Özel Durumlar Tebliği düzenlemeleri; borsa tarafından belirlenen pazar, piyasa veya platformlarda payları işlem gören halka açık ortaklıklar ile işlem sırası geçici durdurulanları da kapsayacak şekilde ihraççı ve ilgililer yönünden, izahname yahut ihraç belgesinin Sermaye Piyasası Kurulunca onaylanmasıyla yürürlüğe girer. Borsada payları işlem görmeyen ancak pay dışındaki sermaye piyasası araçlarını yurt içinde halka arz eden ihraççılar, Kurulun izahname onayından söz konusu finansal aracın itfasına kadar geçen dönemde düzenlemelere tabidir. Tedavülde herhangi bir sermaye piyasası aracı bulunmayan ihraççılar açısından ise onaylanmış izahnamenin geçerlilik müddeti boyunca Tebliğ hükümleri uygulanır.
Kapsam Dışı Bırakılan Haller ve Muafiyet Esasları
Payları borsada işlem görmeyip sermaye piyasası araçlarını yurt içinde halka arz etmeksizin ihraç eden kuruluşlar, payları borsanın nitelikli yatırımcı işlem pazarında işlem gören ortaklıklar ve yurt içi kira sertifikası ihraçlarındaki fon kullanıcıları, Tebliğ'in içsel ve sürekli bilgilere dair ikinci ve üçüncü bölümlerindeki düzenlemelerden istisna tutulmuştur. Bunun yanı sıra, tahsisli satış amacıyla ihraç belgesi onaylanan ihraççılar ile fon kullanıcıları bakımından ihraççılara ait genel bilgileri yayımlama mecburiyeti aranmaz.
Payları borsanın nitelikli yatırımcı işlem pazarında işlem gören ortaklıklar, Özel Durumlar Tebliği kapsamındaki kamuyu aydınlatma yükümlülüklerinin yanında Payları Borsada İşlem Görmeyen Ortaklıklara İlişkin Özel Durumlar Tebliği'nin 5. maddesinde yer alan belirli bent hükümlerine de tabidir. Diğer taraftan, Tebliğ değişikliğinin yayım tarihinden önce yurt içinde tahsisli olarak sermaye piyasası aracı ihraç etmiş halka açık olmayan ortaklıklar, yayım tarihinden sonra yaptıkları ihraç belgesi veya izahname onayı başvuruları Kurulca onaylanana kadar Tebliğ hükümlerine tabi tutulmaz.
İdari Sorumlular ve Ana Ortakların İşlem Bildirimleri
Ortaklık sermayesini temsil eden paylar ile bu paylara bağlı sermaye piyasası araçlarında, idari sorumluluğu bulunanlar ve bu kişilerle yakın bağı olanların yanında ihraççının ana ortaklarının her birinin hesabına yürütülen işlemler de kamuyu aydınlatma kapsamına alınmıştır. Bu bildirimler yönünden öngörülen toplam işlem tutarı 250.000 TL'dir. İdari sorumluluğu bulunanlar, bunlarla yakından ilişkili kişiler veya ana ortak tarafından ihraççının halka arz edilmiş payları haricindeki sermaye piyasası araçlarıyla gerçekleştirilen işlemlerin takvim yılı içindeki toplamı 250.000 TL sınırını geçtiğinde, ilgililerce yapılan bütün işlemler kamuya açıklanır. Öte yandan, işlem öncesinde en az bir iş günü evvel satış miktarı belirtilmeden kamuya açıklama yapılmasına dair önceki kural kaldırılmıştır.
İhraççılar ve Fon Kullanıcılarının Açıklama Kapsamı
Pay dışındaki sermaye piyasası araçlarını halka arz eden ihraççılar bakımından genel kurul gündemi kamuya yapılacak açıklamalar arasına eklenmiş, ayrıca ihraç edilen bu araçların ilişkili taraflardan geri alınması durumunda kamuya açıklama yapma yükümlülüğü düzenlenmiştir. Genel kurul ve sermaye piyasası aracı ihracına ilişkin bilgilerin açıklanması zorunluluğu fon kullanıcılarını da kapsayacak biçimde genişletilmiştir. Bu çerçevede ihraççının ya da fon kullanıcısının finansal durumunda veya faaliyetlerinde ortaya çıkan ve sermaye piyasası aracı sahiplerine karşı yükümlülüklerin yerine getirilmesini olumsuz etkileyebilecek gelişmeler ile ilişkili taraflardan yapılan geri alımlar zorunlu bildirim konuları arasındadır.
Açıklama Usulü, Bildirim Süreleri ve İnternet Sitesi Kuralları
Kurul, kurumsal yönetim ilkeleri doğrultusunda özel durum açıklamalarının Türkçe dışında başka dillerde de yapılmasını talep edebilir. Özel durum açıklamalarının mevzuat ekindeki form kullanılarak en geç işlemin gerçekleşmesini izleyen üçüncü iş günü saat 09.00'a kadar yapılması mümkündür. Sermaye piyasası araçları veya kira sertifikaları borsada işlem gören ihraççı ve fon kullanıcıları açıklamalarını Kamuyu Aydınlatma Platformu'nda yer alan form üzerinden bu platform vasıtasıyla gerçekleştirir; sermaye piyasası araçları borsada işlem görmeyenler ise bildirimlerini Kurula göndererek yapar.
Kamuyu aydınlatma prosedürlerinin belirlenmesi yetkisi ihraççının yönetim kuruluna bırakılmıştır. Sermaye piyasası araçları borsada işlem görmeyen ihraççılar, kamuya yapılan özel durum açıklamalarını en geç beş iş günü içinde kendilerine ait internet sitesinde ilan etmek ve bu açıklamaları beş yıl süreyle sitede bulundurmak zorundadır. İhraççının birden fazla internet sitesi bulunması durumunda, açıklamaların tescil edilen internet sitesinde yayımlanması zorunlu olup diğer internet sitelerinde ilan edilmesi ihtiyari niteliktedir.
Kamuya Açıklanması Gereken Özel Durum Hallerinin Kapsamı
Payları borsada işlem görmeyen ortaklıklar bakımından yapılacak açıklamalar mevzuatta sayılan durumlarla sınırlı olmayıp ortaklık paylarının değerini, fiyatını veya yatırımcıların kararlarını etkileyebilecek her türlü bilginin açıklanması zorunludur. Bir gerçek veya tüzel kişinin ya da birlikte hareket edenlerin doğrudan veya dolaylı olarak ortaklık sermayesindeki payının veya toplam oy haklarının %5, %25, %50, %67 veya %95 oranına ulaşması, bu oranların altına düşmesi veya yönetim kontrolünün doğrudan ya da dolaylı olarak el değiştirmesi kamuya açıklanır. Ortaklığın fiili faaliyet konusunun değişmesi, yeni konularda faaliyete başlanması kararı alınması ya da faaliyetlerin veya üretimin kısmen veya tamamen durması, imkânsızlaşması veya bu sonuçları doğurabilecek gelişmelerin ortaya çıkması da açıklama kapsamındadır.
19332 sayılı PAYLARI BORSADA İŞLEM GÖRMEYEN ORTAKLIKLARA İLİŞKİN ÖZEL DURUMLAR TEBLİĞİ (II-15.2) m. 5Kaynağı aç
Ortaklık aleyhine fesih veya iflas davası açılması, esas sözleşmedeki fesih sebebinin gerçekleşmesi, genel kurulda fesih kararı alınması, son yıllık bilançodaki maddi duran varlıkların %10 veya daha fazlası için icra takibine başlanması veya tasfiye sonucu doğurabilecek sona erme nedenleri kamuya açıklanır. Ortaklık tarafından veya ortaklık aleyhine açılan davaların ya da tahkim başvurularının, finansal yapıyı veya faaliyet sonuçlarını önemli ölçüde etkileyecek bir tutara ulaşması bildirim yükümlülüğü doğurur. Doğal afetler, yangın ve su basması gibi olaylar sonucu ortaklık varlıklarının önemli ölçüde zarara uğraması hali de kamuya duyurulması gereken özel durumlardandır.
Ortaklığın başka bir şirketi devralması, bir şirkete devrolunması veya yeni şirket kurulması suretiyle birleşme konusunda yönetim kurulu kararı alması özel durum açıklaması gerektirir. Üretim, pazarlama veya satış gibi ana faaliyet dallarından en az birinin kısmen veya tamamen devri, kullandırılması, üzerinde hak tesis edilmesi, önemli mal varlığı devir ve edinimleri ile bölünme işlemlerinde mal varlığı devrine veya bölünmeye karar verilmesi ve bu işlemlerin tamamlanması kamuya açıklanır.
Kayıtlı sermaye sistemine tabi ortaklıklarda yönetim kurulu tarafından sermaye artırımı ya da artırımın tutarında, kaynaklarında veya yönteminde değişiklik kararı alınması ve kararlaştırılan artırımın tamamen veya kısmen gerçekleştirilememesi bildirilmelidir. Pay sahiplerinin yeni pay alma hakkı kullanımı, bu kullanım sonrası kalan payların satış tarihleri ve bedelsiz payların dağıtım tarihlerinin belirlenmesi de açıklama gerektirir. Türk Ticaret Kanunu'nun 376. maddesi kapsamındaki sermaye kaybı ve borca batıklık durumlarının ortaya çıkması, bu kapsamda karar alınması, işlem yapılması ve işlemlerin sonuçlanması zorunlu bildirim konularındandır.
Yönetim kurulu üyeleri ve önemli karar ve yetki sorumluluğu taşıyan kişilerin atanması, ayrılması veya değişmesi ile bu kişiler hakkında sahtekârlık, emniyeti suiistimal, hırsızlık, kaçakçılık, dolandırıcılık, hileli veya taksirli iflas suçlarından dava açılması ve bu kararların kesinleşmesi kamuya duyurulur. Yönetim kurulu üyelerinin genel kurul tarafından ibra edilmemesi, aleyhlerine sorumluluk davası açılması, genel kurul veya yönetim kurulu kararları aleyhine dava açılması ve ilgili mahkeme kararlarının kesinleşmesi halleri de açıklanmak zorundadır.
Yönetim kurulu tarafından genel kurula sunulacak sermaye artırımı, kâr dağıtımı ve esas sözleşme değişikliği gibi öneri kararları, genel kurul toplantılarının tarihi, yeri ve gündemi, toplantıda gündem içi veya gündem dışı konuların karara bağlanması ve toplantının yapılamaması özel durum açıklaması kapsamındadır. Ortaklığın paylarına yönelik pay alım teklifinde bulunulması, vekâlet toplanmasına karar verilmesi, pay alım teklifinde bulunma zorunluluğunun doğması, bu zorunluluktan muafiyet veya teklif başvuruları ile başvuruların sonuçlanması ve pay dışındaki sermaye piyasası araçlarının ihracına ilişkin yetkili organ kararı alınması da kamuya açıklanır.
Ortaklığın merkezinin veya faaliyetlerinin yürütüldüğü ana birimlerinin adres, telefon veya faks gibi iletişim bilgilerinin değişmesi kamuya açıklanır. Şube bazlı faaliyet yürüten ortaklıklarda, yeni açılan ve kapatılan toplam şube sayısının son yıllık bilançodaki toplam şube sayısına göre %10 oranında artması veya azalması bildirim gerektirir. Sayılan özel durumlar arasında yer almasa dahi ortaklığın faaliyetlerini veya finansal durumunu önemli ölçüde etkileyecek gelişmeler ile daha önce kamuya açıklanmış hususlardaki önemli değişiklikler de kamuyu aydınlatma zorunluluğu kapsamındadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Özel durum açıklamaları en geç hangi süre içinde yapılmalıdır?
Özel durum açıklamalarının, mevzuat ekindeki form kullanılarak en geç işlemin gerçekleşmesini izleyen üçüncü iş günü saat 09.00'a kadar yapılması mümkündür.
Özel durum açıklamaları hangi platform veya merciye iletilir?
Sermaye piyasası araçları veya kira sertifikaları borsada işlem gören ihraççı ve fon kullanıcıları açıklamalarını Kamuyu Aydınlatma Platformu üzerinden ilgili formla iletir; borsada işlem görmeyenler ise bildirimlerini Sermaye Piyasası Kuruluna göndererek yükümlülüklerini yerine getirir.
Borsada işlem görmeyen ihraççıların internet sitesinde ilan süresi ne kadardır?
Sermaye piyasası araçları borsada işlem görmeyen ihraççılar, kamuya yapılan açıklamaları en geç beş iş günü içinde internet sitelerinde ilan etmek ve bu sitede beş yıl süreyle bulundurmakla yükümlüdür.
İdari sorumlular ve ana ortaklar için işlem bildirim eşiği nedir?
Sermayeyi temsil eden paylar ve bu paylara dayalı diğer araçlara ilişkin işlemlerde kamuya açıklama yapma yükümlülüğü toplam tutarı 250.000 TL olarak belirlenmiştir. Halka arz edilen paylar dışındaki sermaye piyasası araçlarında ise idari sorumlular, ilişkili kişiler veya ana ortaklarca bir takvim yılında yapılan işlemlerin toplam tutarı 250.000 TL'yi aştığında tüm işlemler kamuya açıklanır.
Hangi ortaklık payı ve oy hakkı oran değişimleri özel durum açıklaması gerektirir?
Ortaklık sermayesindeki payın veya toplam oy haklarının doğrudan ya da dolaylı olarak %5, %25, %50, %67 veya %95 oranına ulaşması ya da bu oranların altına düşmesi kamuya açıklanmak zorundadır. Bununla birlikte sözleşmeyle veya sair yollarla ortaklığın yönetim kontrolünün doğrudan veya dolaylı olarak el değiştirmesi de açıklama yükümlülüğü doğurur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy