Örgüt Propagandası Suçunun Fiilleri ve Cezası

Örgüt propagandası, cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerin meşru gösterilmesi, övülmesi ya da bu yöntemlere başvurulmasının teşvik edilmesi biçiminde tanımlanır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 220. maddesinin sekizinci fıkrasında bu fiil için bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülür. Terör örgütünün aynı nitelikteki propagandasında ise 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 7. maddesinin ikinci fıkrası bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörür. İki hüküm aynı üç davranışı sayar; cezalandırılan örgütün metindeki niteliği ve hapis aralığı farklıdır.

Türk Ceza Kanunu'ndaki propaganda hükmü

Türk Ceza Kanunu'nun 220. maddesinin sekizinci fıkrası, propagandanın konusunu örgütün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemleriyle sınırlar. Cezalandırılan kişi, bu yöntemleri meşru gösterecek veya övecek ya da bunlara başvurulmasını teşvik edecek biçimde propaganda yapandır. Fıkradaki hapis cezası bir yıldan üç yıla kadardır.

Suçun basın ve yayın yoluyla işlenmesi hâlinde aynı fıkrada öngörülen ceza yarı oranında artırılır. Fıkra, artırım için ayrıca bir koşul listesi içermez.

Terör örgütünün propagandası

3713 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrası, terör örgütünün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek, övecek ya da bu yöntemlere başvurulmasını teşvik edecek propagandayı cezalandırır. Bu fıkradaki hapis cezası bir yıldan beş yıla kadardır.

Bu suç basın ve yayın yoluyla işlenirse verilecek ceza yarı oranında artırılır. Suçun işlenmesine katılmamış olan basın ve yayın organı sorumluları hakkında ayrıca bin günden beş bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur.

Haber verme sınırlarını aşmayan veya eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları, ikinci fıkradaki suçu oluşturmaz. Hüküm bu iki açıklama türünü sayar; haber veya eleştiri sınırını belirleyen başka bir ölçü metinde yer almaz.

Amblem, slogan, sesli yayın ve üniforma

Toplantı ve gösteri yürüyüşü sırasında yapılmasa da, terör örgütünün üyesi veya destekçisi olunduğunu belli edecek biçimde örgüte ait amblem, resim veya işaretlerin asılması ya da taşınması ikinci fıkra hükümlerine göre cezalandırılır. Fiil için hem bu belirtme şartı aranır hem de ayrı bir hapis aralığı yazılmaz.

Aynı belirtme şartı varsa slogan atılması, ses cihazlarıyla yayın yapılması ve üzerinde örgüte ait amblem, resim veya işaret bulunan üniformanın giyilmesi de ikinci fıkra hükümlerine bağlanır. Bu fiiller bağımsız bir ceza aralığıyla değil, propaganda hükmüne yapılan yollamayla düzenlenmiştir.

3713 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi mülga olarak gösterilir.

Yüzün kapatılması

Terör örgütünün propagandasına dönüştürülen toplantı ve gösteri yürüyüşlerinde, kimliğini gizlemek amacıyla yüzünü tamamen veya kısmen kapatan kişi üç yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Bu aralık, ikinci fıkradaki bir yıldan beş yıla kadar hapis cezasından ayrıdır. Uygulanması için yürüyüşün propagandaya dönüşmesi ve yüzün kimliği gizlemek amacıyla kapatılması birlikte aranır.

Bu suçu işleyen kişi cebir ve şiddete başvurursa ya da her türlü silah, molotof ve benzeri patlayıcı, yakıcı veya yaralayıcı maddeyi bulundurur veya kullanırsa cezanın alt sınırı dört yıldan az olamaz. Alt sınır, yüzünü kapatmaya ilişkin bu ceza bakımından yazılmıştır.

Belirli yerlerde cezanın iki katı

İkinci fıkrada belirtilen suçlar; dernek, vakıf, siyasi parti, işçi ve meslek kuruluşlarına veya bunların yan kuruluşlarına ait bina, lokal, büro ya da eklentilerinde işlenirse bu fıkradaki cezanın iki katı hükmolunur. Aynı artırım, suçun öğretim kurumlarında, öğrenci yurtlarında veya bunların eklentilerinde işlenmesi hâlinde de uygulanır. Metin, artırılacak cezayı bu fıkradaki ceza olarak gösterir.

Üye olmayan kişi ve ek ceza

Terör örgütüne üye olmayan kişi, örgüt adına ikinci fıkrada tanımlanan suçu, 3713 sayılı Kanun'un 6. maddesinin ikinci fıkrasında tanımlanan suçu veya 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu'nun 28. maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan kanuna aykırı toplantı ve gösteri yürüyüşüne katılma suçunu işlerse, 5237 sayılı Kanun'un 314. maddesinin üçüncü fıkrasında tanımlanan suçtan ayrıca ceza verilmez. Hüküm, örgüte üye olmama şartını ve sayılan suçlardan birinin örgüt adına işlenmesini birlikte arar.

Propagandadan ayrı fiiller

Cebir ve şiddet kullanılarak baskı, korkutma, yıldırma, sindirme veya tehdit yöntemleriyle, Kanunun 1. maddesinde belirtilen amaçlara yönelik suç işlemek üzere terör örgütü kuranlar, yönetenler ve bu örgüte üye olanlar Türk Ceza Kanunu'nun 314. maddesine göre cezalandırılır. Örgütün faaliyetini düzenleyenler de yönetici olarak cezalandırılır. Bu hüküm propaganda cezasını değil, kurma, yönetme ve üyeliği düzenler.

Terör örgütlerinin cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösteren, öven ya da bu yöntemlere başvurulmasını teşvik eden bildiri veya açıklamalarını basan veya yayınlayan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Bu hüküm belirli bildiri veya açıklamaları basma ve yayımlama fiiline ilişkindir.

3713 sayılı Kanun'un 6. maddesinin önceki fıkralarında belirtilen fiiller basın ve yayın yoluyla işlenirse, suçun işlenişine katılmamış yayın sorumluları hakkında bin günden beş bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur. Fıkranın son cümlesi mülgadır.

Sık sorulan sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy