Anonim Şirketlerde Olağan Genel Kurul Toplanma Süresi ve Gündemi
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 409. maddesinin birinci fıkrasına göre anonim şirketlerde olağan genel kurul toplantılarının her faaliyet döneminin bitimini takip eden üç ay içinde yapılması esastır. Anonim Şirketlerin Genel Kurul Toplantılarının Usul ve Esasları ile bu Toplantılarda Bulunacak Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Temsilcileri Hakkında Yönetmelik'in 7. maddesi kapsamında, mali yılı takvim yılıyla örtüşen şirketler genel kurullarını senenin ilk çeyreğinde toplamakla yükümlü olup kendilerine özel hesap dönemi tayin edilen ortaklıklarda bu üç aylık süre dönemin kapandığı günü izleyen tarihten itibaren hesaplanır.
Olağan genel kurul toplantılarında organların seçimi, finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık raporu, kârın kullanım şekli ile dağıtılacak kâr ve kazanç payı oranlarının belirlenmesi, yönetim kurulu üyelerinin ibraları ve faaliyet dönemini ilgilendiren ve gerekli görülen diğer konular müzakere edilerek karara bağlanır. 6102 sayılı Kanun'un 409. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, esas sözleşmede aksine hüküm bulunmadıkça genel kurul şirket merkezinin bulunduğu yerde toplanır.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 409Kaynağı aç
Üç Aylık Sürenin Aşılması ve Yönetim Organının Sorumluluğu
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 409. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen üç aylık süre düzenleyici nitelikte kabul edilmektedir. Bu doğrultuda faaliyet döneminin bitiminden itibaren üç ay içinde toplantının yapılmamış olması, süresinden sonra toplanan genel kurul toplantısını geçersiz kılmaz ve kanuni sürenin aşılması genel kurul kararlarının sırf bu gerekçeyle iptalini gerektirmez. Buna karşılık toplantının süresinde yapılmaması ilgililerin hukuki sorumluluğuna yol açabilir.
Genel kurulun faaliyet yılı sonundan itibaren üç ay içinde toplanamaması nedeniyle yönetim kurulu üyelerinin hukuki sorumluluğuna başvurulabilmesi için 6102 sayılı Kanun'un 553. maddesinin birinci fıkrası gereğince yöneticilerin kusurlu bir davranışının varlığı, bu kusur sonucunda şirkete veya pay sahiplerine bir zararın doğması ve zararla kusur arasında illiyet bağının bulunması şarttır. Aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca hiç kimse kontrolü dışında kalan kanuna veya esas sözleşmeye aykırılıklar yahut yolsuzluklar sebebiyle sorumlu tutulamaz; bu sorumsuzluk hali gözetim ve özen yükümü gerekçe gösterilerek geçersiz kılınamaz.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 553Kaynağı aç
Pay Sahiplerinin Genel Kurulu Toplantıya Çağırma Yetkisi
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 411. maddesi uyarınca sermayenin en az onda birini, halka açık şirketlerde ise en az yirmide birini oluşturan pay sahipleri, noter aracılığıyla yazılı olarak gerektirici sebepleri ve gündemi belirterek yönetim kurulundan genel kurulu toplantıya çağırmasını veya genel kurul toplanacaksa gündeme madde eklenmesini talep edebilir. Gündeme madde konulması istemi, çağrı ilanının Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayımlanmasına ilişkin ücretin yatırılması tarihinden önce yönetim kuruluna ulaşmalıdır. Yönetim kurulu çağrı talebini kabul ederse genel kurul en geç kırk beş gün içinde yapılacak şekilde toplantıya çağrılır; aksi halde çağrı istem sahipleri tarafından yapılır.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 411Kaynağı aç
Limited Şirketlerde Olağan Genel Kurul Usulü ve Karar Alma Yolları
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 617. maddesinin birinci fıkrası uyarınca limited şirketlerde genel kurul müdürler tarafından toplantıya çağrılır ve olağan genel kurul toplantısı her yıl hesap döneminin sona ermesinden itibaren üç ay içinde yapılır. İkinci fıkra gereğince genel kurul toplantı gününden en az on beş gün önce toplantıya çağrılır; şirket sözleşmesiyle bu süre uzatılabileceği gibi en fazla on güne kadar kısaltılabilir.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 617Kaynağı aç
Limited şirketlerde toplantıya çağrı, azlığın çağrı ve öneri hakkı, gündem, çağrısız genel kurul, hazırlık önlemleri ve tutanak düzenlenmesi hususlarında Bakanlık temsilcisine ilişkin kurallar saklı kalmak üzere anonim şirketlere ilişkin hükümler kıyasen uygulanır. Ayrıca her ortak genel kurulda kendisini ortak olan veya olmayan bir kişi aracılığıyla temsil ettirebilir. Ortaklardan herhangi biri sözlü görüşme talep etmedikçe, genel kurul kararları bir ortağın önerisine diğer ortakların yazılı onayı alınmak suretiyle de verilebilir; ancak bu kararın geçerliliği için aynı önerinin tüm ortakların onayına sunulması zorunludur.
Halka Açık Şirketlerde Genel Kurul ve Finansal Tabloların Açıklanması
Sermaye Piyasası Kanunu'na tabi halka açık anonim şirketlerin olağan genel kurul toplantı zamanına ilişkin sermaye piyasası mevzuatında özel bir kural yer almadığından, bu şirketler de toplantılarını Türk Ticaret Kanunu m. 409/1 çerçevesinde her faaliyet dönemi sonundan itibaren üç ay içinde yapmak durumundadır. Bununla birlikte mali tabloların kamuya açıklanması olağan genel kurul toplantısından bağımsız bir yükümlülüktür; genel kurul yapılmamış olsa dahi mali tabloların süresinde açıklanması şarttır.
Sermaye piyasası mevzuatına tabi işletmeler hazırladıkları yıllık finansal tabloları olağan genel kurul toplantısını izleyen otuz gün içinde Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayımlatmakla yükümlüdür. Genel kurulun yapılmasına bağlı olmaksızın bu ilan en geç yıllık hesap döneminin bitimini izleyen altıncı ayın sonunda gerçekleştirilir. Genel kurul öncesinde ilgili mercilere iletilen finansal tablolar ile genel kurulda görüşülen tablolar arasında fark bulunması halinde işletmeler farklılıklara ilişkin açıklamaları ilanlarında yapmak zorundadır; aykırılık halinde yönetim organının sorumluluğu doğar.
Kooperatiflerde Olağan Genel Kurul Süresi ve Dağılma Hali
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca olağan genel kurul toplantısının her hesap devresi sonundan itibaren altı ay içinde ve yılda en az bir defa yapılması zorunludur. Kooperatif üst kuruluşuna ortak olunması ve gündeme konuyla ilgili madde konulması şartıyla, olağan genel kurul toplantıları en fazla üç hesap dönemini kapsayacak şekilde birleştirilerek de yapılabilir. Kooperatifin tasfiye halinde bulunması genel kurulun toplanmasına engel oluşturmaz; tasfiye memurları da genel kurulu toplantıya çağırma yetkisine sahiptir.
Yargıtay 19. Ceza Dairesi, E. 2019/32638, K. 2019/14715Kaynağı aç
1163 sayılı Kanun'un 45. maddesinin birinci fıkrası uyarınca genel kurulu zamanında olağan toplantıya çağırmayan kooperatif ve üst kuruluşlarının yönetim kurulu üyeleri, aynı Kanun'un ek 2. maddesinin ikinci fıkrası gereğince dokuz aya kadar hapis ve otuz günden üç yüz güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 75. maddesi gereğince bu suç ön ödemeye tabidir. 1163 sayılı Kanun'un 81. maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi uyarınca kooperatifin üç yıl boyunca olağan genel kurulunu yapmaması kooperatifin dağılması sonucunu doğurur; kanun gereği dağılmış sayılan kooperatiflerde sonraki yıllara ilişkin olarak genel kurulu toplantıya çağırmama suçu unsurları itibarıyla oluşmaz.
Yargıtay 19. Ceza Dairesi, E. 2016/2833, K. 2016/22479Kaynağı aç
1163 sayılı KOOPERATİFLER KANUNU m. Ek 2Kaynağı aç
1163 sayılı KOOPERATİFLER KANUNU m. 81Kaynağı aç
Anonim şirketlerde olağan genel kurul ne zaman toplanır?
Anonim şirketlerde olağan genel kurul toplantısı 6102 sayılı TTK m. 409/1 uyarınca her faaliyet dönemi sonundan itibaren üç ay içinde yapılır; hesap dönemi takvim yılı olan şirketlerde toplantılar yılın ilk üç ayı içinde tamamlanır.
Üç aylık süre geçtikten sonra yapılan genel kurul kararları geçerli midir?
Evet, üç aylık toplantı süresi düzenleyici nitelikte kabul edildiğinden, sürenin aşılmasından sonra yapılan genel kurul toplantısı kendiliğinden geçersiz sayılmaz ve kararlar sırf sürenin geçirilmesi sebebiyle iptal edilmez.
Kooperatiflerde olağan genel kurul süresinde çağrılmazsa hangi yaptırımlar uygulanır?
Genel kurulu altı ay içinde toplantıya çağırmayan yönetim kurulu üyeleri dokuz aya kadar hapis ve otuz günden üç yüz güne kadar adli para cezası yaptırımıyla karşılaşabilir ve bu fiil ön ödemeye tabidir; ayrıca üç yıl üst üste toplantı yapılmaması kooperatifin dağılmasına yol açar.
Limited şirketlerde genel kurul kararları toplantı yapılmadan alınabilir mi?
Evet, hiçbir ortak sözlü görüşme talebinde bulunmadığı takdirde, bir ortağın önerisine diğer ortakların yazılı onay vermesi yoluyla ve aynı önerinin tüm ortakların onayına sunulması şartıyla genel kurul kararı alınabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

