Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Suçlar ve Ceza Sorumluluğu

Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Suç Kavramı ve Kusur Şartı

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 23 hükmü uyarınca, bir fiilin kastedilenden daha ağır veya başka bir neticenin oluşumuna sebebiyet vermesi halinde, kişinin bundan dolayı sorumlu tutulabilmesi için bu netice bakımından en azından taksirle hareket etmesi gerekir. Kanunun 21/1. maddesi gereğince suçun oluşması kastın varlığına bağlı olup kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir.

Suç tanımındaki unsurların meydana gelebileceği fail tarafından öngörülmesine rağmen eylemin kararlılıkla sürdürülüp gerçekleştirilmesi halinde olası kast hükümleri geçerli olur. Türk Ceza Kanunu m. 21/2 düzenlemesine göre olası kast durumunda, ağırlaştırılmış müebbet hapis yaptırımını gerektiren suçlarda müebbet hapis cezası uygulanır. Müebbet hapis cezası öngörülen fiillerde yirmi yıldan yirmibeş yıla kadar hapis cezasına karar verilirken diğer suç tiplerinde belirlenen temel ceza üçte birden yarısına kadar indirilir.

Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Suçun Unsurları ve Nedensellik Bağı

Neticesi sebebiyle ağırlaşmış suçun gerçekleşmesi suçu oluşturan fiile kasten başlanmış olmasına, eylemin kastedilenden daha ağır veya başka bir neticeyi oluşturmasına ve kasten gerçekleştirilen ilk hareket ile oluşan bu netice arasında nedensellik bağının bulunmasına bağlıdır. Kişinin oluşan ağır veya başka neticeden sorumlu tutulabilmesi için Türk Ceza Kanunu m. 23 uyarınca bu netice bakımından en azından taksirle hareket etmesi şartı aranır.

Temel suç tipini oluşturan fiil ile ortaya çıkan netice arasında sebep-sonuç ilişkisini sağlayan nedensellik bağının kurulamadığı durumlarda meydana gelen ağır netice faile yüklenemez. Sebep-sonuç ilişkisinin bulunmadığı bu gibi hallerde fail gerçekleşen ağır sonuçtan değil, yalnızca icra ettiği temel suçun cezasından sorumlu tutulur.

Kasten Yaralama Suçunda Neticesi Sebebiyle Ağırlaşan Haller

Kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, Türk Ceza Kanunu m. 86/1 uyarınca bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Fiilin etkisinin basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif kalması durumunda mağdurun şikayeti üzerine altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezasına hükmolunur; bu fıkra kapsamındaki suçun kadına karşı işlenmesi halinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz.

Kasten yaralama eyleminin mağdurun duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına, konuşmasında sürekli zorluğa, yüzünde sabit ize, yaşamını tehlikeye sokan bir duruma ya da gebe bir kadına karşı işlenerek çocuğunun vaktinden önce doğmasına yol açması durumunda ceza bir kat artırılır. Ancak Türk Ceza Kanunu m. 87/1 gereğince hükmedilecek ceza temel yaralama hallerinde dört yıldan, nitelikli yaralama hallerinde ise altı yıldan az olamaz.

Kasten yaralama fiilinin mağdurun iyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa ya da bitkisel hayata girmesine, duyu veya organlarından birinin işlevini tamamen yitirmesine, konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına, yüzünün sürekli değişikliğine veya gebe kadının çocuğunun düşmesine yol açması halinde verilecek ceza iki kat artırılır. Türk Ceza Kanunu m. 87/2 uyarınca hükmolunacak ceza temel yaralama hallerinde altı yıldan, nitelikli hallerde dokuz yıldan az belirlenemez. Kasten yaralamanın kemik kırılmasına veya çıkığına yol açması halinde ise Türk Ceza Kanunu m. 87/3 gereğince kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre ceza yarısına kadar artırılır.

Kasten yaralama eylemi neticesinde ölüm meydana geldiğinde Türk Ceza Kanunu m. 87/4 hükümleri uygulanır. Fiilin temel yaralama kapsamında kalması halinde on yıldan ondört yıla kadar, nitelikli unsurlarla işlenmesi halinde ise ondört yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Kasten yaralamada Türk Ceza Kanunu m. 87/1 kapsamındaki neticelerden birkaçının bir arada gerçekleşmesi halinde tek artırım uygulanır. Birinci fıkradaki neticelerle beraber ikinci veya üçüncü fıkradaki sonuçlardan biri de meydana gelmişse en ağır yaptırımı öngören kural üzerinden ceza artırımı yapılır.

Diğer Suç Tiplerinde Öngörülen Ağır Neticeler

Cinsel saldırı fiilinin icrası sırasında başvurulan cebir ve şiddetin kasten yaralama suçunun ağır neticelerine neden olması durumunda, Türk Ceza Kanunu m. 102/4 uyarınca fail hakkında ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler tatbik edilir. Cinsel saldırı suçu sonucunda mağdurun bitkisel hayata girmesi veya ölümü gerçekleştiğinde ise Türk Ceza Kanunu m. 102/5 gereğince ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası uygulanır.

Çocukların cinsel istismarı amacıyla cebir ve şiddet kullanılması ve bu şiddetin kasten yaralamanın ağır neticelerine yol açması halinde Türk Ceza Kanunu m. 103/5 gereğince fail hakkında ayrıca kasten yaralama suçuna dair hükümler tatbik edilir. Bu eylem sonucunda çocuğun bitkisel hayata girmesi ya da ölümü halinde ise Türk Ceza Kanunu m. 103/6 uyarınca ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmolunur.

Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi dolayısıyla bir kişinin ölmesi durumunda Türk Ceza Kanunu m. 98/2 uyarınca faile bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası tayin edilir. Türk Ceza Kanunu m. 243/3 gereğince bilişim sistemine girme fiili sebebiyle sistemdeki verilerin yok olması ya da değişmesi neticesi gerçekleştiğinde fail hakkında altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir.

Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Suçlarda Teşebbüs

Neticesi sebebiyle ağırlaşmış suçlarda kast-taksir, kast-bilinçli taksir veya kast-olası kast hallerinde failin neticeye yönelik kast iradesi bulunmadığından teşebbüsün mümkün olmadığı; teşebbüs için neticeye yönelik iradenin varlığı arandığından, yalnızca hareketin doğrudan kastla icra edilebildiği hallerde teşebbüsün gündeme gelebileceği kabul edilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy