Ölen Kişiye Haciz Gelir Mi? Vefat Edenin Borçları

Borçlunun Ölümünün İcra Takibine ve Hacze Etkisi

Borçlunun vefat etmesi halinde derdest bulunan icra takibi kendiliğinden durur. Takibin sürdürülebilmesi amacıyla alacaklının mirasçıları tespit ederek takibi bu mirasçılar aleyhine yenilemesi ve kendilerine yeniden ödeme emri tebliğ ettirmesi zorunludur. Borçlunun ölüm tarihinden sonra onun adına yürütülen her türlü tebligat ve haciz işlemi hukuken geçersizdir. Bu kapsamda ölen kişi adına çıkarılan tebligatlar yok hükmünde sayılır, bunlara bağlı yasal süreler işlemez ve icra dairesi vefat sonrasında borçlu adına konulmuş hacizleri kendiliğinden kaldırmakla yükümlüdür.

Mirasçıların Hukuki Statüsü ve Borçlardan Sorumluluk

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 599. maddesi gereğince mirasçılar, mirasbırakanın vefatı ile birlikte mirası bir bütün olarak kanun gereği iktisap ederler. Kanunda öngörülen ayrık durumlar saklı tutulmak üzere mirasçılar, mirasbırakanın ayni haklarını, alacaklarını, diğer malvarlığı değerlerini ve zilyetliklerini doğrudan elde ederken mirasbırakanın borçlarından da kişisel olarak sorumlu olurlar. Atanmış mirasçılar da mirası mirasbırakanın ölümü ile kazanır; yasal mirasçıların atanmış mirasçılara düşen malları zilyetlik hükümleri çerçevesinde kendilerine teslim etme yükümlülüğü bulunmaktadır.

Tereke Mallarının Haczi ve Korunması

Mirasçılar arasında henüz miras paylaşımı gerçekleştirilmemişse tereke malları ortak mülkiyet ve elbirliği mülkiyeti hükümlerine tabidir. Bu hukuki durum nedeniyle tereke malları üzerine doğrudan doğruya haciz tatbik edilemez. Bununla birlikte, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 589. maddesi uyarınca mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi; gerek talep üzerine gerekse kendiliğinden tereke mallarının korunmasını ve hak sahiplerine intikalini sağlamak maksadıyla terekenin mühürlenmesi, mal ve hakların yazımı, terekenin resmen yönetimi ve vasiyetnamelerin açılması gibi zorunlu tedbirleri alır.

Mirasın Reddi ve Takibin Sona Ermesi

Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddetme hakkına sahiptir. Mirasbırakanın ölümü anında ödemeden aczi açıkça belli ise veya resmen tespit edilmişse miras 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 605. maddesi uyarınca hükmen reddedilmiş sayılır. Mirasçıların mirası usulünce reddettiğine ilişkin mahkeme kararının icra dairesine sunulup belgelenmesi durumunda, yürütülen icra takibi reddeden mirasçılar yönünden derhal sona erdirilir ve bu kişilerin şahsi malvarlıklarına haciz konulamaz.

Ret Sürecinde Tasarruf Yasağı ve Tasfiye Usulü

Mirasçıların ret hakkını koruyabilmesi için tereke işlemlerinde dikkatli davranması gerekir. Mirasçı, yasal ret süresi dolmadan önce terekeye ait malları kullanır, satar ya da bunlar üzerinde tasarrufi işlemlerde bulunursa zımni miras kabulü gerçekleşir ve bu durum mirası ret hakkının düşmesine yol açarak alacaklıların yeniden takip başlatabilmesini sağlar. Mirasın en yakın yasal mirasçıların tümü tarafından reddedilmesi durumunda ise tereke, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir; tasfiye sonrasında bir bakiye kalırsa bu değerler mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir. Ödemeden aciz mirasbırakanın mirasını reddeden mirasçılar, ölümden önceki beş yıl içinde ondan aldıkları ve miras paylaşımında geri vermekle yükümlü oldukları denkleştirmeye tabi değerler ölçüsünde alacaklılara karşı sorumlu tutulabilir; ancak olağan eğitim ve öğrenim giderleri ile geleneksel çeyiz bu sorumluluk kapsamının dışındadır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy