Mirastan feragat sözleşmesi, mirasbırakanın bir mirasçısıyla karşılıksız olarak veya bir karşılık sağlanarak yapabildiği sözleşmedir. Mirasbırakan bu sözleşmeyle muhtemel mirasçının mirasçılığını engeller; bu nedenle işleme olumsuz miras sözleşmesi de denir. Feragat eden, mirasçılık sıfatını kaybeder.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 528Kaynağı aç
Taraflar ve sözleşmenin niteliği
Sözleşmenin tarafları mirasbırakan ile muhtemel mirasçıdır. Muhtemel mirasçı genellikle yasal mirasçıdır. Mirastan feragat iki taraflı bir hukuksal işlemdir ve miras sözleşmesiyle gerçekleşir.
Karşılıklı feragatte iki ayrı sözleşme yapılmasına gerek yoktur. Feragat aynı miras sözleşmesi içinde yapılabilir.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin E. 2019/2152, K. 2019/7969 sayılı kararında mirastan feragat sözleşmesi, Türk Medeni Kanunu m. 528 uyarınca mirasbırakan ile muhtemel yasal mirasçısı arasında, ileride doğacak miras payından tamamen veya kısmen, ivazlı ya da ivazsız vazgeçmeye ilişkin bir miras sözleşmesi türü olarak tanımlanmıştır.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2019/2152, K. 2019/7969Kaynağı aç
Mirasçılık sıfatının kaybı
Geçerli bir feragat sözleşmesi, sözleşme kapsamında mirasçının terekeyle ilgisini keser. Tam feragatte miras açıldığında feragat eden artık mirasçı değildir.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin E. 2019/2152, K. 2019/7969 sayılı kararında, feragat sözleşmesi yapan kişinin mirasa ilişkin beklenen haktan yoksun kalacağı ve mirasçı sıfatını kazanamayacağı belirtilmiştir. Karar, bu sonucu Türk Medeni Kanunu m. 528’deki feragat edenin mirasçılık sıfatını kaybedeceği hükmüyle açıklamıştır.
Karşılık sağlanan feragatin altsoya etkisi
Türk Medeni Kanunu m. 528’e göre bir karşılık sağlanarak mirastan feragat, sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyu için de sonuç doğurur. Karşılık gözetilerek yapılan feragatte altsoy da miras dışında kalır; bunun aksi sözleşmeyle kararlaştırılabilir.
Karşılıksız feragat ve altsoy
İvazsız feragat sözleşmesi, sözleşmede aksi öngörülmemişse feragat edenin altsoyunu etkilemez. Muhtemel mirasçı, feragatin kendi altsoyunu da kapsayacağını sözleşmede beyan ederse altsoy miras alamaz.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin E. 2019/2152, K. 2019/7969 sayılı kararındaki çoğunluk gerekçesi, Türk Medeni Kanunu m. 528’in üçüncü fıkrasının karşıt anlamına göre ivazsız feragatte feragat eden mirasçının altsoyunun mirasçılık sıfatını kaybetmeyeceği sonucuna varmıştır. Aynı gerekçede, altsoylar mirasçı olmaya devam edeceğinden ivazsız feragatten yalnız feragat edenin altsoyunun yararlanacağı belirtilmiştir. Bu sonuç, anılan karardaki ivazsız feragat değerlendirmesine bağlıdır ve üçüncü fıkranın açık hükmünün yerini alan ayrı bir kanun metni değildir.
Karara konu olayda feragatin ivazsız yapıldığı kabul edilmiş, sözleşme tarihinden iki ay sonra sağ doğan altsoyun feragat edenin altsoyu olarak bu feragatten yararlanacağı değerlendirilerek karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Değerlendirme, sağ doğma olgusuna bağlıdır.
Feragatin hükümden düşmesi
Türk Medeni Kanunu m. 529’a göre mirastan feragat sözleşmesi belli bir kişi lehine yapılmışsa, bu kişinin herhangi bir sebeple mirasçı olamaması hâlinde feragat hükümden düşer.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 529Kaynağı aç
Feragat belli bir kişi lehine yapılmamışsa en yakın ortak kökün altsoyu lehine yapılmış sayılır. Bunların herhangi bir sebeple mirasçı olamaması hâlinde feragat yine hükümden düşer.
Tereke alacaklılarına karşı sorumluluk
Türk Medeni Kanunu m. 530’a göre sorumluluk, mirasın açılması anında terekenin borçları karşılamamasına ve borçların mirasçılar tarafından da ödenmemesine bağlıdır. Bu şartlar birlikte varsa feragat eden ve mirasçıları, alacaklılara karşı, feragat için ölümden önceki beş yıl içinde mirasbırakandan alınan karşılıktan ve yalnız mirasın açılması anındaki zenginleşme tutarında sorumludur.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 530Kaynağı aç
Mirasın reddinden ayrılan yön
Mirastan feragat bir sözleşmedir. Mirasın reddi ise tek taraflı bir irade açıklamasıdır ve miras açıldıktan sonra gündeme gelir.
Mirasçılık belgesi ve paylaşım
Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin E. 2019/2152, K. 2019/7969 sayılı kararına göre mirastan feragat sözleşmesinin bulunması, mirasçılık belgesi istemeye engel değildir. Feragatin hukuki sonuçları terekenin bölüştürülmesi sırasında gözetilir.
Aynı kararda, yerel mahkeme kararına yönelik bir eleştiri olarak, mirasçılık belgesi hükmünde yalnız terekeye dahil mal ve haklar yönünden mirasçılık sıfatının kaybedildiğinin ve payın kime kalacağının gösterilmesi gerektiğine değinilmiştir.
Sık sorulan sorular
Mirastan feragat sözleşmesi kimler arasında yapılır?
Sözleşme mirasbırakan ile bir mirasçısı arasında, karşılıksız olarak veya bir karşılık sağlanarak yapılır. Taraflar mirasbırakan ve genellikle yasal mirasçı olan muhtemel mirasçıdır; feragat iki taraflı bir işlem olarak miras sözleşmesiyle gerçekleşir.
Feragat eden mirasçı kalır mı?
Hayır, feragat eden mirasçılık sıfatını kaybeder. Tam feragatte miras açıldığında artık mirasçı değildir ve mirasa ilişkin beklenen haktan yoksun kalır.
Karşılık sağlanarak yapılan feragat altsoyu etkiler mi?
Sözleşmede aksi öngörülmedikçe karşılık sağlanarak yapılan feragat, feragat edenin altsoyu için de sonuç doğurur. Sözleşmeyle aksinin kararlaştırılması mümkündür.
Karşılıksız feragat altsoyu kapsar mı?
Sözleşmede aksi öngörülmemişse ivazsız feragat feragat edenin altsoyunu etkilemez; feragatin altsoyu kapsayacağı ayrıca beyan edilirse altsoy miras alamaz. Yargıtay kararındaki çoğunluk gerekçesinde ivazsız feragatten yalnız feragat edenin altsoyunun yararlanacağı sonucuna varılmış olmakla birlikte, karardaki karşı oyda belirli kişi gösterilmeyen feragatin altsoy lehine sayılmasının kanunun sözüyle bağdaşmadığı ileri sürülmüştür.
Feragat hangi durumda hükümden düşer?
Belli bir kişi lehine yapılan feragatte o kişi herhangi bir sebeple mirasçı olamazsa feragat hükümden düşer. Belirli kişi yoksa en yakın ortak kökün altsoyu esas alınır ve onların mirasçı olamaması da aynı sonucu doğurur.
Feragat eden tereke alacaklısına karşı ne zaman sorumlu olur?
Miras açıldığında tereke borçları karşılamıyor ve borçlar mirasçılarca da ödenmiyorsa sorumluluk doğabilir. Sorumluluk, ölümden önceki beş yıl içinde alınan karşılıkla ve mirasın açılması anındaki zenginleşme tutarıyla sınırlıdır.
Feragat mirasçılık belgesi alınmasına engel olur mu?
Hayır, mirastan feragat mirasçılık belgesi istemeye engel değildir ve feragatin hukuki sonuçları terekenin bölüştürülmesi sırasında gözetilir. Kararda yerel mahkeme kararına yönelik eleştiride ise mirasçılık belgesinde yalnız terekeye dahil mal ve haklar yönünden mirasçılık sıfatının kaybedildiğinin ve payın kime kalacağının gösterilmesi gereği ifade edilmiştir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

