6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 585/1 uyarınca limited şirket kurucuları sermayenin tamamını şartsız olarak taahhüt etmekle yükümlüdür. Sermaye pay bedellerinin ödenmesi, ödeme yeri, ifa borcu ve ifa etmemenin sonuçlarında anonim şirketlere ilişkin yasal hükümler kıyasen tatbik edilir. Sermaye borcunu vadesinde ödemeyen ortağa karşı temerrüt faizi işletilebilir, icra takibi başlatılabilir, dava açılabilir, gecikmeden kaynaklanan somut zararların tazmini istenebilir ve yasal şartlar oluştuğunda ortaklıktan çıkarma yoluna başvurulabilir.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 585Kaynağı aç
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 482Kaynağı aç
Sermaye Borcunun İfası ve Ödeme Takvimi
Limited şirketin kuruluşunda veya sermaye artırımında taahhüt edilen pay bedellerinin şirkete eksiksiz ödenmesi zorunludur. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 585/1 gereğince nakden taahhüt edilen payların itibari değerlerinin en az yüzde yirmi beşinin tescilden önce ödenmesi kuralı limited şirketler bakımından uygulanmaz. Nakdi sermaye borcunun ne zaman ve hangi yöntemle ödeneceği şirket sözleşmesinde serbestçe belirlenebilir. Şirket sözleşmesinde bir ödeme takvimi kararlaştırılmışsa ortaklar bu takvime uymak zorundadır; açık bir vade öngörülmemişse ilgili mevzuat hükümleri ve yetkili şirket organlarının kararları dikkate alınır.
Temerrüt Faizi, İhtar ve Takip Yolları
Sermaye koyma borcunu süresi içinde yerine getirmeyen pay sahibi, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 482/1 gereğince herhangi bir ihtara gerek olmaksızın temerrüt faizi ödemekle yükümlüdür. Bununla birlikte borçlu ortağa noter ihtarı çekilmesi, borcun vadesini ve miktarını bildirmekle birlikte ortağın temerrüde düşürüldüğünü ispatlamaya yarayan bir delil niteliği taşır. Sermaye borcunun muaccel olmasına rağmen yerine getirilmemesi halinde somut olayın niteliğine göre icra takibi başlatılması veya dava açılması gündeme gelebilir. Şirket müdürleri sermaye alacağının tahsili amacıyla gerekli yasal adımları atmakla yükümlü olup, alacağın takip edilmemesi özellikle mali yapının bozulduğu dönemlerde müdürlerin hukuki sorumluluğunu doğurabilir.
Sözleşme Cezası, Tazminat ve Iskat Usulü
Sermaye borcunun süresinde ifa edilmemesi halinde şirketin tazminat hakları saklıdır. Uğranılan zararın tazmini için şirketin hangi gerekçeyle zarara uğradığı, ödememe eylemiyle zarar arasındaki illiyet bağı ve tazminat tutarı somut delillerle ortaya konulmalıdır. Şirket sözleşmesinde hüküm bulunması halinde temerrüt hali için sözleşme cezası kararlaştırılabilir; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 482/3 hükmü uyarınca da esas sözleşmeyle temerrüt halinde pay sahiplerinin sözleşme cezası ödemekle yükümlü tutulması mümkündür. Ayrıca kıyasen uygulanan 6102 sayılı Kanun m. 482/2 kapsamında yönetim organı, mütemerrit ortağı iştirak taahhüdünden ve yaptığı kısmi ödemelerden doğan haklarından yoksun bırakmaya, payı satıp yerine başkasını almaya ve varsa pay senetlerini iptal etmeye yetkilidir. İptal edilen pay senetleri ele geçirilemiyorsa iptal kararı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ve sözleşmenin öngördüğü şekilde ilan edilir.
Sözleşmesel ve Haklı Sebebe Dayalı Ortaklıktan Çıkarma
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 640/1 uyarınca şirket sözleşmesinde bir ortağın genel kurul kararı ile şirketten çıkarılabileceği sebepler öngörülebilir ve sermaye borcunun ödenmemesi durumunda bu hüküm işletilebilir. Genel kurulun çıkarma kararına karşı ortak, kararın noter aracılığıyla kendisine bildirilmesinden itibaren üç ay içinde iptal davası açabilir. Şirket sözleşmesinde açık düzenleme bulunmasa dahi sermaye borcunun ödenmemesi şirketin devamını tehlikeye sokuyor, ortaklık ilişkisini çekilmez hale getiriyor ve ciddi zarar doğuruyorsa, 6102 sayılı Kanun m. 640/3 uyarınca şirketin istemi üzerine mahkeme kararıyla haklı sebebe dayanılarak ortaklıktan çıkarma yoluna gidilebilir. Sermaye artırımına katılarak yeni pay üstlenen ortaklar da bu borcu yerine getirmekle yükümlü olup, ödeme gerçekleşmediğinde ihtar, faiz, tazminat ve koşulları varsa çıkarma yaptırımları tatbik edilebilir.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 640Kaynağı aç
Diğer Ortakların Hakları ve Şirket İçi Tedbirler
Sermaye borcunun ödenmemesi halinde diğer ortaklar şirket müdüründen sermaye borcunun tahsil edilmesini talep edebilir. Ortaklar ayrıca meselenin müzakeresi için ortaklar kurulunun toplantıya çağrılmasını isteyebilir, bilgi alma ve inceleme haklarını kullanarak şirket defter ve kayıtlarının incelenmesini talep edebilir. Şirket müdürlerinin alacağı tahsilde hareketsiz kalması veya kusurlu davranması halinde müdürlerin sorumluluğu yoluna başvurulabilir.
Ödemenin İspatı ve Şirket Harcamalarının Mahsubu
Sermaye borcunu ödediğini ileri süren ortak, bu ödemeyi ispat etmekle yükümlüdür. Şirket hesabına yapılan ödemede açıklama kısmına sermaye ödemesi yazılması ve banka dekontunun sunulması temel ispat vasıtasıdır. Bir ortağın şirket adına masraf veya harcama yapmış olması kendiliğinden sermaye borcuna mahsup edildiği sonucunu doğurmaz. Şirket adına yapılan harcamaların sermaye borcuna mahsup edilebilmesi için hukuki bir dayanağın bulunması, diğer ortakların bilgisi dahilinde gerçekleşmesi ve şirket kayıtlarına doğru biçimde işlenmesi şarttır.
Sermaye borcunu ödemeyen ortağın oy hakkı kendiliğinden düşer mi?
Sermaye borcunun ödenmemesi ortağın oy hakkını kendiliğinden ve otomatik olarak ortadan kaldırmaz; oy hakkının durumu şirket sözleşmesi, yasal düzenlemeler ve somut olayın niteliğine göre belirlenir.
Limited şirkette sermaye borcunun ödenmemesi halinde temerrüt faizi istenir mi?
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 585/1 kıyasıyla tatbik edilen m. 482/1 hükmü gereğince sermaye koyma borcunu vadesinde yerine getirmeyen ortak, herhangi bir ihtara gerek olmaksızın temerrüt faizi ödemekle yükümlüdür.
Genel kurulun çıkarma kararına karşı dava açma süresi ne kadardır?
Limited şirket sözleşmesindeki sebebe dayalı olarak alınan genel kurul çıkarma kararına karşı ortak, kararın noter aracılığıyla kendisine bildirilmesinden itibaren üç ay içinde iptal davası açabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy