Miras, bir kişinin ölümüyle birlikte geride bıraktığı aktif ve pasif malvarlığının yanı sıra tüm borçlarının bir bütün halinde yasal veya atanmış mirasçılarına intikal etmesini ifade eder. Mirasbırakan tarafından usulüne uygun bir vasiyetname tanzim edilmemişse, yasal miras paylaşımında sağ kalan eş mirasın dörtte birini alırken, kalan dörtte üçlük kısım çocuklar arasında paylaştırılır.
Miras Payları ve Saklı Pay Oranları
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 506. maddesi uyarınca saklı pay oranları mirasçıların zümrelerine göre düzenlenmiştir. Altsoy için saklı pay yasal miras payının yarısıdır. Ana ve babanın her biri için saklı pay yasal miras paylarının dörtte biridir. Sağ kalan eşin saklı payı ise altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olması halinde yasal miras payının tamamı, diğer durumlarda ise yasal miras payının dörtte üçü olarak belirlenmiştir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 506Kaynağı aç
Miras Taksimi ve Mirastan Feragat Sözleşmesi
Mirasçılar, tereke üzerinde müşterek mülkiyet hükümleri çerçevesinde hak sahibidir. Müşterek mülkiyete tabi tereke malları üzerinde tasarruf yetkisinin fiilen kullanılabilmesi ve payların oluşturulup teslim alınması amacıyla miras taksim sözleşmesi akdedilir. Öte yandan mirasçı, mirasbırakan ile yapacağı mirastan feragat sözleşmesi vasıtasıyla murisin vefatından sonra kendisine geçecek miras payından tamamen veya kısmen feragat edebilir.
Mirasçılıktan Çıkarma Nedenleri ve Hukuki Sonuçları
Türk Medeni Kanunu'nda belirlenen sınırlı hallerin varlığı durumunda mirasbırakan, saklı paylı mirasçısını mirasçılıktan çıkarabilir. Kanuni düzenlemeye göre saklı paylı mirasçılar yalnızca mirasbırakanın kendisine yahut yakınlarına yönelik ağır bir suç işlemeleri veya mirasbırakan ile aile üyelerine karşı aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemeleri halinde mirastan çıkarılabilir. Mirasçılıktan çıkarılan kimse terekeden hak talep edemez ve tenkis davası açma hakkını kaybeder.
Bunun yanında hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoy mirasçı da mirastan çıkarılabilir. Ancak bu gerekçeyle çıkarma işlemi saklı payın tamamı için değil, en fazla yarısı oranında yapılabilir. Mirasbırakanın bu yarı payı da mirastan çıkarılan altsoyun doğmuş ya da doğacak çocuklarına özgülemesi zorunludur.
Tenkis Davası ve Hak Düşürücü Süreler
Mirasbırakanın saklı payları zedeleyen tasarruflarına karşı saklı paylı mirasçılar tenkis davası açabilirler. Tenkis davasında görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Dava açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halükarda mirasın açılmasından itibaren on yıl geçmesiyle düşer.
Muris Muvazaası Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil
Mirasbırakanın mirasçılardan mal kaçırmak maksadıyla yaptığı muvazaalı taşınmaz temliklerine karşı tüm mirasçıların dava açma hakkı mevcuttur. Mirasçılar, yapılan satış gösteriminin gerçek iradeyi yansıtmadığını ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek muris muvazaası davası yoluyla tapu iptali ve tescil talebinde bulunabilirler.
Vasiyetnamenin İptali Nedenleri ve İspat
Vasiyetnamenin iptali davası, mirasbırakanın ölümünden sonra kanuni geçerlilik koşullarını taşımayan ölüme bağlı tasarrufun geçmişe etkili olarak ortadan kaldırılması amacıyla açılır. İlgililer tasarrufun tanziminde irade sakatlığı, fiil ehliyetsizliği, hukuka veya ahlaka aykırılık ve şekil eksikliği nedenlerine dayanabilirler. Yanılma, aldatma, korkutma veya zor kullanma unsurlarını barındıran irade sakatlıkları vasiyetnamenin iptalini gerektirir.
Vasiyetname tanzimi esnasında mirasbırakanın ehliyetsiz olduğu iddiasıyla açılan davalarda değerlendirme işlemin yapıldığı tarih esas alınarak yürütülür. Ehliyetsizlik iddiası, sağlık raporları ve tanık anlatımları gibi delillerle ispat edilmelidir.
Terekenin Tespiti ve Miras Sebebiyle İstihkak Davası
Mirasbırakanın bıraktığı malvarlığı unsurlarının ve borçlarının tam olarak bilinemediği durumlarda mevcut aktif ve pasif değerlerin belirlenmesi amacıyla tereke tespiti davası açılır. Mirasbırakanın ölümünün ardından tereke mallarını haksız şekilde elinde tutan mirasçı sıfatı taşımayan zilyetlere karşı ise zilyetliği bulunmayan mirasçı tarafından miras sebebiyle istihkak davası ikame edilir. Bu davada üstün hak iddiasına dayanılarak terekeden haksız el konulan malın geri verilmesi talep edilir.
Mirasın Reddi ve Mirasçılık Belgesi Alınması
Mirasın reddi davasının mirasçıların murisin ölümünü ve kendilerinin mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten itibaren üç ay içerisinde açılması kanuni bir zorunluluktur. Mirasçıların hak sahipliğini gösteren mirasçılık belgesi ise mirasçılar arasında ihtilaf olmaması ve mirasçı sayısının karmaşık bir durum yaratmayacak düzeyde az olması halinde noterden temin edilebilir. Kalabalık bir mirasçı çevresi bulunduğunda veya anlaşmazlık söz konusu olduğunda belgenin sulh hukuk mahkemesinden alınması gerekir.
Almanya'da bulunan tereke malları için mirasçılık belgesi nereden alınır?
Türkiye ile Almanya arasındaki Konsolosluk Anlaşması Ek Veraset Anlaşması uyarınca, Almanya'daki tereke taşınır mallardan oluşuyorsa Türkiye'den alınan veraset belgesi geçerli kabul edilir; tereke taşınmaz mallardan oluşuyorsa mirasçıların Almanya'dan veraset ilamı alması gerekir.
Mirasın reddi davası açmak için kanuni süre ne kadardır?
Mirasın reddi davasının mirasçılar tarafından murisin vefatının ve mirasçı olunduğunun öğrenildiği andan itibaren 3 ay içinde açılması gerekir.
Vasiyetnamenin iptali hangi gerekçelerle talep edilebilir?
Vasiyetnamenin iptali, mirasbırakanın tanzim anında ehliyetsiz olması, yanılma, aldatma, korkutma veya zor kullanma gibi irade sakatlıklarının bulunması, tasarrufun hukuka veya ahlaka aykırı olması yahut kanuni şekil şartlarına uyulmaması gerekçeleriyle murisin vefatından sonra geçmişe etkili olarak talep edilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy