Paranızı Geri Alıyoruz Tuzağı ve Recovery Scam Yöntemi
Daha önce dolandırıcılık eylemleri nedeniyle maddi kayıp yaşamış kişileri sahte kurum logoları ve kaybettikleri parayı geri alma vaadiyle hedef alan girişimler, mağdurları ikinci kez zarara uğratmayı amaçlayan yeni bir aldatma yöntemidir. Uluslararası alanda 'recovery scam' olarak tanımlanan bu yöntemde, kaybedilen meblağların kurtarılacağı öne sürülerek güven sağlanmaya çalışılır.
Kurtarma vaadi sunan sahte başvuru sayfalarında FBI, Kanada polisi, INTERPOL ve Europol gibi yabancı ve uluslararası resmî kurumların logoları ve adları izinsiz biçimde kullanılır. Bu kurum adlarının ve simgelerinin yan yana yerleştirilmesindeki amaç, yürütülen sürecin devletlerarası resmî bir iş birliğiyle gerçekleştirildiği algısını oluşturarak mağdurun şüphe duymasını engellemektir.
Sahte Başvuru Merkezleri ve Ek Ödeme Talepleri
Dolandırıcılar, FBI bünyesinde faaliyet gösteren gerçek İnternet Suçları Şikâyet Merkezi'ni taklit ederek benzer sayfalar kurmaktadır. Söz konusu resmî birimin gerçek internet adresi 'ic3.gov' alan adıdır. Sahte sayfalar ise buna benzeyen kelimeler, logolar, kısaltmalar ve formlar kullanarak mağdurları yanıltmaktadır.
Sahte başvuru formları aracılığıyla ilgililerin kimlik, telefon, e-posta, önceki ödeme kayıtları, banka bilgileri, kripto işlem kayıtları ve dosya anlatımları toplanmaktadır. Ardından mağdura dosyasının incelendiği ve fonlarının bulunduğu belirtilerek dosya masrafı, vergi, işlem bedeli veya aktivasyon ücreti gibi gerekçelerle ilave ödeme yapması talep edilmektedir.
Gerçek Avukatlık Hizmeti ile Sahte Yönlendirmelerin Ayrımı
Dolandırıcılık amacıyla kurulan internet sitelerinde mağdurlar sahte hukuk bürolarına veya uzmanlara yönlendirilebilmektedir. Hukuki temsil ve avukatlık faaliyeti; baro kaydı, açık unvan, iletişim bilgileri, resmî vekâlet ilişkisi, yazılı ücret sözleşmesi ve meslek kurallarına bağlı olarak sunulur. Belirsiz alan adları, yabancı logolar ve yalnızca mesajlaşma uygulamaları üzerinden kurulan irtibatlarla hukuk hizmeti verilmesi mümkün değildir.
Bilişim Sistemleri Vasıtasıyla Dolandırıcılık Suçu
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, dolandırıcılık suçunun bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesi suçun nitelikli hâli kabul edilmiştir. Bu kapsamda hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının miktarı ise suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 158Kaynağı aç
a) Dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle,
b) Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanmak
suretiyle,
c) Kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanmak suretiyle,
d) Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi
parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması
suretiyle,
e) Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak,
f) Bilişim sistemlerinin, banka veya
kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle,
g) Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak
suretiyle,
h) Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden
kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin
kooperatifin faaliyeti kapsamında,
i) Serbest meslek sahibi kişiler tarafından, mesleklerinden dolayı
kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması suretiyle,
j) Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir
kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla,
k) Sigorta bedelini almak maksadıyla,
l) (Ek: 24/11/2016-6763/14 md.) Kişinin,
kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı
olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi
suretiyle,
İşlenmesi halinde, üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar
adlî para cezasına hükmolunur. (Ek cümle: 29/6/2005 – 5377/19 md.; Değişik:
3/4/2013-6456/40 md.) Ancak, (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde sayılan
hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının miktarı suçtan
elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.[71]
(2) Kamu görevlileriyle ilişkisinin olduğundan, onlar nezdinde hatırı
sayıldığından bahisle ve belli bir işin gördürüleceği vaadiyle aldatarak,
başkasından menfaat temin eden kişi, yukarıdaki fıkra hükmüne göre
cezalandırılır.
(3) (Ek fıkra: 24/11/2016-6763/14 md.)
Bu madde ile 157 nci maddede yer alan suçların, üç veya daha fazla kişi tarafından
birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında; suç işlemek için
teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde verilecek
ceza bir kat artırılır.
Daha az cezayı gerektiren hal
Delillerin Korunması ve Resmî Başvuru Adımları
Parayı geri alma vaadi sunan şüpheli sayfalara rastlandığında form doldurulmamalı; ad, telefon, e-posta, kimlik, dekont, kripto cüzdanı veya banka bilgileri kesinlikle paylaşılmamalıdır. Bunun yerine, sayfanın alan adını, logolarını, başvuru butonunu, kurum isimlerini, iletişim bilgilerini ve küçük puntolu hizmet notunu gösterecek biçimde ekran görüntüleri alınmalıdır.
Kurtarma dolandırıcılığı teşebbüslerine karşı yalnızca yeni açılan sahte internet sayfasına ilişkin kayıtlar değil, ilk dolandırıcılık eylemine ait deliller de muhafaza edilmelidir. Bu kapsamda dekont, IBAN, kripto transfer kaydı, reklam linki, telefon numarası, WhatsApp yazışması ve sahte panel görüntüleri silinmeden saklanmalıdır.
İnternet dolandırıcılığı mağduriyetlerinde Türkiye'de resmî başvuru mercii Cumhuriyet Başsavcılığıdır. Ödeme yeni yapılmışsa vakit kaybetmeksizin ilgili bankaya başvurularak hesap blokesi ve şüpheli işlem bildirimi gerçekleştirilmelidir. Yurt dışı internet suçu bildirimlerinde ise resmî kurum alan adları ayrıca kontrol edilmelidir.
Parayı geri alma vaadi sunan şüpheli sayfalara karşı ne yapılmalıdır?
Şüpheli sayfalarda form doldurulmamalı, kişisel veya finansal bilgi paylaşılmamalı ve sayfanın URL, logo ile iletişim bilgilerini içeren ekran görüntüleri alınarak deliller saklanmalıdır.
İnternet dolandırıcılığına maruz kalındığında hangi adımlar izlenmelidir?
Türkiye'de Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmalı, transfer yeni yapılmışsa gecikmeksizin bankaya bildirimde bulunulmalı ve önceki dekont, IBAN ile yazışma kayıtları korunmalıdır.
Bilişim sistemleri kullanılarak işlenen dolandırıcılık suçunun cezası nedir?
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 158/1 uyarınca bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması hâlinde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezası ise menfaatin iki katından az olamaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy