Özel Hastane Acil Servis Ücret İadesi ve İlave Ücret Yasağı

by Avukat Erdal Ersoy
Özel Hastane Acil Servis Ücret İadesi ve İlave Ücret Yasağı

Acil Sağlık Hizmetlerinde İlave Ücret ve Katılım Payı Yasağı

Sosyal Güvenlik Kurumu kapsamındaki genel sağlık sigortalıları ve bakmakla yükümlü oldukları kişilerden, acil hal çerçevesinde sunulan acil sağlık hizmetleri sebebiyle katılım payı veya ilave ücret talep edilemez. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 73 üncü maddesi uyarınca kamu idaresi dışındaki vakıf üniversiteleri dahil sözleşmeli sağlık kuruluşları belirli sağlık hizmetlerinde mevzuat tavanı dahilinde ilave ücret alma hakkına sahip olsa da acil hallerde ilave ücret yasağı bu kuralın kesin bir istisnasını oluşturur. Acil sağlık durumlarında sözleşmeli veya sözleşmesiz tüm sağlık hizmeti sunucularının hem kişilerden hem de Kurumdan ilave ücret talep etmesi kanunen yasaklanmıştır.

5510 sayılı SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU m. 73Kaynağı aç
MADDE 73- (Değişik: 17/4/2008-5754/45 md.) Bu Kanuna göre sağlık hizmetleri, Kurum ile yurt içindeki veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanun hükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın aldıkları sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiyle sağlanır. Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları dışındaki vakıf üniversiteleri dahil sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularınca, Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen sağlık hizmetleri bedeline ek olarak, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü oldukları kişilerden sağlık hizmeti sunucularının giderleri ve ürettikleri sağlık hizmetlerinin maliyetleri, yapılan sübvansiyonlar gibi kriterler dikkate alınarak bu bedellerin iki katına kadar alınabilecek ilave ücretin tavanını belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Bu tavan dahilinde alınabilecek ilave ücret oranları Kurumca belirlenir. Ancak (…)[124] 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (4), (6) ve (8) numaralı alt bentleri kapsamında sayılanlar ile bakmakla yükümlü oldukları kişiler ile aynı maddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü fıkraları kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılan kişilerden ilave ücret alınamaz. Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen eşdeğer ilaçların, azami fiyatı ile kişinin talep ettiği eşdeğer ilacın fiyatı arasında oluşacak fark ve optik için tavan uygulanmaz ve bu fıkra kapsamında değerlendirilmez. [125][126] Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları ise otelcilik hizmeti ile dördüncü fıkrada belirtilen istisnai sağlık hizmetleri dışında, sağladıkları sağlık hizmetleri için genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden ilave ücret talep edemez. (Mülga ikinci cümle: 21/1/2010-5947/19 md.) (…) (Ek cümleler: 21/5/2013-6486/4) Ancak yükseköğretim kurumlarına ait sağlık hizmeti sunucularında öğretim üyeleri tarafından mesai saatleri dışında bizzat verilen sağlık hizmetleri için Kurumca belirlenmiş sağlık hizmetleri bedelinin, poliklinik muayenelerinde bir katını, diğer hizmetlerde yüzde ellisini geçmemek üzere, üniversite yönetim kurulu kararıyla öğretim üyelerinin unvanları itibarıyla belirlenen miktarda ilave ücret alınabilir. Ancak alınacak ilave ücret bir defada asgari ücretin iki katını geçemez. Bu oranları bir katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir. Kurum bu fıkra kapsamında ilave ücret alınamayacak sağlık hizmetlerini belirlemeye yetkilidir. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları, Kurumca belirlenmiş standartların üstündeki talepleri karşılayan otelcilik hizmetleri ile hayati öneme sahip olmama ve alternatif tedavilerin bulunması gibi hususlar göz önüne alınarak Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu tarafından belirlenen istisnai sağlık hizmetleri için, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden belirlenen hizmet fiyatlarının üç katını geçmemek üzere ilâve ücret alabilir. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları, Kurumca ödenecek sağlık hizmeti bedellerinin yayımlanmasını takiben otuz gün içinde ilâve ücret ödemeleri için belirlenen tavanlar dahilinde belirledikleri sağlık hizmeti fiyatlarını kuruma bildirmek zorundadır. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları fiyat değişikliklerini 5 iş günü içinde Kuruma bildirirler. Tavanlar dahilinde de olsa Kurumca belirlenen süreden önce bu fiyatlarını artıramazlar. Kurum, provizyon işlemlerini yürütmek üzere sağlık hizmeti sunucularının mahallinde provizyon merkezi açabilir ve personel çalıştırabilir. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları, bu amaçla Kuruma uygun bağımsız mekân tahsis etmek zorundadır. Acil haller dışında sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından kişilerce satın alınan sağlık hizmeti bedelleri Kurumca ödenmez. Sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından acil hallerde alınan sağlık hizmeti bedeli, 72 nci madde gereği sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları için belirlenen bedeller esas alınarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere fatura karşılığı ödenir. Sözleşmeli ve sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucuları, acil hallerde, sözleşmeli sağlık hizmetleri sunucuları ise Kurumun belirlediği sağlık hizmetleri için genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden veya Kurumdan herhangi bir ilave ücret talep edemez. Kurum, bu Kanunun birinci fıkrasında belirtilen yöntemler dışında, kamu idarelerince verilecek sağlık hizmetlerini götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmesiyle de sağlamaya yetkilidir. Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları, sözleşmede belirtilen götürü bedel karşılığında genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere sözleşme kapsamında verilmesi gereken her türlü sağlık hizmetini sunmakla yükümlüdür ve sözleşmede belirtilen götürü bedel dışında Kurumdan veya genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden Kanunda belirtilen ilave ücretler ve katılım payları dışında ayrıca bir bedel talep edemez. Götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmesiyle temin edilen hizmetler için Kuruma ayrıca fatura ve dayanağı belge gönderilmez. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığı ile müştereken belirlenir. Sağlık hizmeti sunucuları, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık hizmetlerinden yararlanmaya müstahak olup olmadığını, Kurumun elektronik veya diğer ortamlarda sağlayacağı yöntemlere uygun olarak kontrol etmek ve belgelemek zorundadır. (Ek fıkra: 4/7/2012-6353/84 md.) 3713 sayılı Kanuna göre aylık bağlanmış maluller, 5434 sayılı Kanunun 56 ncımaddesi veya 2330 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlardan 3713 sayılı Kanun kapsamına giren olaylar sebebiyle aylık bağlananlar ile 3713 sayılı Kanun kapsamına girmese dahi başkasının yardımı ve desteği olmaksızın yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak derecede malul olan vazife ve harp malullerinin sağlık kurulu raporuyla ihtiyaç duydukları her türlü ortez/protez ve diğer iyileştirici araç ve gereçler herhangi bir kısıtlama getirilmeksizin Kurumca karşılanır. (Ek cümle: 20/8/2016-6745/61 md.) 3713 sayılı Kanun kapsamına girmese dahi atış, tatbikat veya diğer ateşli silah yaralanmaları nedeniyle malul olan vazife ve harp malullerinin de sağlık kurulu raporuyla ihtiyaç duydukları her türlü ortez, protez ve diğer iyileştirici araç ve gereçler herhangi bir kısıtlama getirilmeksizin Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanır. (Değişik cümle: 10/9/2014-6552/49 md.) Ancak, 72 nci maddede belirtilen usullere göre bedelleri karşılanacak olan bu kapsamdaki ürünler, garanti süresi kapsamında veya aynı amaca yönelik ürün talepleri Kurum tarafından yayınlanan ürün listelerinden, yine Kurum tarafından belirlenen usul ve esaslara göre karşılanır. (Ek fıkra: 4/7/2012-6353/84 md.) Genel sağlık sigortalısı ile bakmakla yükümlü olduğu kişilerden, 3713 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde sayılan olaylara maruz kalmaları nedeniyle yaralananlar, tedavileri sonuçlanıncaya veya maluliyetleri kesinleşinceye kadar geçen süre içerisinde verilen sağlık hizmetleri ve diğer haklardan aynı Kanuna göre aylık bağlanmış olanlar gibi yararlandırılırlar. (Ek fıkra: 10/9/2014-6552/ 49 md.) Kurum, fatura denetimi konusunda kriterler koymaya, alternatif geri ödeme modelleri oluşturmaya ve bu konularda tespitler ve denetimler yapmaya ve/veya yaptırmaya, buna bağlı olarak hizmet alımı yapmaya yetkilidir. (Ek fıkra: 10/9/2014-6552/ 49 md.) Kurum, gerçek veya tüzel kişilerden; ödeme kapsamındaki sağlık hizmetleri ve/veya ürün listelerine girmek için yapılan başvurulardan asgari ücretin yirmi katını geçmemek üzere başvuru ücreti, ilaç hariç olmak üzere diğer tıbbi malzeme ve ürünlerden listelerde kalmak için asgari ücretin üç katını geçmemek üzere yıllık aidat, fiyat düşüş talepleri hariç olmak üzere listelerdeki değişiklik taleplerinden her bir işlem için asgari ücret tutarını geçmemek üzere işlem ücreti, kamu kurumu niteliğinde tüzel kişiliği haiz meslek kuruluşları ile yapılan protokollere dayalı sözleşmeler hariç olmak üzere sözleşme imzalamak için asgari ücretin on katını geçmemek üzere sözleşme ücreti alabilir, bu ücretleri imal ve ithal ürün gruplarına göre farklılaştırabilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurumca belirlenir. Sağlık hizmeti satın alma sözleşmelerinin hazırlanması ve akdedilmesi, sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Genel sağlık sigortası gelirlerinin kullanım amacı, kısa ve uzun vadeli sigorta kolları için yapılan sağlık harcamaları

