ÖSYM Sınavlarına İtiraz ve Soru İptali Davası

Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yürütülen sınavlara ilişkin temel yasal çerçeve, 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 345 ve devamı maddelerinde düzenlenmektedir. ÖSYM tarafından yapılan merkezî sınavlar ile bu sınavlara ilişkin iş ve işlemlerden doğan uyuşmazlıklar ve soru iptali talepleri, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/B maddesinde yer alan merkezî ve ortak sınavlara özgü ivedi yargılama usulüne tabidir.

İdari İtiraz Usulü ve Dava Açma Süresine Etkisi

Merkezî ve ortak sınavlara karşı idari itiraz yoluna başvurulması zorunlu bir ön şart teşkil etmemekte olup doğrudan iptal davası açılması mümkündür. İdari başvurularda, soru ve cevapların ilanından itibaren 3 iş günü içinde başvurulması ve her bir dilekçede yalnızca tek bir soruya yönelik talepte bulunulması yönünde idari usul işletilebilmektedir.

Genel idari usulde üst makamlara yapılan başvurular dava açma süresini durdurabilmekle birlikte, 2577 sayılı Kanun'un 20/B maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca bu uyuşmazlıklarda idari başvuruları düzenleyen 11 inci madde hükümleri uygulanmaz. Bu doğrultuda idareye yapılan itirazlar, kanunen belirlenmiş olan dava açma süresini durdurmamaktadır.

Dava Açma Süresi ve Yargılama Yetkisi

2577 sayılı Kanun'un 20/B maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca merkezî ve ortak sınavlar, bunlara ilişkin işlemler ile sınav sonuçları hakkında açılan davalarda dava açma süresi 10 gündür. Soru iptali uyuşmazlıklarında soru ve cevap anahtarlarının ilan edildiği tarihten itibaren 10 günlük süre dikkate alınmaktadır. Dava açma süresinin hesabında hak kaybına uğranmaması adına soruların ve cevapların açıklandığı tarihin başlangıç kabul edildiği yargı uygulamaları bulunmaktadır. Dava açılırken Ankara idare mahkemesi nezdinde işlem yapılması gereği üzerinde durulmaktadır.

Soru İptali Davalarında İleri Sürülebilecek Nedenler

Soru iptali davalarında, sınav soruları veya cevap şıkları çeşitli hukuka aykırılık iddialarına konu olabilmektedir. Soru metninde veya seçeneklerinde yanlış bir bilgiye yer verilmiş olması, sorunun birden fazla cevabının bulunması, doğru cevabın şıklar arasında bulunmaması, resmi olarak açıklanan doğru cevabın yanlış belirlenmesi ya da cevabın yoruma açık bir nitelik taşıması iptal istemlerinin temel gerekçeleri arasında yer almaktadır.

İlk Derece Yargılama Usulü ve Yürütmenin Durdurulması

Dilekçenin kayda girmesinin ardından yedi günlük sürede ilk inceleme tamamlanarak evrak tebliğe çıkarılır. Davalı idareye tanınan cevap süresi tebliğden başlayarak üç gündür ve mahkemece bir defalık en çok üç gün uzatılabilir. İdarenin savunmasını sunması veya sürenin dolması ile tekemmül eden dosya hakkında en geç on beş gün içinde nihai hüküm kurulur.

Mahkeme, uyuşmazlığın çözümü amacıyla bilirkişi görevlendirebilmektedir. Bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen rapor ile dosyadaki somut veriler birlikte değerlendirilir. Yargılama sırasında ara kararı verilmesi, keşif, bilirkişi incelemesi ya da duruşma yapılması gibi işlemler kanun gereğince ivedilikle sonuçlandırılır. Yürütmenin durdurulması isteminin dava dilekçesinde ileri sürülmesi öngörülmekte olup yargılama esnasında yürütmenin durdurulması talebine ilişkin olarak verilecek kararlara karşı itiraz kanun yoluna başvurulamaz.

Temyiz İncelemesi ve İstinaf Yasağı

2577 sayılı Kanun m. 20/B uyarınca merkezî sınav yargılamasında istinaf aşaması bulunmaz; ilk derece mahkemesinin nihai kararlarına karşı bildirimi izleyen beş gün içerisinde doğrudan Danıştay nezdinde temyiz başvurusu yapılır. Temyiz dilekçeleri mahkemece üç gün içinde incelenir ve tebliğe çıkarılır. Temyiz dilekçelerine cevap verme süresi ise beş gündür.

Danıştay, temyiz başvurusunu en geç on beş gün içerisinde karara bağlar ve hüküm yedi günlük sürede taraflara tebliğ edilir. Dosya kapsamındaki maddi olgular yeterli görülürse, başvuru yalnızca hukuki sebeplere dayanıyorsa ya da hükümdeki maddi yanılgıların giderilmesi mümkünse Danıştay işin esasını kendisi karara bağlar; aksi durumda eksik tahkikatı tamamlayarak yeniden hüküm kurar. İlk inceleme sonucundaki kararlara yönelik temyiz haklı bulunursa karar bozularak dosya ilk derece mahkemesine gönderilir. Danıştay tarafından verilen temyiz kararları kesin olup bu kararlara karşı olağan kanun yolu açık değildir.

İptal Kararının Uygulanması ve Sınav Evrakının Saklanması

Merkezî ve ortak sınavlar ile bunların sonuçları hakkında verilen yürütmenin durdurulması ve iptal kararları, söz konusu sınava katılan kişilerin lehine sonuç doğuracak şekilde uygulanır. Soru iptali davasının kabulü hâlinde ek bir başvuruya gerek olmaksızın ÖSYM tarafından iptal edilen soru gözetilerek yeniden değerlendirme sonuçları duyurulur.

6114 sayılı Kanun m. 7/2 doğrultusunda, iptal edilen sorular hesaba katılmayarak kalan geçerli sorular üzerinden puanlar yeniden hesaplanır. Adaylara yapılacak sınav duyuruları, müracaat işlemleri ve sonuç bildirimleri idarenin resmî internet sitesi üzerinden yürütülür ve mevzuat uyarınca bu bildirimler tebligat yerine geçer.

Sınav kayıtlarının muhafazası 6114 sayılı Kanun m. 7/4 ile düzenlenir. Dijital ortamdaki sınav kayıtları ile basılı sınavların cevap verileri en az on yıl boyunca saklanır. Basılı soru kitapçıkları neticelerin duyurulmasından altı ay, cevap formları ise bir yıl geçince imha edilebilir. Bu belgelerin kopyaları güvenli elektronik ortama taşındığı takdirde süreler beklenmeksizin imha işlemi yapılabilir ve dijital kayıtlar asıl evrak gibi işlem görür.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy