Önalım Davasında Rayiç Bedel ve Depo Yükümlülüğü
Paylı mülkiyette önalım hakkı, paydaş tarafından ancak alıcıya karşı dava açılarak kullanılır. Açılan bu davada dava konusu yapılan payın rayiç bedeli hâkim tarafından gecikmeksizin tespit edilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 734Kaynağı aç
Önalım hakkı sahibi, hâkimce belirlenen rayiç bedel ile alıcıya düşen tapu giderlerini nemalandırılmak üzere mahkemenin tayin ettiği yere verilen kesin süre içinde nakden yatırmak zorundadır. Belirlenen rayiç bedel ile tapu giderlerini verilen kesin süre içinde nakden yatırma yükümlülüğünün yerine getirilmemesi durumunda, önalım hakkı sahibi adına ilgili payın tesciline karar verilemez.
Mahkemece belirlenen yere depo edilen rayiç bedel ve tapu masrafları, yargılama neticesinde verilen hükmün kesinleşmesiyle beraber nemalarıyla birlikte ilgilisine ödenir.
Önalım Hakkının Kullanılamayacağı Haller ve Bildirim Süreci
Önalım hakkının yasal olarak ileri sürülemeyeceği durumlar kanunda açıkça düzenlenmiştir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında yapılan satışlar ile cebrî artırmayla gerçekleştirilen satışlarda önalım hakkı kullanılamaz.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 733Kaynağı aç
Paydaşlar arasındaki bilgilendirme usulünde pay satışı, alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter kanalıyla bildirilir. Önalım hakkı, yapılan satışın hak sahibine bildirildiği tarihin üzerinden üç ay ve her hâlde satış tarihinden itibaren bir yıl geçmesiyle düşer.
Önalım Hakkından Feragat ve Vazgeçme Usulü
Önalım hakkından tamamen feragat edilmesi, resmî şekilde yapılması ve tapu kütüğüne şerh verilmesi koşuluna bağlıdır. Buna karşılık yalnızca belirli bir satış işlemi bakımından önalım hakkını kullanmaktan vazgeçme işlemi yazılı şekle tâbidir; bu vazgeçme beyanı satıştan önce veya sonra verilebilir.
Yasal Değişikliklerin Yürürlüğü ve Derdest Davalar
7571 sayılı Kanun ile 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 734 üncü maddesinde yapılan değişiklikler, bu yasal düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olan davalar hakkında da uygulanır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. Geçici 1Kaynağı aç
Buna karşın 7571 sayılı Kanun ile Türk Medeni Kanunu'nun 733 üncü maddesinde yapılan değişiklikler, yürürlük tarihinden önce yapılmış olan satışlar bakımından uygulanmaz ve bu satışlar hakkında değişiklikten önceki yasal hükümlerin uygulanmasına devam edilir.
Önalım davasında depo edilecek bedel nasıl belirlenir?
Dava konusu payın rayiç bedeli hâkim tarafından gecikmeksizin belirlenir; davacı önalım hakkı sahibi, belirlenen bu rayiç bedel ile alıcıya düşen tapu giderlerini nemalandırılmak üzere verilen kesin süre içinde nakden yatırır.
Rayiç bedel kesin sürede yatırılmazsa dava nasıl sonuçlanır?
Hâkim tarafından tayin edilen kesin süre içinde belirlenen rayiç bedel ve alıcıya düşen tapu masrafları nakden yatırılmazsa, önalım hakkı sahibi adına payın tesciline karar verilemez.
Önalım hakkı davası açma süresi ne kadardır?
Önalım hakkı, yapılan satışın hak sahibine bildirildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde satış tarihinden itibaren bir yıl geçmekle düşer.
Rayiç bedel düzenlemesi devam eden önalım davalarını kapsar mı?
Evet, 7571 sayılı Kanun ile Türk Medeni Kanunu'nun 734 üncü maddesinde yapılan değişiklikler, bu değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olan davalar hakkında da uygulanır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy