İcra Mahkemesinin Tanımı, Görevleri ve Kanun Yolları

İcra mahkemesi, eski adıyla icra tetkik mercii, icra ve iflas dairelerini denetlemek ve icra-iflas hukukundan doğan bazı işlere bakmak üzere oluşturulmuş, özel görevli ve tek hâkimli bir ilk derece mahkemesidir. Bir yerde ayrı icra mahkemesi yoksa onun görevine giren işlere o yerdeki asliye hukuk mahkemesi icra mahkemesi sıfatıyla bakar.

Yargılama usulü ve adli tatil

İcra mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır. Mahkemeye arz edilen hususlar ivedi işlerden sayılır. Bu nedenle dava ve işler adli tatilde de görülür. İcra daireleri ve icra mahkemeleri adli tatile tabi değildir.

Denetim yetkisi ve incelemenin biçimi

İcra mahkemesi, icra dairesinin işlemlerinin doğru ve kanuna uygun yapılıp yapılmadığını denetler ve kanunla verilen diğer icra görevlerini yerine getirir. İcra dairesinin üstünde yer alır ve daireyi sürekli gözetim ve denetim altında tutar. İnceleme yetkisi kural olarak sınırlıdır. İnceleme belgeler üzerinde yapılır ve kural olarak duruşma yapılmaz.

Tanık ve yemin deliline kural olarak başvurulamaz. Bu nedenle icra mahkemesinin verdiği kararlar maddi anlamda kesin hüküm gücüne sahip değildir.

Kuruluş ve birden fazla daire

Her asliye mahkemesinin yargı çevresinde bir icra mahkemesi bulunur. İş yükünün fazla olduğu yerlerde HSYK’nın olumlu görüşü alınarak Adalet Bakanlığınca icra mahkemesinin birden fazla dairesi kurulabilir. Daireler arasındaki iş dağılımını HSYK belirler.

Hâkimin reddi

İcra mahkemesi hâkimleri reddedilebilir. Ret konusunda Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır. Ret talebinde bulunan kişi, dilekçesinde ret sebeplerini delilleriyle birlikte bildirmek zorundadır.

Ret talebinin reddi hakkındaki kararın temyizi, icra mahkemesinin işe bakmasına engel değildir. Bu kararın bozulması hâlinde reddedilen hâkimin verdiği kararın yerine getirilmesi geri bırakılır.

İstihkak davasında görev

Hacizde ve iflasta mal iflas masasının elindeyse açılacak istihkak davasına icra mahkemesi bakar. İcra mahkemesinde dava olarak bakılan tek dava istihkak davasıdır. İflasta mal üçüncü kişinin elindeyse açılacak istihkak davası genel mahkemelerin görevine girer.

İtiraz, takibin iptali ve icranın geri bırakılması

İtirazın geçici ve kesin kaldırılmasının incelenmesi icra mahkemesinin görevleri arasındadır.

İcra mahkemesi, itfa, zamanaşımı veya imhal sebebiyle icra takibinin iptaline ve talikine karar verebilir. Gecikmiş itiraz talebi de icra mahkemesine yapılır.

Kambiyo senetlerine özgü haciz yolundaki itiraz icra mahkemesine yapılır.

İlamlı icrada icranın geri bırakılmasına karar vermek icra mahkemesinin görevleri arasındadır.

Konkordato, suç ve ipotek kaydı

Adi konkordatoda konkordato teklifini almak, borçluya konkordato mühleti vermek, konkordato komiseri atamak ve komiserin ücretini belirlemek icra mahkemesinin görevleri arasında yer alır. Borçlunun kabul etmediği çekişmeli alacakların konkordato çoğunluğunun hesabında dikkate alınıp alınmayacağına da icra mahkemesi karar verir.

İcra ve iflas suçları hakkında ceza vermek icra mahkemesinin görevleri arasında sayılır.

İpotek alacaklısı borcu almaktan ve ipoteği çözmekten kaçınırsa ipotek kaydının terkinine icra mahkemesi karar verebilir.

Genel mahkemeye bırakılan iş

İhtiyati haciz kararı verilmesi, genel mahkemelerin görevine giren işler arasında gösterilir.

İstinaf ve temyiz

İstisnalar dışındaki icra mahkemesi kararlarına karşı, ait olduğu hak veya malın değer ya da miktarının bin lirayı geçmesi şartıyla istinaf yoluna başvurulabileceği belirtilir. Aynı anlatımda istinaftaki parasal sınır 2017 yılı için 2160 lira olarak da yer alır. Bu iki tutar tek eşik hâline getirilemez. İstinaf süresi tefhim veya tebliğden itibaren 10 gündür.

Bölge adliye mahkemesinin kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde temyiz yoluna başvurulabilir. Temyizde parasal sınır 10 bin liradır. İstinaf ve temyiz hakkında Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na ilişkin hükümler uygulanır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy