüketiciyi Bilgilendirme Kuralları
İnternet üzerinden satış yapan işletmeler, mesafeli sözleşme kurulmadan önce tüketiciye belirli yasal bilgileri açıkça sunmak zorundadır. Bu bilgiler arasında girişimcinin kimlik ve iletişim bilgileri, ürün veya hizmetin temel nitelikleri, vergiler dâhil toplam satış fiyatı, teslimat masrafları ile diğer ek masraflar, ödeme ve teslimat usulleri, şikâyet prosedürü, cayma hakkının şartları ile iade masrafları ve sunulan fiyat veya teklifin geçerlilik süresi yer almaktadır. Ayrıca sözleşmenin onaylandığına ilişkin teyidin en geç teslimat anında veya hizmet ifası başlamadan önce dayanıklı veri taşıyıcısıyla verilmesi şarttır.
Sözleşme öncesinde internet mağazalarının işletme adresini, e-posta adresini ve hızlı ve etkili iletişim kurulabilecek telefon numarasını tüketiciye bildirmesi yasal bir zorunluluktur. Bunun yanı sıra sipariş oluşturma aşamasında kullanılan butonun açık ve anlaşılır şekilde 'ödeme yükümlülüğü doğuran sipariş' (zamówienie z obowiązkiem zapłaty) ibaresini veya bu anlama gelen eşdeğer bir ifadeyi taşıması gerekmektedir.
Cayma Hakkı ve Sözleşmeye Aykırılık Sorumluluğu
Mesafeli sözleşmelerde tüketici, malın teslim alınmasından veya hizmet sözleşmesinin kurulmasından itibaren 14 gün içinde gerekçe göstermeksizin ve kural olarak ek maliyete katlanmaksızın sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Satıcının cayma hakkına ilişkin gerekli bilgilendirmeyi tüketiciye sunmaması halinde, söz konusu 14 günlük yasal cayma süresi 12 ay uzamaktadır.
Satıcının ürünün sözleşmeye aykırılığından doğan sorumluluğu kural olarak 2 yıl devam eder. Tüketici tarafından yapılacak reklamasyon başvurularında kasa fişi ibraz edilmesi zorunlu tutulamaz. Banka hesap dökümü, e-posta veya satışı ispatlayan diğer deliller de yeterli kabul edilmekte olup satıcı yalnızca fiş bulunmadığı gerekçesiyle reklamasyonu geri çeviremez.
Tüketicinin sunduğu reklamasyon başvurusuna satıcı tarafından 14 gün içinde cevap verilmesi zorunludur. Belirtilen bu yasal süre içerisinde tüketiciye cevap verilmemesi halinde, tüketicinin talebi hukuken kabul edilmiş sayılmaktadır.
Kampanyalarda İndirimli Fiyat ve Referans Fiyat Uygulaması
İndirimli ürün satışlarında referans fiyatın doğru belirlenmesi ve şeffaf biçimde duyurulması esastır. İndirimli satış kampanyalarında referans noktası, ürünün indirim uygulanmadan önceki son 30 gün içindeki en düşük fiyatıdır. Bu bilginin tüketicilere açık, görünür ve karşılaştırılabilir şekilde sunulması, bu doğrultuda 'najniższa cena z 30 dni przed obniżką' ifadesinin tam olarak yer alması gerekmekte; bahse konu fiyatın gizlenmesi, silik bırakılması veya dolaylı yollarla sunulması kabul edilmemektedir.
KDV Kaydı ve Sınır Aşan Satış Düzenlemeleri
Genel vergilendirme sisteminde satışların 200.000 PLN eşiğini aşması durumunda veya belirli sektörlerde başlangıçtan itibaren KDV kaydı yaptırılması zorunludur. KDV mükellefiyeti kaydı için VAT-R formu kullanılmakta ve bu formun KDV'ye tabi satış veya hizmet faaliyeti başlamadan en geç bir gün önce verilmesi gerekmektedir.
Avrupa Birliği içi sınır aşan B2C mesafeli satışlarda 10.000 avroluk birleşik bir eşik uygulanmaktadır. Çevrim içi satıcılar ve belirli elektronik platformlar, tek bir üye devlette kayıt yaptırarak diğer Birlik ülkelerine yönelik mesafeli satışlara ilişkin KDV yükümlülüklerini Tek Durak Noktası (OSS) üzerinden beyan edip ödeyebilmektedir. Üçüncü ülke çıkışlı olup değeri 150 avroyu aşmayan ithal e-ticaret gönderileri için ise İthalat Tek Durak Noktası (IOSS) sistemi geçerlidir ve daha önce uygulanan 22 avroya kadar olan ithalat muafiyeti yürürlükte bulunmamaktadır.
Veri Koruma, Dijital Hizmetler ve Ürün Güvenliği Sorumlulukları
Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR), Avrupa Birliği'nde yerleşik işletmelerin veri işleme faaliyetlerinin yanında, Birlik dışında kurulu olsa dahi Birlik'teki kişilere mal veya hizmet sunan ya da onların davranışlarını izleyen işletmelere de uygulanmaktadır. Küçük ve orta ölçekli işletmeler de kural olarak GDPR kapsamındadır. Yükümlülüklerin kapsamı işletmenin ölçeğinden çok veri işlemenin türü ve hacmine göre belirlenmekte olup, hesap verebilirlik ilkesi uyarınca işletmelerin veri koruma kurallarına uyumu kanıtlama yükümlülüğü bulunmaktadır.
Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında çevrim içi pazar yerleri; satıcıların iletişim bilgilerini doğrulamak ve bu bilgileri görünür kılmak, ticari reklamları açıkça etiketlemek ve kullanıcıları yanıltıcı tasarım tekniklerinden (dark patterns) kaçınmakla yükümlüdür. Ayrıca platform sağlayıcıları, tüketiciye sözleşmenin kiminle kurulduğunu ve malın hangi satıcıdan alındığını açıklamak durumundadır.
13 Aralık 2024 tarihinden itibaren uygulanmaya başlayan Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü (GPSR), üretici, ithalatçı ve distribütörlerin yanı sıra e-ticaret platformlarına da satılan ürünlerin güvenliğini izleme yükümlülüğü getirmiştir. Düzenleme ile ürün güvenliği kuralları çevrim içi ekonomiye uyarlanmış, tüketicinin tehlikeli ürünlerde iade, değişim veya onarım imkânı elde etmesi kolaylaştırılmıştır.
Polonya'da e-ticaret için limited şirket asgari sermayesi ne kadardır?
Polonya'da limited şirket (sp. z o.o.) yapısında asgari sermaye tutarı 5.000 PLN'dir ve şirket klasik usulün yanı sıra çevrim içi sistemler üzerinden de kurulabilmektedir.
Tüketicinin mesafeli satışta cayma hakkı süresi ne kadardır?
Tüketici, malın tesliminden veya hizmet sözleşmesinin kurulmasından itibaren 14 gün içinde gerekçesiz ve kural olarak ek maliyete katlanmaksızın cayma hakkına sahiptir; satıcının bu hakkı bildirmemesi durumunda cayma süresi 12 ay uzar.
Müşteri reklamasyonuna satıcı ne kadar sürede cevap vermelidir?
Satıcı tüketici reklamasyonuna 14 gün içinde cevap vermekle yükümlüdür; bu yasal süre içerisinde cevap verilmemesi halinde tüketicinin talebi kabul edilmiş sayılır.
İndirim kampanyalarında referans fiyat nasıl belirlenir?
İndirimli satış kampanyalarında referans fiyat, ürünün indirim uygulanmadan önceki son 30 gün içindeki en düşük fiyatı olmalı ve bu bilgi görünür, açık ve karşılaştırılabilir biçimde sunulmalıdır.
Polonya'da KDV mükellefiyeti için satış eşiği nedir?
Genel sistemde KDV kaydı satışların 200.000 PLN eşiğini aşması halinde veya belirli sektörlerde başlangıçtan itibaren zorunludur; kayıt için VAT-R formu en geç KDV'ye tabi faaliyet başlamadan bir gün önce verilmelidir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy