Acil Serviste İlave Ücret Alınmasının Yasal Çerçevesi
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 73. maddesi uyarınca, Sosyal Güvenlik Kurumu ile sözleşmeli veya sözleşmesiz tüm sağlık hizmeti sunucuları, acil hallerde genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden veya Sosyal Güvenlik Kurumundan herhangi bir ilave ücret talep edemez. SGK ile sözleşmesi bulunan özel hastanelerde acil hal kapsamında kırmızı veya sarı alanda tedavi gören hastalardan ilave ücret ve katılım payı tahsil edilmesi kural olarak yasaktır; buna karşılık yeşil alan muayeneleri bu yasağın kapsamı dışındadır.
5510 sayılı SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU m. 73Kaynağı aç
Acil Vakaları Kabul Zorunluluğu ve Müstahaklık Tespiti
Özel sağlık kuruluşları acil durumlarda başvuran kişilerin mali gücüne ya da sağlık güvencesine bakmaksızın gerekli ilk tıbbi müdahaleyi gecikmeden yerine getirmekle yükümlüdür. Bununla birlikte 5510 sayılı Kanun'un 73. maddesi kapsamında, sağlık hizmeti sunucularının müracaat eden genel sağlık sigortalıları ile bakmakla yükümlü olunan kişilerin hizmet alma hak sahipliğini Sosyal Güvenlik Kurumunca sağlanan yöntemlerle tespit ve tevsik etme zorunluluğu bulunmaktadır.
Tıbbi Açıdan Acil Hal Sayılan Durumlar
Acil hal; ani bir hastalık, kaza yahut yaralanma neticesinde ilk 24 saat içerisinde tıbbi müdahale gerektiren, müdahalede veya sevk sürecinde geç kalınması halinde kişinin yaşamını ya da beden bütünlüğünü ağır tehlikeye sokacak durumları ifade eder. Kırmızı veya sarı alan kapsamında değerlendirilen bu tür acil vakalarda genel sağlık sigortalısı hastalardan ilave ücret veya katılım payı tahsil edilmemesi esastır.
Sözleşmeli ve Sözleşmesiz Hastanelerde İlave Ücret Kuralları
5510 sayılı Kanun'un 73. maddesi gereğince kamu idaresi sağlık sunucuları dışındaki vakıf üniversiteleri dahil sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularınca, Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen bedelin iki katına kadar ilave ücret tavanını belirlemeye Cumhurbaşkanı, bu tavan dahilindeki oranları belirlemeye ise Sosyal Güvenlik Kurumu yetkilidir; acil haller bu tavan uygulamasının istisnasını teşkil eder. Ayrıca sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından acil hallerde alınan hizmet bedelleri, sözleşmeli sunucular için belirlenen bedeller esas alınarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü kişilere fatura karşılığı Kurumca ödenir. Acil haller dışında sözleşmesiz kuruluşlardan alınan hizmet bedelleri ise Kurum tarafından karşılanmaz.
İlave Ücretten Muaf Tutulan Gruplar ve Servis Tedavisine Geçiş
5510 sayılı Kanun'un 73. maddesi doğrultusunda, aynı Kanun'un 60. maddesinde özel olarak muaf tutulan belirli sigortalı grupları ve bakmakla yükümlü oldukları kişilerden hiçbir surette ilave ücret alınamaz. Acil başvurularda hastanın ilk 24 saatlik süreçte stabil duruma getirilmesi beklenir; kliniğe yatışın yapılması ya da başka bir kuruma nakledilmesiyle birlikte acil hal durumu son bulur. Acil niteliğin kalkmasının ardından olağan servis ücretlendirmesi devreye girebileceğinden, hastanın süreç hakkında açıkça bilgilendirilmesi ve rızasının temini önem arz eder.
Özel hastane acil servisinde her hastadan ilave ücret alınabilir mi?
Acil hal kapsamında kırmızı veya sarı alanda tedavi gören SGK'lı hastalardan 5510 sayılı Kanun'un 73. maddesi uyarınca ilave ücret ve katılım payı talep edilemez; ancak acil hal niteliği taşımayan yeşil alan muayeneleri bu yasağın dışındadır.
Ödeme gücü bulunmayan acil hastanın özel hastaneye kabulü zorunlu mudur?
Özel sağlık kuruluşları, acil vakaları başvuran kişinin ödeme gücü veya sağlık güvencesi bulunup bulunmadığına bakılmaksızın kabul etmek ve gecikmeksizin gerekli tıbbi müdahaleyi gerçekleştirmekle yükümlüdür.
Acil serviste yapılan ilk müdahaleden sonra servis yatışında ücret talep edilir mi?
Hastanın stabilizasyonu sağlanarak ilgili kliniğe yatışı yapıldığında ya da başka bir yataklı kuruma sevkiyle birlikte acil hal durumu sona ermiş sayılır. Bu aşamadan sonraki servis tedavisinde genel ilave ücret kuralları devreye girebileceğinden hastaya durumun bildirilmesi ve onamının temini aranır.
SGK ile sözleşmesi bulunmayan özel hastanelerde acil servis masrafını kim öder?
Sözleşmesiz sağlık sunucularından acil hallerde alınan hizmet bedeli, sözleşmeli sunucular için belirlenen bedeller esas alınarak Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından fatura karşılığı sigortalıya ödenir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

