Mirasçılıktan Çıkarmanın Altsoya Etkisi ve Miras Payı

by Avukat Erdal Ersoy
Mirasçılıktan Çıkarmanın Altsoya Etkisi ve Miras Payı

Türk Medeni Kanunu uyarınca mirasbırakan aksine bir tasarrufta bulunmadığı sürece, mirasçılıktan çıkarılan kişinin miras payı, o kimse mirasbırakandan önce ölmüş gibi varsa altsoyuna, altsoyu bulunmuyorsa mirasbırakanın yasal mirasçılarına kalır.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 511Kaynağı aç
Madde 511- Mirasçılıktan çıkarılan kimse, mirastan pay alamayacağı gibi; tenkis davası da açamaz. Mirasbırakan başka türlü tasarrufta bulunmuş olmadıkça, mirasçılıktan çıkarılan kimsenin miras payı, o kimse mirasbırakandan önce ölmüş gibi, mirasçılıktan çıkarılanın varsa altsoyuna, yoksa mirasbırakanın yasal mirasçılarına kalır. Mirasçılıktan çıkarılan kimsenin altsoyu, o kimse mirasbırakandan önce ölmüş gibi saklı payını isteyebilir. III. İspat yükü

Mirasçılıktan Çıkarmanın Miras Payına ve Altsoya Etkisi

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 511. maddesinin birinci fıkrası uyarınca mirasçılıktan çıkarılan kimse mirastan pay alamayacağı gibi tenkis davası da açamaz.

Kanun koyucu çıkarılan mirasçının altsoyunun haklarını koruma altına almıştır. Mirasçılıktan çıkarılan kimsenin altsoyu, çıkarılan kişi mirasbırakandan önce ölmüş gibi kendi saklı payını talep etme hakkına sahiptir.

Cezai Mirasçılıktan Çıkarma Koşulları ve Hukuki Hükümleri

Mirasbırakan, ölüme bağlı bir tasarrufla saklı paylı mirasçısını ancak 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 510. maddesinde öngörülen sınırlı sebeplerle mirasçılıktan çıkarabilir. Bu sebepler, mirasçının mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemesi ya da mirasbırakana veya ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesidir.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 510Kaynağı aç
Madde 510- Aşağıdaki durumlarda mirasbırakan, ölüme bağlı bir tasarrufla saklı paylı mirasçısını mirasçılıktan çıkarabilir: 1. Mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse, 2. Mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemişse. II. Hükümleri

Mirasçılıktan çıkarma, mirasbırakanın tasarrufunda çıkarma sebebini açıkça göstermesi hâlinde geçerlilik kazanır. Mirasçılıktan çıkarılan kimsenin itiraz etmesi durumunda, tasarrufta gösterilen sebebin varlığını ispat yükü çıkarmadan yararlanan mirasçıya veya vasiyet alacaklısına aittir.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 512Kaynağı aç
Madde 512- Mirasçılıktan çıkarma, mirasbırakan ancak buna ilişkin tasarrufunda çıkarma sebebini belirtmişse geçerlidir. Mirasçılıktan çıkarılan kimse itiraz ederse, belirtilen sebebin varlığını ispat, çıkarmadan yararlanan mirasçıya veya vasiyet alacaklısına düşer. Sebebin varlığı ispat edilememiş veya çıkarma sebebi tasarrufta belirtilmemişse tasarruf, mirasçının saklı payı dışında yerine getirilir; ancak, mirasbırakan bu tasarrufu çıkarma sebebi hakkında düştüğü açık bir yanılma yüzünden yapmışsa, çıkarma geçersiz olur. IV. Borç ödemeden aciz sebebiyle mirasçılıktan çıkarma

Çıkarma sebebinin varlığı ispat edilememiş veya sebep tasarrufta belirtilmemişse ölüme bağlı tasarruf tamamen iptal edilmeyip mirasçının saklı payı dışında yerine getirilir. Bununla birlikte Yargıtay 14. Hukuk Dairesi'nin 2015/5400 Esas ve 2015/3549 Karar sayılı ilamında ifade edildiği üzere, mirasbırakan bu tasarrufu çıkarma sebebi hakkında düştüğü açık bir yanılma yüzünden yapmışsa çıkarma tasarrufu tümüyle geçersiz sayılır.

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2015/5400, K. 2015/3549Kaynağı aç
14. Hukuk Dairesi         2015/5400 E.  ,  2015/3549 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 02.10.2013 gününde verilen dilekçe ile mirasçılıktan çıkarmaya (ıskata) ilişkin vasiyetnamenin iptali istenmesi üzerine yapılan muhakeme sonunda; davanın kabulüne dair verilen 15.07.2014 günlü hükmün Yargıtayca, duruşmalı olarak incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, tayin olunan 31.03.2015 günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden gelmedi. Karşı taraftan davacı vekili Av. … geldi. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelenin sözlü açıklamaları dinlendi. Duruşmanın bittiği bildirildi. Bilahare dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü: _K A R A R_ Dava, vasiyetname yolu ile mirasçılıktan çıkarmaya (ıskata) ilişkin mirastan ıskat senedinin iptali isteğine ilişkindir. Davacı, mirabırakanı …'ın kendisini noterde yapılan düzenleme şeklinde vasiyetnameyle mirasından ıskat ettiğini, ancak vasiyetnamede ıskat sebebi olarak gösterilen olayların hiçbirinin gerçek olmadığını belirterek, mirasbırakan tarafından düzenlenen vasiyetname yolu ile mirastan ıskatın iptaline karar verilmesini istemiştir. Davalı … vekili, mirastan ıskat senedi içeriğindeki olaylarının yaşandığını, davacının, murisi …'ın aynı nitelikteki vasiyetnamesine itiraz etmediğini belirterek davanın reddini savunmuştur. Davalı …, davayı kabul etmiştir. Mahkemece, mirastan ıskat sebeplerinin davalılar tarafından kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Hükmü, davalı … vekili temyiz etmiştir. Mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemesi mirasbırakana veya aile üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülükleri önemli ölçüde yerine getirmemesi halinde mirasbırakanın yapacağı ölüme bağlı tasarrufla saklı paylı mirasçısını mirasçılıktan çıkartabilir. Mirasçılıktan çıkartılan (ıskat edilen) kimse mirastan pay alamayacağı gibi tenkis davası da açamaz. Ölüme bağlı tasarrufta mirastan çıkarma sebebi gösterilmişse ıskat geçerlidir. Mirastan çıkarma sebebinin varlığını ispat etmek çıkarmadan yararlanan mirasçıya ait bulunmaktadır. TMK'nın 512/3. maddesinde "Sebebin varlığı ispat edilememiş veya çıkarma sebebi tasarrufta belirtilmemişse tasarruf, mirasçının saklı payı dışında yerine getirilir; ancak, mirasbırakan bu tasarrufu çıkarma sebebi hakkında düştüğü açık bir yanılma yüzünden yapmışsa, çıkarma geçersiz olur" düzenlemesine yer verilmiştir. Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamından, mirasçılıktan çıkarma (ıskat) sebeplerinin varlığı, davalılar (ıskattan yararlananlar) tarafından kanıtlanamamıştır. Bu durumda mahkemece, TMK'nın 512/3. maddesi uyarınca mirasçılıktan çıkarmaya yönelik ölüme bağlı tasarrufun, davacı mirasçının saklı payları dışında (mirasbırakanın tasarruf nisabı oranında) yerine getirileceği, başka bir ifade ile davacının saklı payını isteyebileceği düşünülmeden vasiyetnamenin tümden iptaline karar verilmesi doğru görülmemiş, bu sebeple kararın bozulması gerekmiştir. SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı … vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde yatırana iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 31.03.2015 gününde oybirliği ile karar verildi.

Borç Ödemeden Aciz Sebebiyle Çıkarma ve İptal Şartları

Mirasbırakan, hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoyunu saklı payının yarısı için mirasçılıktan çıkarabilir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 513. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu çıkarma tasarrufunun geçerli olabilmesi için söz konusu yarı payın mirasçılıktan çıkarılanın doğmuş ve doğacak çocuklarına özgülenmesi zorunludur.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 513Kaynağı aç
Madde 513- Mirasbırakan, hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoyunu, saklı payının yarısı için mirasçılıktan çıkarabilir. Ancak, bu yarıyı mirasçılıktan çıkarılanın doğmuş ve doğacak çocuklarına özgülemesi şarttır. Miras açıldığı zaman borç ödemeden aciz belgesinin hükmü kalmamışsa veya belgenin kapsadığı borç tutarı mirasçılıktan çıkarılanın miras payının yarısını aşmıyorsa, mirasçılıktan çıkarılanın istemi üzerine çıkarma iptal olunur. ÜÇÜNCÜ AYIRIM ÖLÜME BAĞLI TASARRUFLARIN ÇEŞİTLERİ A. Genel olarak

Mirasın açıldığı andaki duruma göre ilgili aciz belgesi geçerliliğini yitirmişse ya da belgede yer alan borç tutarı çıkarılan mirasçının miras payının yarısını aşmıyorsa, ilgilinin talebi doğrultusunda bu çıkarma tasarrufu mahkemece iptal edilir.

Mirasçılıktan çıkarılan kişinin payı kime intikal eder?

Mirasbırakan aksine bir tasarrufta bulunmadıkça mirasçılıktan çıkarılanın miras payı, o kimse mirasbırakandan önce ölmüş gibi varsa altsoyuna, altsoyu yoksa mirasbırakanın yasal mirasçılarına kalır.

Mirasçılıktan çıkarılan mirasçının çocukları saklı paylarını isteyebilir mi?

Evet, mirasçılıktan çıkarılan kimsenin altsoyu, çıkarılan kişi mirasbırakandan önce ölmüş gibi saklı payını talep edebilir.

Borç ödemeden aciz belgesi nedeniyle çıkarma hangi şartla geçerli olur?

Mirasbırakan aciz belgesi bulunan altsoyunu saklı payının en fazla yarısı için çıkarabilir ve bu yarıyı çıkarılanın doğmuş ve doğacak çocuklarına özgülemek zorundadır.

Borç ödemeden aciz sebebiyle yapılan çıkarma nasıl iptal edilir?

Miras açıldığı tarihte borç ödemeden aciz belgesinin hükmü kalmamışsa veya belgedeki borç miktarı miras payının yarısını aşmıyorsa, çıkarılanın istemi üzerine çıkarma iptal edilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu