Ceza Hukukunda Kanunilik İlkesi ve Müstehcenlik Fiilleri
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca, kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil dolayısıyla kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz. Kanunda açıkça gösterilen ceza ve tedbirler dışında yaptırım uygulanamayacağı gibi idari işlemlerle de suç ve ceza ihdas edilemez. Ceza normlarının tatbikinde kıyas yapılması yasaklanmış olup ceza hükümleri kıyasa zemin hazırlayacak biçimde genişletici yoruma tabi tutulamaz. Bu doğrultuda internet platformları üzerinden yürütülen eylemlerin cezai sorumluluk doğurup doğurmadığı kanunun açık tipiklik unsurlarına göre tayin edilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 2Kaynağı aç
ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz. Kanunda yazılı cezalardan ve
güvenlik tedbirlerinden başka bir ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunamaz.
(2) İdarenin düzenleyici işlemleriyle suç ve ceza konulamaz.
(3) Kanunların suç ve ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında kıyas
yapılamaz. Suç ve ceza içeren hükümler, kıyasa yol açacak biçimde geniş
yorumlanamaz.
Adalet ve kanun önünde eşitlik ilkesi
Müstehcenlik Suçunun Temel Şekli ve Basın Yayın Kavramı
5237 sayılı Kanun'un 226. maddesinin 1. fıkrasında müstehcen içeriklere dair temel yasaklar sıralanmıştır. Buna göre çocuklara müstehcen nitelikteki görüntü, yazı veya sözleri içeren ürünleri vermek, içeriğini göstermek, okutmak veya dinletmek cezalandırılır. Söz konusu materyallerin çocukların girebileceği veya görebileceği yerlerde yahut alenen sergilenmesi, içeriği anlaşılabilecek şekilde satışa veya kiraya çıkarılması, müstehcen ürün satışına mahsus dükkânlar haricinde satılması, başka ticari işlemler yanında bedelsiz dağıtılması veya tanıtımının yapılması hâlinde fail hakkında altı aydan iki yıla kadar hapis ve adlî para cezası uygulanır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 226Kaynağı aç
içeren ürünleri veren ya da bunların içeriğini gösteren, okuyan, okutan veya
dinleten,
b) Bunların içeriklerini çocukların girebileceği veya görebileceği
yerlerde ya da alenen gösteren, görülebilecek şekilde sergileyen, okuyan,
okutan, söyleyen, söyleten,
c) Bu ürünleri, içeriğine vakıf olunabilecek şekilde satışa veya kiraya
arz eden,
d) Bu ürünleri, bunların satışına mahsus alışveriş yerleri dışında,
satışa arz eden, satan veya kiraya veren,
e) Bu ürünleri, sair mal veya hizmet satışları yanında veya dolayısıyla bedelsiz
olarak veren veya dağıtan,
f) Bu ürünlerin reklamını yapan,
Kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile
cezalandırılır.
(2) Müstehcen görüntü, yazı veya sözleri basın ve yayın yolu ile
yayınlayan veya yayınlanmasına aracılık eden kişi altı aydan üç yıla kadar
hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
(3) Müstehcen görüntü, yazı veya sözleri içeren ürünlerin üretiminde çocukları, temsili çocuk görüntülerini veya çocuk gibi
görünen kişileri kullanan kişi, beş yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin
güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu ürünleri ülkeye sokan,
çoğaltan, satışa arz eden, satan, nakleden,
depolayan, ihraç eden, bulunduran ya da başkalarının kullanımına sunan kişi,
iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile
cezalandırılır.[93]
(4) Şiddet kullanılarak, hayvanlarla, ölmüş insan bedeni üzerinde veya
doğal olmayan yoldan yapılan cinsel davranışlara ilişkin yazı, ses veya
görüntüleri içeren ürünleri üreten, ülkeye sokan, satışa arz eden, satan, nakleden,
depolayan, başkalarının kullanımına sunan veya bulunduran kişi, bir yıldan dört
yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
(5) Üç ve dördüncü fıkralardaki
ürünlerin içeriğini basın ve yayın yolu ile yayınlayan veya yayınlanmasına
aracılık eden ya da çocukların görmesini, dinlemesini veya okumasını sağlayan
kişi, altı yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile
cezalandırılır.
(6) Bu suçlardan dolayı, tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik
tedbirlerine hükmolunur.
(7) Bu madde hükümleri, bilimsel eserlerle; üçüncü fıkra hariç olmak ve
çocuklara ulaşması engellenmek koşuluyla, sanatsal ve edebi değeri olan eserler
hakkında uygulanmaz.
Fuhuş
Müstehcen içeriklerin basın ve yayın yoluyla kamuya ulaştırılması veya buna aracılık edilmesi 5237 sayılı Kanun'un 226. maddesinin 2. fıkrasında müstakil bir suç olarak düzenlenmiştir. Bu eylemleri gerçekleştiren kişiler altı aydan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasına çarptırılır. 5237 sayılı Kanun'un 6. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde ise basın ve yayın yolu deyiminin, her türlü yazılı, görsel, işitsel ve elektronik kitle iletişim aracı vasıtasıyla icra edilen yayınları ifade ettiği hüküm altına alınmıştır.
Nitelikli Unsurlar ve Ağırlaştırıcı Yaptırımlar
Müstehcen ürünlerin üretim sürecinde çocukların, temsili çocuk görüntülerinin veya çocuk izlenimi veren kişilerin kullanılması, 5237 sayılı Kanun'un 226. maddesinin 3. fıkrası uyarınca beş yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Bahse konu ürünleri ülkeye ithal eden, çoğaltan, satışa sunan, nakleden, depolayan, ihraç eden, elinde bulunduran veya başkalarının kullanımına arz eden kişiler hakkında ise iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası öngörülür.
Cebir ve şiddet içeren, hayvanların veya insan cesetlerinin kullanıldığı ya da doğal olmayan cinsel davranışlara yer veren ürünlerin dolaşımı kanunun 226. maddesinin 4. fıkrasında yaptırıma tabi tutulmuştur. Bu tür görsel, işitsel veya yazılı materyalleri üreten, ülkeye sokan, satışa arz eden, nakleden, saklayan, başkalarının erişimine açan veya tasarrufunda bulunduran kimseler bir yıldan dört yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasına mahkûm edilir.
Kanunun 226. maddesinin 3. ve 4. fıkralarında tanımlanan nitelikli materyallerin basın ve yayın yolu ile yayılmasına öncülük eden, aracılık yapan veya çocukların bu ürünlere erişimini temin eden failler, 5. fıkra gereğince altı yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Maddenin 6. fıkrası gereğince bu suçların işlenmesi dolayısıyla tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine karar verilir.
Bilimsel, Sanatsal ve Edebi Nitelikteki Eserler
5237 sayılı Kanun'un 226. maddesinin 7. fıkrası uyarınca müstehcenlik suçu düzenlemeleri bilimsel eserler hakkında tatbik edilmez. Edebi ve sanatsal değere sahip ürünler yönünden ise çocukların kullanıldığı materyalleri düzenleyen 3. fıkra kapsam dışı bırakılmak ve çocukların erişiminin önüne geçilmek kaydıyla müstehcenlik yaptırımları uygulanmaz.
Onlyfans Platformuna İlişkin Hukuki Değerlendirmeler
Onlyfans platformuna 2023 yılında müstehcenlik gerekçesine dayanılarak erişim engelleme kararı verilmiş olup internet platformu Türkiye'den erişime kapalı durumdadır.
Abonelik esasına dayanan platformlarda içeriklerin ödeme duvarı ve yaş teyidi mekanizmalarının arkasında sunulması durumunda eylemin aleniyet boyutunun tartışmalı hale geldiği ileri sürülmektedir. Bu yaklaşıma göre girişinde müstehcen öge barındırmayan bir uyarı sayfası bulunan ve üyelik şartına bağlı olarak işletilen mecralar, 5237 sayılı Kanun'un 226. maddesi çerçevesinde müstehcen ürünlerin satışına özgü yer statüsünde değerlendirilebilmektedir.
Platforma yüklenen sabit fotoğraf ve arşivlenmiş video kayıtlarının 5237 sayılı Kanun'un 226. maddesinin 2. fıkrasında aranan basın ve yayın yoluyla yayın kavramını karşılamadığı öne sürülmektedir. Öte yandan 5237 sayılı Kanun'un 6. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi basın ve yayın kavramını elektronik kitle iletişim araçlarını kapsayacak genişlikte tanımlamaktadır. Bununla birlikte kanunda suçun nitelikli halleri haricinde platforma salt kayıt yaptırmak veya yetişkin içeriklerini izleyip şahsi cihazlara kaydetmek yönünde açık bir suç tanımı yer almamaktadır.
Onlyfans platformuna Türkiye'den erişim engeli var mıdır?
Onlyfans internet platformuna 2023 yılında müstehcenlik gerekçesiyle erişim engelleme kararı verilmiş olup site Türkiye'den erişime kapalı bulunmaktadır.
Onlyfans platformuna üye olmak veya içerikleri izlemek suç mudur?
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 226. maddesinde platforma üye olmak ya da suçun nitelikli halleri dışındaki yetişkin içeriklerini izlemek ve indirmek bağımsız bir suç olarak tanımlanmamıştır. Kanunun 2. maddesindeki kanunilik ilkesi gereğince açıkça suç sayılmayan fiiller cezalandırılamaz.
Müstehcen materyalleri bulundurmak hangi hallerde ceza gerektirir?
Çocukların kullanıldığı müstehcen ürünleri bulunduran failler iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile, şiddet, hayvanlar, ölü bedeni veya doğal olmayan cinsel fiilleri içeren ürünleri bulunduranlar ise bir yıldan dört yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
Sanat ve bilim eserleri müstehcenlik suçu teşkil eder mi?
Bilimsel eserler ile çocukların kullanıldığı ürünler hariç tutulmak ve çocukların ulaşması engellenmek şartıyla sanatsal ve edebi nitelik taşıyan eserler hakkında 5237 sayılı Kanun'un 226. maddesindeki müstehcenlik hükümleri uygulanmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy