Özel Hastanelere Uygulanan İdari Yaptırım Türleri
Özel sağlık kuruluşlarına mevzuat uyarınca uygulanan temel idari yaptırımlar; hastanenin bir kısmında faaliyetin geçici olarak durdurulması, hastanenin tamamında faaliyetin geçici olarak durdurulması ve özel hastane ruhsatının geri alınmasıdır. Bu işlemler Özel Hastaneler Yönetmeliği ve 2219 sayılı Hususi Hastaneler Kanunu kapsamında tesis edilir.
Acil Hallerde ve Kurumca Belirlenen Hizmetlerde İlave Ücret Yasağı
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 73 ile Genel Sağlık Sigortası İşlemleri Yönetmeliği m. 51 uyarınca, sözleşmeli ve sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucuları acil hallerde genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden veya Sosyal Güvenlik Kurumundan ilave ücret talep edemez. Sözleşmeli sağlık kuruluşları ayrıca Kurum tarafından belirlenen sağlık hizmetleri için de ilave ücret alamaz.
İdari İtiraz Süreci ve Merci Tecavüzü
İdari yaptırımlara karşı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu kapsamında dava açılmadan önce yetkili idari mercie yapılan itiraz dava açma süresini durdurur. İtirazın kanunen yetkili olmayan farklı bir yere yapılması halinde merci tecavüzü meydana gelir. Bu durumda itiraz süreleri durdurmaz ve sonradan açılacak iptal davası süre aşımı sebebiyle usulden reddedilir.
Görevli Yargı Yeri ve Dava Açma Süreleri
Özel hastanelere uygulanan yaptırım Kabahatler Kanunu genel hükümleri çerçevesinde verilmişse yetkili yargı yeri Sulh Ceza Hakimliği olup başvuru süresi 15 gündür. Yaptırım 2219 sayılı Hususi Hastaneler Kanunu veya Özel Hastaneler Yönetmeliği kapsamında tesis edilmişse iptal davası İdare Mahkemesinde 60 gün içinde açılır.
İptal Davasında Yargısal Denetim Ölçütleri
Yargı mercileri özel hastane para cezalarını denetlerken fiilin somutlaştırılması kuralını arar. Mevzuata aykırı davranıldığı şeklindeki genel ifadeler yeterli görülmez; idarenin hangi hastanın, hangi tarihte ve hangi işlemle kuralı ihlal ettiğini somut delillerle ispatlaması gerekir. Bununla birlikte ceza tesis edilmeden önce hastaneye iddialara cevap verebilmesi amacıyla makul bir süre ve savunma imkanı tanınmalıdır.
Ölçülülük ilkesi gereğince küçük bir usul hatası sebebiyle hastanenin bir bölümünün kapatılması ya da tavan sınırdan ceza uygulanması hukuka aykırılık teşkil eder. Cezanın dayandığı yönetmelik hükmünün açık, anlaşılır ve hukuki belirlilik taşıması, muğlak ifadeler barındırmaması gerekir. İdarenin cezayı alt sınırdan değil de üst sınırdan tayin etmesi durumunda tekerrür veya zararın büyüklüğü gibi somut verilerle gerekçe sunması zorunludur.
Lehe Mevzuat Hükümlerinin Uygulanması
Özel hastanelere uygulanan idari yaptırımlarda sonradan yürürlüğe giren lehe mevzuat hükümlerinin uygulanması esastır. İlgili yönetmelik hükmüne aykırılık gerekçesiyle tesis edilen faaliyet durdurma yaptırımının sonradan yapılan yönetmelik değişikliğiyle lehe düzenlenmesi durumunda bu lehe değişiklik iptal davasında dikkate alınır.
Özel hastane cezalarında idari itiraz süreyi durdurur mu?
2577 sayılı Kanun kapsamında yetkili idari mercie yapılan itiraz dava açma süresini durdurur; ancak yetkili olmayan bir mercie başvurulması halinde merci tecavüzü oluştuğundan süreler durmaz ve açılacak iptal davası süre aşımı nedeniyle usulden reddedilir.
Acil servis hastalarından ilave ücret talep edilebilir mi?
5510 sayılı Kanun ve Genel Sağlık Sigortası İşlemleri Yönetmeliği uyarınca sözleşmeli veya sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucuları acil hallerde hastalardan veya Sosyal Güvenlik Kurumundan ilave ücret isteyemez.
İdari para cezasında üst sınırdan ceza kesilmesinin şartı nedir?
İdarenin cezayı alt sınır yerine tavan sınırdan belirleyebilmesi için tekerrür veya zararın büyüklüğü gibi somut verilerle kararında açıkça gerekçe göstermesi gerekir.
Özel hastane cezalarına karşı hangi mahkemeye başvurulur?
Ceza Kabahatler Kanunu genel hükümlerine dayanıyorsa 15 gün içinde Sulh Ceza Hakimliğine, 2219 sayılı Kanun veya Özel Hastaneler Yönetmeliği kapsamında tesis edilmişse 60 gün içinde İdare Mahkemesine başvurulur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy