2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 54/1-a, sürücünün önündeki aracı geçebilmesi için üç şartın birlikte varlığını zorunlu tutar. Arkadan gelen sürücüler geçişe başlamamış olmalıdır. Öndeki sürücü, başka bir taşıtı veya aracı geçeceğini gösteren uyarı işaretini vermemiş olmalıdır. Geçişte kullanılacak şeridin yeteri kadar ilerisi de boş olmalıdır. Bu son ölçülerde hem geçilecek aracın hızı hem geçiş sırasındaki hız gözetilir; iki yönlü taşıt yolunda karşıdan gelen trafik dahil karayolunu kullanan herkes için tehlike veya engel bulunmaması gerekir.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 54Kaynağı aç
54 – Sürücülerin geçme sırasında uymak zorunda oldukları kural
ve yasaklar şunlardır:
a)
Geçme kuralları:
Sürücülerin
önlerinde giden bir aracı geçmeleri için;
1.
Kendisini takip eden sürücülerin kendisini geçmeye başlamamış olması,
2.
Önündeki sürücünün başka bir taşıt veya aracı geçme niyetini belirten uyarma işaretini
vermemiş olması,
3.
Geçeceği aracın hızı ile geçme esnasındaki kendi hızını da göz önüne alarak iki
yönlü trafiğin kullanıldığı taşıt yollarında karşıdan gelen trafik dahil karayolunu
kullananların tümü için tehlike veya engel olmadan geçme için kullanacağı şeridin
yeteri kadar ilerisinin boş olması,
Zorunludur.
Geçme,
geçilecek aracın solundaki şeritten yapılır. Geçilecek aracın sürücüsü ses ve ışık
cihazları ile uyarılarak, geçerken kullanılan şeritte güvenli mesafe gidildikten
sonra işaret verilip izlenecek şeride girmekle tamamlanır.
Araçların
sağından veya banketlerden yararlanmak suretiyle geçmek yasaktır.
Ancak,
herhangi bir araç, başka bir yola, karayoluna bitişik bir mülke girmek veya sola
yanaşıp durmak için bu niyetini sola dönüş işareti ile belirtmiş ise bunların sağındaki
şeritten geçilebilir.
Gidişe
ayrılmış yol bölümlerinde, şerit değiştirmemek şartı ile bir şeritteki taşıtların
diğer şeritteki taşıtlardan hızlı gitmesi geçme sayılmaz.
b)
Geçmenin yasak olduğu yerler;
1.
Geçmenin herhangi bir trafik işaretiyle yasaklandığı yerlerde,
2.
Görüş yetersizliği olan tepelerde ve dönemeçlerde,
3.
Yaya ve okul geçitleri yaklaşımında,
4.
Kavşaklarda, demiryolu geçitlerinde ve bunların yaklaşımında,
5. Gidiş ve geliş için birer şeridi bulunan iki yönlü trafiğin
kullanıldığı köprü ve tünellerde,
Sürücülerin
önlerindeki bir aracı geçmeleri yasaktır.
(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler 3 600 000 lira para
cezası ile cezalandırılırlar.
Geçilen
araçlara ait kurallar:
Geçişin yapılışı ve tamamlanması
Geçme, geçilecek aracın solundaki şeritten gerçekleştirilir. Geçilecek aracın sürücüsü ses ve ışık cihazlarıyla uyarılır. Kullanılan şeritte güvenli bir mesafe alındıktan sonra işaret verilir ve izlenecek şeride girilir. Geçiş bu girişle tamamlanmış olur.
Sağ şerit ve banket
Bir aracı sağından geçmek veya bu amaçla banketten yararlanmak yasaktır. İstisna, sola dönüş işaretinin verilmiş olmasına bağlıdır. Araç başka bir yola ya da karayoluna bitişik bir mülke girecekse veya sola yanaşıp duracaksa ve bu niyetini sola dönüş işaretiyle göstermişse, sağındaki şeritten geçilebilir. İşaret bulunmayan her sağdan ilerleyiş bu istisnanın içinde değildir.
Geçme sayılmayan hızlı ilerleme
Gidişe ayrılmış yol bölümünde, şerit değiştirilmeden bir şeritteki taşıtların diğer şeritteki taşıtlardan daha hızlı gitmesi geçme sayılmaz. Şart, şeridin değiştirilmemesidir. Şerit değiştirerek öne geçmek bu hükmün kapsamına girmez.
Öndeki aracın geçilemeyeceği yerler
m. 54/1-b, geçme şartlarından ayrı olarak önündeki aracın geçilmesinin yasak olduğu yerleri sayar. Bu yerler; geçmenin herhangi bir trafik işaretiyle yasaklandığı yerler, görüşün yetersiz olduğu tepeler ve dönemeçler, yaya ve okul geçitlerinin yaklaşımı, kavşaklar, demiryolu geçitleri ve bunların yaklaşımı ile gidiş ve geliş için birer şeridi bulunan iki yönlü trafikteki köprü ve tünellerdir.
Madde hükümlerine bağlanan para cezası
m. 54 hükümlerine uymayan sürücüler para cezasıyla cezalandırılır. Bu sonuç yalnızca 54/1-a bendindeki geçme şartlarına değil, madde hükümlerinin tamamına bağlanmıştır. Metin, yalnız bu bent için ayrı bir ceza veya ayrıca artırılmış bir yaptırım öngörmez.
Kazada kusurun belirlenmesi
Hatalı geçişe bağlanacak kusur oranı önceden sabit değildir. Oluş biçimi, yolun durumu, işaretleme, hız, görüş alanı, tanıkların anlatımı, kamera kayıtları ve çarpışmanın gerçekleştiği nokta birlikte değerlendirilir. Dağılımı bilirkişi ve mahkeme belirler.
Hatalı sollama kazanın doğrudan nedenini oluşturuyorsa ağır kusur değerlendirmesine yol açabilir. Bazı olaylarda bu değerlendirme asli kusur sonucuna da varabilir. Bu ihtimal, her kazaya önceden uygulanacak değişmez bir kusur oranı anlamına gelmez.
Hukuk yargılamasında hatalı sollama nedeniyle düzenlenen tutanak veya ceza, kendi başına kendiliğinden bir sonuç yaratmaz. Buna rağmen kusurun incelenmesinde güçlü bir veri olarak dikkate alınır.
Sık sorulan sorular
Öndeki araç hangi şartlarla geçilir?
Üç şart birlikte zorunludur. Arkadaki sürücü geçişe başlamamış olmalı, öndeki sürücü geçme uyarısı vermemiş olmalı ve kullanılacak şeridin yeteri kadar ilerisi boş olmalıdır. Hızlar birlikte gözetilir; iki yönlü yolda karşıdan gelen trafik dahil herkes için tehlike veya engel bulunmamalıdır.
Geçiş hangi şeritten tamamlanır?
Geçiş, geçilecek aracın sol şeridinden yapılır. Sürücü ses ve ışıkla uyarılır; güvenli mesafe alındıktan sonra işaret verilip izlenecek şeride girilmesiyle geçiş tamamlanır.
Sağdan veya banketten geçmek yasak mıdır?
Araçların sağından veya banketten yararlanarak geçmek yasaktır. Sola dönüş işareti verilmişse, başka yola veya bitişik mülke girme ya da sola yanaşıp durma niyeti bakımından sağ şeritten geçilebilir.
Şerit değiştirmeden hızlı gitmek geçme sayılır mı?
Hayır. Gidişe ayrılmış bölümde şerit değiştirmeden bir şeridin diğerinden hızlı gitmesi geçme sayılmaz.
Hangi yerlerde öndeki araç geçilemez?
İşaretle yasaklanan yerlerde, görüşü yetersiz tepe ve dönemeçlerde, yaya ve okul geçidi yaklaşımında, kavşaklarda, demiryolu geçitlerinde ve bunların yaklaşımında, ayrıca her yönde birer şeritli iki yönlü köprü ve tünellerde geçilemez.
Para cezası yalnız geçme şartının ihlaline mi bağlanır?
Hayır. Para cezası, madde hükümlerine uymayan sürücüler için öngörülmüştür; yaptırım yalnızca 54/1-a bendine özgü değildir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy