Neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç, failin kasten gerçekleştirdiği bir fiilin kastedilenden daha ağır veya başka bir neticenin oluşumuna sebebiyet vermesi halidir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 23 uyarınca, kişinin meydana gelen bu ağır neticeden dolayı sorumlu tutulabilmesi için söz konusu netice bakımından en azından taksirle hareket etmiş olması kanuni bir zorunluluktur.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 23Kaynağı aç
neticenin oluşumuna sebebiyet vermesi halinde, kişinin bundan dolayı sorumlu
tutulabilmesi için bu netice bakımından en azından taksirle hareket etmesi gerekir.
İKİNCİ
BÖLÜM
Ceza
Sorumluluğunu Kaldıran veya Azaltan Nedenler
Kanunun hükmü ve amirin emri
Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Suçun Unsurları ve Kusur Dengesi
Neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç sorumluluğunda temel fiilin kasten işlenip işlenmediği, daha ağır veya başka bir neticenin gerçekleşip gerçekleşmediği, fiil ile netice arasında uygun nedensellik bağının bulunup bulunmadığı ve failin ağır netice bakımından en az taksir düzeyinde kusurlu olup olmadığı birlikte incelenir.
Kusur ilkesi gereğince failin ağır netice bakımından taksir derecesinde dahi kusurunun bulunmadığı hallerde cezanın ağırlaştırılması mümkün değildir. Bu durumda fail, yalnızca kasten gerçekleştirdiği temel suçtan sorumlu tutulabilir.
Temel suç kasten işlenirken fail ağır neticenin gerçekleşebileceğini öngörmüş ve bunu kabullenmişse olası kast değerlendirmesi gündeme gelir. Bu halde fail, gerçekleşen ağır neticeden doğrudan sorumlu tutulabilir.
Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Suçlarda Teşebbüs Yasağı
Neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç yapısı, kasten icra edilmiş ve tamamlanmış bir temel suçu ve bu eylemin sonucunda fiilen gerçekleşmiş daha ağır bir neticeyi zorunlu kılar. Bu yapısal zorunluluk nedeniyle neticesi sebebiyle ağırlaşmış suça teşebbüs mümkün değildir.
Temel Fiil Olarak Kasten Yaralama Suçu
Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamanın temelini oluşturan kasten yaralama suçu 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 86 kapsamında düzenlenmiştir. İlgili maddenin birinci fıkrası uyarınca, bir başkasının vücuduna kasten acı verilmesi veya kişinin sağlığının yahut algılama yeteneğinin bozulmasına yol açılması halinde, fail hakkında bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 86Kaynağı aç
sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) (Ek fıkra: 31/3/2005 – 5328/4 md.) Kasten yaralama fiilinin
kişi üzerindeki etkisinin basit bir tıbbî müdahaleyle giderilebilecek ölçüde
hafif olması hâlinde, mağdurun şikâyeti üzerine, altı aydan
bir yıl altı aya kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur. (Ek cümle:12/5/2022-7406/3 md.) Suçun kadına
karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan
az olamaz.
(3) Kasten yaralama suçunun;
a) Üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı,[38]
b) Beden veya ruh bakımından kendisini
savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,
c) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,
d) Kamu görevlisinin sahip bulunduğu nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle,
e) Silahla,
f) (Ek:14/4/2020-7242/11 md.) Canavarca hisle,
İşlenmesi halinde, şikâyet aranmaksızın, verilecek ceza yarı oranında,
(f) bendi bakımından ise bir kat artırılır.[39]
Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama[40]
Kasten yaralama fiilinin kişi üzerindeki etkisinin basit bir tıbbî müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olması halinde, mağdurun şikâyeti üzerine altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur; suçun kadına karşı işlenmesi halinde ise cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz.
Kasten yaralama suçunun üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe, kardeşe, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı, kamu görevi nedeniyle, kamu görevlisinin sahip bulunduğu nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle veya silahla işlenmesi halinde verilecek ceza şikâyet aranmaksızın yarı oranında; canavarca hisle işlenmesi halinde ise bir kat artırılır.
Kasten Yaralamanın Neticesi Sebebiyle Ağırlaşan Halleri
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 87/1 uyarınca kasten yaralama fiilinin mağdurun duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına, konuşmasında sürekli zorluğa, yüzünde sabit ize, yaşamını tehlikeye sokan bir duruma ya da gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun vaktinden önce doğmasına neden olması halinde belirlenen ceza bir kat artırılır. Kanun koyucu artırım sonrası verilecek cezanın, önceki maddenin birinci fıkrasına giren hallerde dört yıldan, üçüncü fıkrasına giren hallerde ise altı yıldan az olamayacağını hükme bağlamıştır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 87Kaynağı aç
a) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına,
b) Konuşmasında sürekli zorluğa,
c) Yüzünde sabit ize,
d) Yaşamını tehlikeye sokan bir duruma,
e) Gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun vaktinden önce doğmasına,
Neden olmuşsa, yukarıdaki maddeye göre
belirlenen ceza, bir kat artırılır. Ancak, verilecek ceza, birinci fıkraya
giren hallerde dört
yıldan, üçüncü fıkraya giren hallerde
altı yıldan az olamaz.[41]
(2) Kasten yaralama fiili, mağdurun;
a) İyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata
girmesine,
b) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitirilmesine,
c) Konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına,
d) Yüzünün sürekli değişikliğine,
e) Gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun düşmesine,
Neden olmuşsa, yukarıdaki maddeye
göre belirlenen ceza, iki kat artırılır. Ancak, verilecek ceza, birinci fıkraya
giren hallerde altı yıldan, üçüncü fıkraya giren hallerde dokuz yıldan az olamaz.41
(3) (Değişik: 6/12/2006 – 5560/4 md.) Kasten yaralamanın vücutta
kemik kırılmasına veya çıkığına neden olması halinde, yukarıdaki maddeye göre
belirlenen ceza, kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre,
yarısına kadar artırılır.
(4) Kasten yaralama sonucunda ölüm meydana gelmişse, yukarıdaki maddenin
birinci fıkrasına giren hallerde on yıldan ondört yıla
kadar, üçüncü fıkrasına giren hallerde ise ondört yıldan
onsekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.[42][43]
Kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi[44]
Türk Ceza Kanunu m. 87/2 uyarınca kasten yaralama fiilinin mağdurun iyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine, duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitirilmesine, konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına, yüzünün sürekli değişikliğine veya gebe kadının çocuğunun düşmesine neden olması durumunda ceza iki kat artırılır. Bu kapsamda hükmolunacak ceza önceki maddenin birinci fıkrasına giren hallerde altı yıldan, üçüncü fıkrasına giren hallerde dokuz yıldan az olamaz.
Kasten yaralama eyleminin vücutta kemik kırılmasına veya çıkığına neden olması hali Türk Ceza Kanunu m. 87/3 kapsamında düzenlenmiştir. Bu durumda verilecek ceza, kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre yarısına kadar artırılır.
Kasten Yaralama Sonucunda Ölüm Meydana Gelmesi
Kasten yaralama sonucunda ölüm meydana gelmişse 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 87/4 uyarınca, eylemin önceki maddenin birinci fıkrasına giren hallerinde on yıldan on dört yıla kadar, üçüncü fıkrasına giren hallerinde ise on dört yıldan on sekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Bu ceza sınırları sonucun türüne göre değil, kasten yaralama fiilinin TCK m. 86'nın birinci veya üçüncü fıkrasına girmesine göre farklılaşmaktadır.
Yaralama fiili neticesinde ölümün gerçekleştiği olaylarda failin kastının yöneldiği sonuç sorumluluğun niteliğini belirler. Fail ölüm sonucunu istemişse kasten öldürme suçu oluşur; buna karşılık ölüm istenmemiş, ancak yaralama fiiliyle bağlantılı ve öngörülebilir biçimde gerçekleşmişse neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama hükümleri uygulanır.
Ağır netice bakımından taksir bulunmazsa ne olur?
Ağır netice bakımından failde taksir derecesinde dahi bir kusur bulunmadığının tespiti halinde cezanın ağırlaştırılması mümkün değildir ve fail yalnızca kasten işlemiş olduğu temel fiilden sorumlu tutulur.
Neticesi sebebiyle ağırlaşmış suçlara teşebbüs mümkün müdür?
Neticesi sebebiyle ağırlaşmış suçlara teşebbüs mümkün değildir; çünkü bu yapı tamamlanmış bir temel suçu ve bu eylemin neticesinde fiilen gerçekleşmiş ağır bir sonucu şart koşar.
Yaralama fiili sonucu ölüm gerçekleştiğinde kasten öldürme ile ayrım nasıl yapılır?
Fail ölüm sonucunu istemişse kasten öldürme suçu oluşur; ölüm sonucu failce istenmemiş ancak kasten yaralama eylemiyle bağlantılı ve öngörülebilir şekilde gerçekleşmişse neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama hükümleri tatbik edilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy