Mirasbırakanın vefatı üzerine terekede hak sahibi olan kanuni mirasçılar; mirasbırakanın altsoyu, ana ve babası, büyükana ve büyükbabası, evlatlığı, sağ kalan eşi ve terekede hiçbir mirasçının bulunmaması hâlinde Devlettir. Miras paylarının tayininde zümre sistemi geçerlidir; öncelikli zümrede mirasçı bulunması sonraki zümrenin mirasçılık hakkı kazanmasını engeller. Birinci derece mirasçılar altsoy olup çocuklar eşit oranda pay sahibidir; mirasbırakandan önce vefat eden çocukların yerini ise her derecede halefiyet kuralı gereğince kendi altsoyları alır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 495Kaynağı aç
Birinci Zümre Mirasçıları ve Miras Paylaşımı
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 495. maddesi uyarınca mirasbırakanın birinci derece mirasçıları onun altsoyudur ve çocuklar tereke üzerinde eşit pay hakkına sahiptir. Evlilik dışı doğan çocuklar ile evlatlıklar da birinci zümre mirasçısı statüsündedir. Mirasbırakandan önce ölmüş olan çocukların yerini halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır.
İkinci ve Üçüncü Zümre Mirasçıları
Mirasbırakanın birinci zümresinde hiçbir mirasçının bulunmaması durumunda miras hakkı ikinci zümreye geçer. İkinci zümre mirasçıları, mirasbırakanın ana ve babası ile onların altsoyudur; ana ve babanın mirasbırakandan önce vefat etmiş olması hâlinde kardeşler ve devam eden altsoyları onların yerini alır. Birinci ve ikinci zümrede mirasçı bulunmadığı takdirde miras hakkı üçüncü zümreye intikal eder. Üçüncü zümre mirasçıları ise mirasbırakanın büyükana ve büyükbabaları ile bunların altsoyu olan amca, dayı, hala, teyze ve onların altsoylarıdır.
Sağ Kalan Eşin Miras Payı
Sağ kalan eşin yasal miras payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir. Eş; mirasbırakanın altsoyu ile birlikte mirasçı olduğunda terekenin dörtte birini, ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olduğunda terekenin yarısını, büyükana ve büyükbaba zümresiyle birlikte mirasçı olduğunda ise terekenin dörtte üçünü alır. Her üç zümrede de yasal mirasçı bulunmaması durumunda mirasın tamamı sağ kalan eşe intikal eder. Eş ile birlikte mirasçı olan ikinci zümre mensupları terekenin yarısını, üçüncü zümre mensupları ise terekenin dörtte birini paylaşır.
Saklı Pay Oranları ve Tasarruf Özgürlüğü
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 506. maddesi gereğince mirasbırakanın tasarruf özgürlüğü kanuni mirasçıların saklı payları ile sınırlandırılmıştır. Saklı pay oranları; altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biridir. Sağ kalan eşin saklı payı; altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde ise yasal miras payının dörtte üçüdür. Mevzuattaki yasal değişiklik sonucunda kardeşlerin saklı pay hakkı mülga edilmiştir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 506Kaynağı aç
Net Terekenin Tespiti ve Miras Uyuşmazlıklarında Dava Yolları
Miras paylarının oranlanması ve dağıtılabilmesi için öncelikle mirasbırakanın net terekesinin belirlenmesi gerekir. Bu kapsamda mirasbırakana ait taşınmazlar, araçlar ve banka hesapları gibi aktif malvarlığı unsurları tespit edilmeli, mirasbırakanın borçları bu tutardan düşülmelidir. Borçlar indirilmeksizin doğru bir miras payı hesaplaması yapılamaz.
Mirasçıların veya yasal miras paylarının hatalı ya da eksik belirlenmesi durumunda hak sahipleri yargı yoluna başvurabilir. Bu kapsamda ilgililerce mirasçılık belgesinin iptali davası veya miras payı tespiti davası açılması mümkündür.
Sağ kalan eşin miras payı ne kadardır?
Sağ kalan eşin miras payı; altsoyla birlikte mirasçı olduğunda terekenin dörtte biri, ana ve baba zümresiyle birlikte yarısı, büyükana ve büyükbaba zümresiyle birlikte dörtte üçü olup zümrelerde mirasçı bulunmadığında mirasın tamamıdır.
Miras payı hesaplanırken tereke borçları nasıl dikkate alınır?
Miras payı oranları uygulanmadan önce terekeye ait taşınmaz, araç ve banka mevduatları gibi aktif varlıklardan mirasbırakanın borçları düşülerek net tereke tutarı tespit edilir.
Hatalı miras payı tespitinde hangi davalar açılabilir?
Yasal mirasçıların veya miras paylarının hatalı belirlendiği durumlarda mirasçılık belgesinin iptali davası veya miras payı tespiti davası açılabilir.
Kardeşlerin saklı pay hakkı var mıdır?
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 506. maddesinde yapılan kanuni düzenleme uyarınca kardeşlerin saklı pay hakkı mülga edilmiştir ve saklı payları bulunmamaktadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy