Pert Farkı Tazminatı ve Ağır Hasar Kavramı
Araç pert farkı tazminatı veya rayiç bedel farkı tazminatı, kaza neticesinde perte çıkan araç için sigorta şirketince ödenen pert tazminatı tutarı ile aracın kaza anındaki gerçek piyasa rayiç bedeli arasında kalan eksik miktardır. Sigorta kuruluşunun piyasa değerini tam olarak karşılamadığı durumlarda eksik kalan bu meblağ belirli şartlar dahilinde sigortacıdan tahsil edilebilir.
Sigortacılıkta pert nitelemesi yerine ağır hasarlı araç ifadesine yer verilmektedir. Mevzuatta bağlayıcı nitelikte kesin bir yasal oran bulunmamakla birlikte uygulamada onarım masrafının araç piyasa değerinin yüzde 70 ve üzerine ulaşması pert kriteri olarak değerlendirilebildiği gibi, onarım giderinin rayiç değerin yüzde 50'sini bulması ölçütü de ileri sürülebilmektedir. Tam hasar nitelemesinde ise bir yaklaşımda onarım masraflarının kaza tarihindeki araç değerini aşması veya aracın onarım kabul etmez nitelikte olması yeterli görülürken, kasko genel şartlarında masrafların değeri aşması ile onarım kabul etmezliğin eksper raporuyla tespiti birlikte aranabilmektedir. Sigorta şirketinin tazminat sorumluluğu ise poliçede kararlaştırılan azami teminat limiti ile sınırlıdır.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2013/6169, K. 2013/9422Kaynağı aç
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/5197, K. 2021/7550Kaynağı aç
Kasko Sigortasında Hasar Tazmini ve Ağır Hasar Usulü
Kasko sigortasında hasarın ne şekilde karşılanacağı, onarımın hangi servislerde yapılacağı ve kullanılacak parça türü poliçe şartlarında açıkça gösterilir. Bu yönde açık bir sözleşme hükmü bulunmaması durumunda sigortalının tercih ettiği tazmin yöntemi, servis ve parça seçimi geçerli kabul edilir. Yapılacak incelemede onarım masraflarının aracın riziko tarihindeki değerini aştığı ve eksper raporuyla onarımın imkansızlaştığı saptandığında araç tam hasara uğramış sayılır. Bu ihtimalde mevzuata uygun hurda tescil belgesi sigorta şirketine verilmedikçe araç sahibine tazminat ödemesi gerçekleştirilmez.
Ağır hasara uğrayan taşıtın onarımının teknik olarak mümkün olduğunun eksper raporuyla tespit edildiği hallerde ise aracın trafikten çekildiğini gösteren kaşeli tescil belgesi ibraz edilmeden sigorta tazminatı ödenmez. Hak sahibinin aracı hasarlı durumuyla kendi uhdesinde bırakmayı onaylaması halinde, riziko anındaki rayiç bedel ile hasarlı hali arasındaki fark tazminat olarak ödenir. Bu yöntemde sigorta kuruluşu tespit ederek hak sahibine bildirdiği sovtaj değerini bildirim anından itibaren bir ay süreyle garanti etmiş sayılır. Hasar tespiti ve pert durumuna ilişkin uyuşmazlıklarda ise kurum veya fen heyetlerinden seçilecek ve bünyesinde sigorta hukukçusu bulunan uzman bilirkişi kurulundan denetime elverişli ve çelişkileri giderici rapor alınması yoluna gidilebilmektedir.
Gerçek Zararın Hesaplanması ve Diğer Zarar Kalemleri
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2013/6169 Esas ve 2013/9422 Karar sayılı ilamı doğrultusunda, bir aracın pert edilmesinin uygun bulunması halinde gerçek zararın kapsamı net şekilde belirlenmelidir. Bu çerçevede gerçek zarar; kaza tarihindeki ikinci el serbest piyasa rayiç değerinden aracın sovtaj değerinin düşülmesi ve kalan bakiyeden sigortalıya yapılan kasko ödemesinin mahsup edilmesi suretiyle kalan net bakiye olarak hesaplanır. Zarar gören taraf, kasko poliçesi kapsamında karşılanmamış bakiye zararı ile gerçek zarara dâhil kabul edilen araç mahrumiyeti zararını sorumlulardan talep etme hakkına sahiptir.
Aracın tamirinin ekonomik bulunmayıp pert edilmesinin uygun görüldüğü durumlarda, tamir süresi üzerinden ulaşım bedeli talep edilemez. Araç mahrumiyeti zararı yalnızca aynı nitelik ve vasıfta yeni bir araç satın almak için gereken makul süre esas alınarak tayin edilir. Öte yandan kasko şirketi tarafından pert işlemi çerçevesinde tazminat ödemesi yapıldığı için araç sahibinin bu ödemeye ek olarak ayrıca araç değer kaybı tazminatı talep etmesi hukuken mümkün değildir.
Sigorta şirketinin kaza tarihindeki rayiç bedelden daha düşük bir pert ödemesi yapması durumunda, ödemenin fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak alınması hâlinde bakiye pert farkı tazminatı sigorta şirketinden dava yoluyla talep edilebilmektedir.
Sigorta Tahkim Komisyonuna Başvuru Usulü
Pert farkı tazminatı uyuşmazlıklarında kasko şirketi aleyhine Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru yapılabilir. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30/1 hükmü gereğince, mevzuatla zorunlu tutulan sigortalardan doğan uyuşmazlıklarda ilgili kuruluş tahkim sistemine üye olmasa dahi hak sahipleri bu tahkim usulünden yararlanma hakkına sahiptir.
5684 sayılı SİGORTACILIK KANUNU m. 30Kaynağı aç
5684 sayılı Kanun m. 30/13 uyarınca tahkime başvurulabilmesi için uyuşmazlık yaşanan sigorta kuruluşuna önceden başvuru yapılmış olması ve talebin kısmen veya tamamen reddedildiğinin belgelenmesi ya da kuruluşun başvuru tarihinden itibaren on beş iş günü içinde yazılı cevap vermemiş bulunması şarttır. Aynı Kanun m. 30/14 hükmü doğrultusunda, genel mahkemelere veya Tüketici Sorunları Hakem Heyetine götürülmüş uyuşmazlıklar hakkında Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru yapılamaz.
Tahkim yargılamasında hakemler 5684 sayılı Kanun m. 30/15 gereği yalnızca kendilerine sunulan dosyadaki evrak üzerinden karar verirler. Kanun m. 30/16 uyarınca hakemler görevlendirildikleri tarihten itibaren kural olarak en geç dört ay içinde kararlarını vermek zorundadır; bu süre ancak tarafların açık ve yazılı rızasıyla uzatılabilir, aksi takdirde uyuşmazlığın çözümü yetkili mahkemeye kalır. Kanun m. 30/12 uyarınca hakem kararlarına karşı, kararın bildiriminden itibaren on gün içinde Komisyon bünyesinde bir defaya mahsus itiraz yoluna gidilebilir; kanunda belirlenen yasal parasal sınırın altında kalan kararlar ise kesin niteliktedir.
Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı Süreleri
Pert farkı tazminatı talebiyle adli yargıda açılacak davalarda görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir.
Pert farkı tazminatı alacaklarında zamanaşımı süresi, tazminat sorumlusunun ve kazanın öğrenildiği tarihten itibaren iki yıldır. Söz konusu iki hususun öğrenilememesi halinde ise zamanaşımı süresi on yıl olarak uygulanır.
Pert işlemi yapılan araç için ayrıca değer kaybı istenebilir mi?
Pert kaydı konulan ve kasko şirketi tarafından pert ödemesi yapılan bir araç için araç sahibinin buna ek olarak değer kaybı tazminatı talep etmesi hukuken mümkün değildir.
Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurmadan önce sigortacıya müracaat zorunlu mudur?
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30/13 gereğince tahkime gitmeden önce sigorta kuruluşuna başvuru yapılması ve bu talebin olumsuz sonuçlandığının belgelenmesi veya kuruluşun on beş iş günü içinde yazılı yanıt vermemiş olması zorunludur.
Pert edilen araç için araç mahrumiyeti zararı nasıl talep edilir?
Aracın tamirinin ekonomik bulunmayıp pert edilmesinin uygun görüldüğü hâllerde onarım süresince ulaşım giderine değil, yeni bir araç satın alınması için gereken süre dikkate alınarak araç mahrumiyeti zararına hükmolunabilir.
Pert farkı tazminatı davasında görevli mahkeme hangisidir?
Araç pert farkı tazminatı davalarında görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir.
Pert farkı tazminatında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Pert farkı tazminatında zamanaşımı süresi tazminat sorumlusunun ve kazanın öğrenilmesinden itibaren iki yıl olup bu hususların öğrenilemediği durumlarda zamanaşımı on yıldır.
Sigorta hakemleri uyuşmazlığı ne kadar sürede karara bağlar?
5684 sayılı Kanun m. 30/16 uyarınca hakemler görevlendirildikleri tarihten itibaren kural olarak en geç dört ay içinde karar vermek zorundadır; bu süre yalnızca tarafların açık ve yazılı muvafakatiyle uzatılabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

