Ücretin Hesaplanmaması veya Ödenmemesi Nedeniyle Haklı Fesih
İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse, işçi 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendi uyarınca iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir. Sözleşmenin belirli veya belirsiz süreli olması fark etmeksizin işçi, sürenin bitimini veya bildirim sürelerini beklemeksizin derhal fesih hakkına sahiptir ve bu fesih sonucunda kıdem tazminatı talep edebilir.
4857 sayılı İŞ KANUNU m. 24Kaynağı aç
Ücretin parça başına veya iş tutarı üzerinden ödenmesinin kararlaştırıldığı durumlarda, işverenin işçiye yapabileceği sayı ve tutardan az iş vermesi ve aradaki ücret farkını zaman esasına göre ödemeyerek eksik kalan ücreti karşılamaması yahut çalışma şartlarını uygulamaması halinde işçi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesinin ikinci fıkrasının (f) bendi gereğince sözleşmeyi derhal feshedebilir. Haklı feshe dayanarak kıdem tazminatına hak kazanabilmek için işyerinde en az bir yıl çalışmış olmak ve fesih iradesi ile tazminat talebini işverene yazılı bildirimle açık biçimde iletmek gerekir.
İş Kanunu Kapsamında Çalışmaktan Kaçınma Hakkı
Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden bulunmaksızın ödenmeyen işçi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 34. maddesi uyarınca iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. İşçilerin kişisel kararlarına dayanarak iş görme borcunu ifa etmekten kaçınmaları, sayısal olarak toplu bir nitelik kazansa dahi grev olarak nitelendirilemez.
4857 sayılı İŞ KANUNU m. 34Kaynağı aç
Ücreti ödenmediği için iş görmekten kaçınan işçilerin iş akitleri çalışmadıkları gerekçesiyle feshedilemez; bu işçilerin yerine yeni işçi alınamaz ve yapmaları gereken işler başkalarına yaptırılamaz. Ayrıca gününde ödenmeyen veya geciktirilen tüm ücret alacakları için yasal olarak mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı işletilir.
Dava Şartı Arabuluculuk ve İdari Başvuru Yolları
Ücret ve kıdem tazminatı gibi işçilik alacakları için iş mahkemesinde dava açılmadan önce arabuluculuk sürecine başvurulması yasal bir zorunluluktur. Arabuluculuk görüşmelerinde uzlaşma sağlanamaması durumunda iş mahkemesinde dava açılabilir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bağlı ALO 170 hattı üzerinden yapılan şikâyetler neticesinde işyerine denetim yapılarak idari yaptırım veya ceza uygulanabilir; ancak idari başvuru süreci ödenmeyen ücretin doğrudan tahsilini sağlamaz.
Ücret ve Kıdem Tazminatında Zamanaşımı Süreleri
Maaş ve diğer ücret alacaklarında dava açma zamanaşımı süresi 5 yıldır; bu süre içerisinde ileri sürülmeyen alacaklar zamanaşımına uğrar. Kıdem tazminatı taleplerinde de 2017 yılından itibaren zamanaşımı süresi 5 yıl olarak uygulanmaktadır.
Maaşı ödenmeyen işçi ne zaman çalışmaktan kaçınabilir?
Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden olmaksızın ödenmeyen işçi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 34. maddesi uyarınca çalışmaktan kaçınabilir; bu eylem kanunen grev sayılmaz ve işveren bu nedenle iş akdini feshedemez.
Maaşı geciken veya eksik yatan işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Ücreti sözleşme veya kanun şartlarına göre ödenmeyen veya eksik hesaplanan işçi, en az bir yıl çalışmış olması ve fesih ile tazminat talebini yazılı bildirmesi koşuluyla 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesi gereğince haklı fesih yaparak kıdem tazminatı talep edebilir.
Geciken maaşa hangi yasal faiz uygulanır?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 34. maddesi gereğince gününde ödenmeyen ücret alacakları için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı işletilir.
ALO 170 şikâyeti ödenmeyen ücretin tahsil edilmesini sağlar mı?
ALO 170 veya Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yapılan şikâyetler işverene idari para cezası ve yaptırım uygulanmasını sağlayabilir, ancak işçinin ödenmeyen maaş alacağının doğrudan tahsilini temin etmez.
Maaş ve kıdem tazminatı alacaklarında zamanaşımı ne kadardır?
Ücret alacaklarında dava açma zamanaşımı süresi 5 yıldır; kıdem tazminatında da 2017 sonrasında uygulanan zamanaşımı süresi 5 yıldır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy