Genel Kurul Toplantı Türleri ve Toplanma Dönemleri
Anonim şirketlerde genel kurullar 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 409/1 uyarınca olağan ve olağanüstü olmak üzere toplanır. Olağan toplantıların her faaliyet dönemi sonundan itibaren üç ay içinde yapılması kanunen zorunludur. Bu olağan toplantılarda organların seçimi, finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık raporu, kârın kullanım şekli, dağıtılacak kâr ve kazanç paylarının oranlarının belirlenmesi, yönetim kurulu üyelerinin ibrası ile faaliyet dönemini ilgilendiren ve gerekli görülen diğer konular görüşülüp karara bağlanır.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 409Kaynağı aç
Olağanüstü genel kurul toplantıları ise şirket açısından toplanmanın gerekli ve acele olduğu hallerde gerçekleştirilir. Bu toplantılar, gerek bulunması halinde yapıldığından herhangi bir zaman belirlemesine tabi değildir.
İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulu ve Karar Onay Usulü
Şirket payları arasında imtiyazlı payların bulunması ve esas sözleşmede yapılacak değişiklikle imtiyazlı pay sahiplerinin haklarının kısıtlanması durumunda bu kararın onaylanması amacıyla imtiyazlı pay sahipleri özel kurulu toplanır. Ancak genel kurul toplantısında imtiyazlı payları temsil eden sermayenin en az yüzde altmışı bizzat ya da temsilcileri aracılığıyla hazır bulunmuş ve çoğunlukla esas sözleşme değişikliğine olumlu oy vermişse ayrıca özel kurul toplantısı yapılmasına gerek bulunmaz.
İmtiyazlı pay sahiplerinin haklarını sınırlandıran genel kurul kararının verilmesinden itibaren bir ay içinde imtiyazlı pay sahipleri özel kurulu toplantıya çağrılır. Usulüne uygun çağrıya rağmen bu özel kurul toplanamazsa genel kurul kararı onaylanmış kabul edilir.
Toplantı Yeri ve Toplantıya Çağrı Yetkisi
Genel kurul toplantıları, esas sözleşmede aksine düzenleme bulunmadığı takdirde 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 409/3 gereğince şirket merkezinin bulunduğu mülki idare birimi sınırları içinde yapılır. Toplantının merkez dışındaki başka bir yerde veya yurt dışında icra edilebilmesi için esas sözleşmede açık bir hüküm yer alması şarttır.
Genel kurulu toplantıya çağırma yetkisi kural olarak yönetim kuruluna aittir. Bununla birlikte yönetim kurulunun bulunmaması, toplanamaması veya toplantı nisabının oluşamaması hallerinde Türk Ticaret Kanunu m. 410 uyarınca mahkemeden izin alan herhangi bir pay sahibi genel kurulu toplantıya çağırabilir. Ayrıca görevlendirilmiş kayyım ile tasfiye halindeki şirketlerde tasfiye memurları da genel kurulu toplantıya çağırma yetkisine sahiptir.
Azlık Pay Sahiplerinin Çağrı Usulü ve Mahkeme İzni
Şirket sermayesinin en az onda birini, halka açık anonim şirketlerde ise en az yirmide birini oluşturan azlık pay sahipleri noter aracılığıyla ve yazılı olarak yönetim kurulundan genel kurulun toplantıya çağrılmasını talep edebilir. Yönetim kurulu bu çağrı istemini kabul ettiği takdirde genel kurul en geç kırk beş gün içinde yapılacak şekilde toplantıya çağrılır.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2016/2371, K. 2017/1397Kaynağı aç
Yönetim kurulu azlığın çağrı veya gündeme madde konulması istemini reddederse ya da isteme yedi iş günü içinde olumlu cevap vermezse, azlık pay sahipleri şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden genel kurulu toplantıya çağırma izni talep edebilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2016/2371 Esas ve 2017/1397 Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere, yasal prosedür işletilmeden ve mahkeme izni alınmadan azlık pay sahiplerince doğrudan yapılan çağrı üzerine gerçekleştirilen genel kurulda alınan kararlar butlanla maluldür.
Çağrı Merasimi, İlan Süreleri ve Çağrısız Genel Kurul
Genel kurul toplantı çağrısı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 414/1 uyarınca esas sözleşmede gösterilen şekilde, şirketin internet sitesinde ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayımlanan ilanla yerine getirilir. İlan ve toplantı günleri hariç olmak üzere çağrının toplantı tarihinden en az iki hafta önce yapılması gerekir. Sermaye Piyasası Kanunu'nun ilgili saklı hükümleri saklı kalmak üzere; pay defterinde yazılı pay sahipleriyle şirkete pay senedi veya sahiplik belgesi ibraz edip adres bildiren hissedarlara toplantı günü, gündem ve ilanın çıktığı veya çıkacağı gazeteler iadeli taahhütlü mektupla bildirilir.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 414Kaynağı aç
Bütün pay sahipleri veya temsilcilerinin toplantıda hazır bulunması ve aralarından birinin itirazda bulunmaması durumunda çağrı merasimine uyulmaksızın çağrısız genel kurul toplanabilir ve geçerli kararlar alabilir.
Katılım, Temsil ve Oy Haklarının Kullanımı
Yönetim kurulunca düzenlenen genel kurula katılabilecekler listesinde yer alan her pay sahibi veya temsilcisi toplantıya iştirak edebilir. Temsilcinin pay sahibi olması zorunlu değildir; temsilcinin pay sahibi olmasını öngören ana sözleşme hükümleri geçersiz sayılır.
Anonim şirket genel kurulunda her pay sahibinin en az bir oy hakkı bulunmaktadır. Ancak pay sahibinin oy hakkının doğabilmesi için pay bedelinin en az dörtte birinin ya da esas sözleşmede öngörülmüşse daha yüksek bir meblağın ödenmiş olması gerekir.
Toplantı ve Karar Nisapları ile Esas Sözleşme Değişikliği
Kanunda veya esas sözleşmede aksine daha ağır bir nisap kararlaştırılmadıkça genel kurullar, Türk Ticaret Kanunu m. 418/1 uyarınca sermayenin en az dörtte birini karşılayan pay sahiplerinin veya temsilcilerinin varlığıyla toplanır ve bu nisabın toplantı süresince korunması zorunludur. İlk toplantıda anılan nisaba ulaşılamadığı takdirde ikinci toplantının yapılabilmesi için nisap aranmaz. Kararlar, aksi yönde ağırlaştırılmış bir nisap bulunmadıkça toplantıda hazır bulunan oyların çoğunluğu ile alınır.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 418Kaynağı aç
Esas sözleşmeyi değiştiren genel kurul kararlarında ise Türk Ticaret Kanunu m. 421 uyarınca kanunda veya esas sözleşmede aksine hüküm bulunmadıkça şirket sermayesinin en az yarısının temsil edildiği genel kurulda mevcut oyların çoğunluğu aranır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2016/7946 Esas ve 2018/1467 Karar sayılı ilamında işaret edildiği üzere, iptal davalarında bu yasal nisabın oluşup oluşmadığı hazirun cetveli incelenerek tespit edilmelidir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2016/7946, K. 2018/1467Kaynağı aç
Kâr Dağıtım Kararlarında Dürüstlük Kuralı
Genel kurulun kâr dağıtımına ilişkin kararlarında şirketin mali yapısı ve karşı karşıya olduğu hukuki riskler dikkate alınır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2016/7248 Esas ve 2018/906 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere, aleyhe açılan davalar sebebiyle şirketin nakit ihtiyacının bulunması ve bu risklerin somut delillerle ortaya konulması durumunda genel kurulun kârın bir kısmını dağıtıp kalan kısmını dağıtmama kararı dürüstlük kuralına aykırılık teşkil etmez.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2016/7248, K. 2018/906Kaynağı aç
Bakanlık Temsilcisi Bulundurma Zorunluluğu
Anonim şirket genel kurullarında kural olarak Bakanlık temsilcisi bulundurma zorunluluğu kaldırılmıştır. Bununla birlikte kuruluş ve esas sözleşme değişikliği Bakanlık iznine tabi şirketlerin bütün genel kurul toplantılarında Bakanlık temsilcisinin bulunması şarttır.
Bakanlık iznine tabi olmayan diğer anonim şirketlerde ise gündeminde sermayenin artırılması veya azaltılması, kayıtlı sermaye sistemine geçilmesi ya da bu sistemden çıkılması, kayıtlı sermaye tavanının artırılması, faaliyet konusunun değiştirilmesine ilişkin esas sözleşme değişikliği ile birleşme, bölünme ve tür değişikliği bulunan genel kurul toplantılarında Bakanlık temsilcisi bulundurulması zorunludur. Genel kurula elektronik ortamda katılım sistemini uygulayan şirketlerin toplantılarında, yurt dışında yapılacak tüm genel kurul toplantılarında ve yurt dışında icra edilecek imtiyazlı pay sahipleri özel kurul toplantılarında da Bakanlık temsilcisinin hazır bulunması mecburidir.
Olağan genel kurul toplantısı ne zaman yapılmalıdır?
Olağan genel kurul toplantısı Türk Ticaret Kanunu m. 409/1 uyarınca her faaliyet dönemi sonundan itibaren üç ay içinde yapılmalıdır.
Azlık pay sahipleri doğrudan genel kurul çağrısı yapabilir mi?
Azlık pay sahipleri doğrudan çağrı yapamaz; önce noterden yönetim kuruluna başvurmalı, istem reddedilir veya süresinde cevap verilmezse mahkemeden izin almalıdır. İzin alınmadan doğrudan yapılan çağrı üzerine toplanan genel kurul kararları butlanla maluldür.
Bütün pay sahipleri katıldığında çağrısız genel kurul yapılabilir mi?
Bütün pay sahipleri veya temsilcilerinin toplantıda hazır bulunması ve aralarından birinin itiraz etmemesi halinde çağrı usulüne uyulmaksızın çağrısız genel kurul toplanabilir.
Bakanlık temsilcisi bulundurma zorunluluğu hangi genel kurullarda devam eder?
İzne tabi şirketlerin tüm genel kurullarında; diğer şirketlerde ise sermaye değişiklikleri, kayıtlı sermaye işlemleri, faaliyet konusu tadili, birleşme, bölünme, tür değişikliği, elektronik genel kurullar ve yurt dışı toplantılarında Bakanlık temsilcisi zorunludur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

