Yükseköğrenim kredi borçlarında taksitlerin vadesinde ödenmemesi halinde borcun tamamının peşin olarak muaccel kılınmasını öngören kural Anayasa Mahkemesi tarafından Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiştir. Eğitimi destekleme yönüyle sosyal yanı ağır basan öğrenim kredilerinde, birden fazla taksitin gecikmesi sebebiyle tüm borcun muaccel hale getirilmesi meşru amaca ulaşmak bakımından son çare ve gerekli bir araç olarak görülmemiştir.
Somut Norm Denetimi Süreci ve İptal Başvurusu
Yükseköğrenim kredi borcunun birden fazla taksitinin ödenmemesi üzerine borcun tamamının tahsili amacıyla düzenlenen idari işlem niteliğindeki ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır. Uyuşmazlığı inceleyen Antalya 2. İdare Mahkemesi, 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunu'nun 17. maddesinin birinci fıkrasındaki düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına vararak itiraz yoluyla somut norm denetimi başvurusunda bulunmuştur.
351 Sayılı Kanun Kapsamındaki İptal Hükmü
21.09.2022 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda, 351 sayılı Kanun'un 17. maddesinin birinci fıkrasında yer alan ve taksitlerin vadesinde ödenmemesinin tekrarı halinde borcun tamamının muaccel kılınarak tahsilini öngören ibare iptal edilmiştir. Böylece birden fazla taksitin gecikmesi durumunda kredi borcunun tamamının kendiliğinden muaccel hale gelmesi uygulaması hukuki dayanağını yitirmiştir.
Kamu Alacaklarında Taksit İhlali ve Muacceliyet Farkı
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un taksitlerin süresinde ödenmemesi halinde borcun tamamının muaccel olacağını öngören 38. maddesi 4369 sayılı Kanun'la yürürlükten kaldırılmıştır. Genel kamu alacaklarında taksitler vadesinde ödenmediğinde tüm taksitlerin peşin muaccel hale gelmesi söz konusu olmayıp, idare tarafından yalnızca vadesi dolan alacaklar için cebri tahsil işlemleri ve gecikme zammı uygulanmaktadır.
Gereklilik ve Ölçülülük Ölçütleri Bakımından Değerlendirme
Kamu alacaklarında taksit ihlali halinde borcun tümüne yönelik muacceliyet aracı uygulanmazken, sosyal niteliği haiz öğrenim kredisinde tüm borcun birden istenmesi gereklilik ölçütüyle çelişmektedir. Vadesi geçen taksitlerin 6183 sayılı Kanun hükümleri uyarınca gecikme zammı ile birlikte tahsil edilmesi, alacağın zamanında tahsil edilmemesinden doğan kamu zararını gidermeye ve borçluyu ödemeye sevk etmeye yeterli bir hukuki araçtır.
Öğrenim kredisi taksiti gecikirse borcun tamamı istenir mi?
Hayır, 351 sayılı Kanun'un 17. maddesindeki tamamının tahsiline ilişkin ibare iptal edildiğinden, taksitlerin aksaması durumunda borcun tamamı muaccel hale getirilerek peşin talep edilemez.
Ödenmeyen öğrenim kredisi taksitlerine ne tür bir işlem uygulanır?
Vadesi dolan ve süresinde ödenmeyen taksitler için 6183 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde gecikme zammı işletilerek yalnızca vadesi geçen kısım için cebri tahsil yoluna başvurulur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy