Acil Sağlık Hizmetlerinde İlave Ücret ve Katılım Payı Yasağı
Sosyal Güvenlik Kurumu kapsamındaki genel sağlık sigortalıları ve bakmakla yükümlü oldukları kişilerden, acil hal çerçevesinde sunulan acil sağlık hizmetleri sebebiyle katılım payı veya ilave ücret talep edilemez. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 73 üncü maddesi uyarınca kamu idaresi dışındaki vakıf üniversiteleri dahil sözleşmeli sağlık kuruluşları belirli sağlık hizmetlerinde mevzuat tavanı dahilinde ilave ücret alma hakkına sahip olsa da acil hallerde ilave ücret yasağı bu kuralın kesin bir istisnasını oluşturur. Acil sağlık durumlarında sözleşmeli veya sözleşmesiz tüm sağlık hizmeti sunucularının hem kişilerden hem de Kurumdan ilave ücret talep etmesi kanunen yasaklanmıştır.
5510 sayılı SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU m. 73Kaynağı aç
Müstahaklık Kontrolü ve Sözleşmesiz Sunucularda Masraf Karşılama
Sağlık hizmeti sunucuları, başvuran kişilerin genel sağlık sigortasından yararlanma hakkına sahip olup olmadığını elektronik ortamda veya diğer yöntemlerle kontrol etmek ve tevsik etmekle yükümlüdür. 5510 sayılı Kanunun 73 üncü maddesi gereğince acil haller dışında sözleşmesiz sağlık kurumlarından kişisel olarak satın alınan sağlık hizmeti bedelleri Kurum tarafından ödenmez. Buna karşılık acil hallerde sözleşmesiz kuruluşlardan sağlanan sağlık hizmetlerinin bedeli, Kanunun 72 nci maddesi uyarınca sözleşmeli kuruluşlar için belirlenen bedeller temel alınarak fatura karşılığında sigortalıya veya hak sahiplerine ödenir.
Acil Gözlem Süresi ve Doğrudan Girişimsel İşlemler
Acil servise müracaat eden hastalara doğrudan uygulanan acil girişimsel müdahaleler ile kabulü takiben acil gözlem ünitelerinde ilk 24 saat boyunca sunulan tüm tıbbi hizmetler için hastalardan ilave ücret alınması mümkün değildir. Bu süre zarfında acil serviste yürütülen tanı, tetkik ve ilk müdahale süreçlerinin tamamı ilave ücret muafiyeti kapsamındadır.
Tıbbi Stabilizasyon, Kliniğe Yatış ve Sevkle Acil Halin Sona Ermesi
Acil birimlerde sunulan sağlık hizmetlerinde temel ilke, hastanın ilk 24 saat içinde tıbbi yönden stabilize edilmesidir. Hastanın hayati fonksiyonlarının dengelenmesi anlamına gelen stabilizasyonun ardından ilgili kliniğe yatışının gerçekleştirilmesi veya bir başka sağlık kuruluşunun yataklı servisine transfer edilmesi durumunda acil hal durumu hukuken ve tıbben sona erer.
İlave Ücret İçin Bilgilendirme Formu ve Belge Düzenleme Şartı
Acil halin tamamlanmasından sonra gerçekleştirilecek tıbbi müdahalelerden ilave ücret talep edilebilmesi, EK-1/D Acil Halin Sona Ermesine İlişkin Bilgilendirme Formu düzenlenerek hastaya veya yakınına yazılı bildirimin imza karşılığı verilmesi şartına bağlıdır. Sağlık hizmeti sunucularının ayrıca hastaya uygulanan bütün işlemleri ve tahakkuk ettirilen ilave ücret tutarını açıkça gösteren EK-1/B belgesini kişilere eksiksiz sunma yükümlülüğü bulunmaktadır.
Yeşil Alan Muayenesi ve Katılım Payı İstisnası
Acil servislerde katılım payından muafiyet esas olmakla birlikte, 520.021 kodlu yeşil alan muayenesi bu muafiyet kuralının yegane istisnasıdır. Acil servis triyajında yeşil alan kapsamında değerlendirilen muayeneler katılım payına tabi tutulur ve bu muayene sebebiyle doğan katılım payı tutarları sağlık kuruluşunca değil, eczaneler aracılığıyla ilgililerden tahsil edilir.
Haksız Alınan Acil Servis Ücretlerinin İadesi ve Başvuru Usulü
Özel sağlık kuruluşları tarafından acil hal kapsamında tahsil edilen ilave ücretlerin geri alınması amacıyla mevzuatta öngörülen yasal parasal sınırlar dahilinde İl veya İlçe Tüketici Hakem Heyetine başvuru yapılabilir. Uyuşmazlık bedelinin yasal sınırı aşması veya uyuşmazlığın farklı nitelikte olması durumunda ise yargısal yola başvurulur. Bunun yanında haksız ücret tahsilatına karşı Sağlık Bakanlığı birimleri, CİMER ve Sosyal Güvenlik Kurumu inceleme kanalları üzerinden idari başvuruda bulunulması da mümkündür.
Özel hastane acil servisinde ilave ücret talep edebilir mi?
5510 sayılı Kanunun 73 üncü maddesi uyarınca sözleşmeli veya sözleşmesiz tüm sağlık sunucuları acil hallerde genel sağlık sigortalısından hiçbir ilave ücret veya katılım payı talep edemez.
Acil servis gözlem ünitesinde yatan hastadan ücret alınır mı?
Acil servise kabul edilerek uygulanan doğrudan girişimsel tedaviler ile acil gözlem ünitelerinde 24 saat boyunca sunulan hizmetlerin hiçbirinden ilave ücret alınamaz.
Acil hal durumu hangi aşamada sona erer?
Hastanın ilk 24 saat içinde stabilize edilerek yataklı kliniğe yatırılması veya başka bir sağlık kuruluşunun yataklı kliniğine sevk edilmesiyle acil hal sona erer.
Acil hal bitiminde ilave ücret alınması hangi şarta bağlıdır?
Acil halin bittiğine dair EK-1/D bilgilendirme formunun imza karşılığı verilmesi ve sunulan işlemleri gösteren EK-1/B belgesinin hastaya teslim edilmesi şarttır.
Yeşil alan muayenesinde katılım payı nasıl ödenir?
520.021 kodlu yeşil alan muayenesi muafiyet dışındadır ve oluşan katılım payı hastanede değil, eczaneler aracılığıyla ilgililerden tahsil edilir.
Sözleşmesiz özel hastanedeki acil masrafı Kurumdan alınabilir mi?
5510 sayılı Kanunun 73 üncü maddesi uyarınca acil hallerde sözleşmesiz kuruluşlara ödenen bedeller, sözleşmeli sunucu bedelleri esas alınarak fatura karşılığında Kurumca sigortalıya ödenir.
Haksız tahsil edilen acil servis ücreti nasıl geri istenir?
Haksız tahsil edilen tutarın iadesi için yasal parasal sınır dahilinde İl veya İlçe Tüketici Hakem Heyetine başvurulur; sınırın aşılması durumunda ise yargı yoluna başvurulur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