Müstahaklık Kontrolü ve Sözleşmesiz Sunucularda Masraf Karşılama

Sağlık hizmeti sunucuları, başvuran kişilerin genel sağlık sigortasından yararlanma hakkına sahip olup olmadığını elektronik ortamda veya diğer yöntemlerle kontrol etmek ve tevsik etmekle yükümlüdür. 5510 sayılı Kanunun 73 üncü maddesi gereğince acil haller dışında sözleşmesiz sağlık kurumlarından kişisel olarak satın alınan sağlık hizmeti bedelleri Kurum tarafından ödenmez. Buna karşılık acil hallerde sözleşmesiz kuruluşlardan sağlanan sağlık hizmetlerinin bedeli, Kanunun 72 nci maddesi uyarınca sözleşmeli kuruluşlar için belirlenen bedeller temel alınarak fatura karşılığında sigortalıya veya hak sahiplerine ödenir.

Acil Gözlem Süresi ve Doğrudan Girişimsel İşlemler

Acil servise müracaat eden hastalara doğrudan uygulanan acil girişimsel müdahaleler ile kabulü takiben acil gözlem ünitelerinde ilk 24 saat boyunca sunulan tüm tıbbi hizmetler için hastalardan ilave ücret alınması mümkün değildir. Bu süre zarfında acil serviste yürütülen tanı, tetkik ve ilk müdahale süreçlerinin tamamı ilave ücret muafiyeti kapsamındadır.

Tıbbi Stabilizasyon, Kliniğe Yatış ve Sevkle Acil Halin Sona Ermesi

Acil birimlerde sunulan sağlık hizmetlerinde temel ilke, hastanın ilk 24 saat içinde tıbbi yönden stabilize edilmesidir. Hastanın hayati fonksiyonlarının dengelenmesi anlamına gelen stabilizasyonun ardından ilgili kliniğe yatışının gerçekleştirilmesi veya bir başka sağlık kuruluşunun yataklı servisine transfer edilmesi durumunda acil hal durumu hukuken ve tıbben sona erer.

İlave Ücret İçin Bilgilendirme Formu ve Belge Düzenleme Şartı

Acil halin tamamlanmasından sonra gerçekleştirilecek tıbbi müdahalelerden ilave ücret talep edilebilmesi, EK-1/D Acil Halin Sona Ermesine İlişkin Bilgilendirme Formu düzenlenerek hastaya veya yakınına yazılı bildirimin imza karşılığı verilmesi şartına bağlıdır. Sağlık hizmeti sunucularının ayrıca hastaya uygulanan bütün işlemleri ve tahakkuk ettirilen ilave ücret tutarını açıkça gösteren EK-1/B belgesini kişilere eksiksiz sunma yükümlülüğü bulunmaktadır.

Yeşil Alan Muayenesi ve Katılım Payı İstisnası

Acil servislerde katılım payından muafiyet esas olmakla birlikte, 520.021 kodlu yeşil alan muayenesi bu muafiyet kuralının yegane istisnasıdır. Acil servis triyajında yeşil alan kapsamında değerlendirilen muayeneler katılım payına tabi tutulur ve bu muayene sebebiyle doğan katılım payı tutarları sağlık kuruluşunca değil, eczaneler aracılığıyla ilgililerden tahsil edilir.

Haksız Alınan Acil Servis Ücretlerinin İadesi ve Başvuru Usulü

Özel sağlık kuruluşları tarafından acil hal kapsamında tahsil edilen ilave ücretlerin geri alınması amacıyla mevzuatta öngörülen yasal parasal sınırlar dahilinde İl veya İlçe Tüketici Hakem Heyetine başvuru yapılabilir. Uyuşmazlık bedelinin yasal sınırı aşması veya uyuşmazlığın farklı nitelikte olması durumunda ise yargısal yola başvurulur. Bunun yanında haksız ücret tahsilatına karşı Sağlık Bakanlığı birimleri, CİMER ve Sosyal Güvenlik Kurumu inceleme kanalları üzerinden idari başvuruda bulunulması da mümkündür.

Özel hastane acil servisinde ilave ücret talep edebilir mi?

5510 sayılı Kanunun 73 üncü maddesi uyarınca sözleşmeli veya sözleşmesiz tüm sağlık sunucuları acil hallerde genel sağlık sigortalısından hiçbir ilave ücret veya katılım payı talep edemez.

Acil servis gözlem ünitesinde yatan hastadan ücret alınır mı?

Acil servise kabul edilerek uygulanan doğrudan girişimsel tedaviler ile acil gözlem ünitelerinde 24 saat boyunca sunulan hizmetlerin hiçbirinden ilave ücret alınamaz.

Acil hal durumu hangi aşamada sona erer?

Hastanın ilk 24 saat içinde stabilize edilerek yataklı kliniğe yatırılması veya başka bir sağlık kuruluşunun yataklı kliniğine sevk edilmesiyle acil hal sona erer.

Acil hal bitiminde ilave ücret alınması hangi şarta bağlıdır?

Acil halin bittiğine dair EK-1/D bilgilendirme formunun imza karşılığı verilmesi ve sunulan işlemleri gösteren EK-1/B belgesinin hastaya teslim edilmesi şarttır.

Yeşil alan muayenesinde katılım payı nasıl ödenir?

520.021 kodlu yeşil alan muayenesi muafiyet dışındadır ve oluşan katılım payı hastanede değil, eczaneler aracılığıyla ilgililerden tahsil edilir.

Sözleşmesiz özel hastanedeki acil masrafı Kurumdan alınabilir mi?

5510 sayılı Kanunun 73 üncü maddesi uyarınca acil hallerde sözleşmesiz kuruluşlara ödenen bedeller, sözleşmeli sunucu bedelleri esas alınarak fatura karşılığında Kurumca sigortalıya ödenir.

Haksız tahsil edilen acil servis ücreti nasıl geri istenir?

Haksız tahsil edilen tutarın iadesi için yasal parasal sınır dahilinde İl veya İlçe Tüketici Hakem Heyetine başvurulur; sınırın aşılması durumunda ise yargı yoluna başvurulur.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu