6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 128/1 uyarınca her ortak, usulüne uygun olarak düzenlenmiş ve imzalanmış şirket sözleşmesiyle koymayı taahhüt ettiği sermayeden dolayı şirkete karşı borçludur.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 128Kaynağı aç
Sermaye Olarak Getirilebilecek ve Getirilemeyecek Malvarlığı Değerleri
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 581/1 gereğince limited şirketlerde hizmet edimleri, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar sermaye olarak konulamaz.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 581Kaynağı aç
Şirkete ayni sermaye olarak getirilecek değerlerin nakit olarak belirlenebilmesi, devredilebilmesi ve üzerlerinde rehin, tedbir veya haciz gibi herhangi bir takyidatın bulunmaması gerekir. Fikrî mülkiyet hakları ile internet alan adları ve sanal ortamlar gibi ekonomik değeri olan malvarlığı unsurları bu nitelikleri taşıdığı sürece limited şirket sermayesi yapılabilir.
Ayni Sermaye Taahhüdünün İfası, Tescil ve Tasarruf Yetkisi
6102 sayılı Kanunun 128/2 maddesine göre şirket sözleşmesinde bilirkişi takdiriyle gösterilen gayrimenkullerin tapu kütüğüne şerh düşülmesi, fikrî hakların ve tescile tabi diğer değerlerin ilgili sicillerine işlenmesi ve menkullerin emin bir kişiye teslim edilmesiyle ayni sermaye unsurları geçerlilik kazanır. İlgili sicile tescil işlemi tamamlandığında üçüncü şahısların iyiniyet iddiası ortadan kalkar.
Aynı Kanunun 128/3 maddesi gereğince sermaye olarak taşınmaz mülkiyeti veya taşınmaz üzerinde var olan yahut kurulacak olan ayni bir hakkın konulması borcunu içeren şirket sözleşmesi hükümleri, resmî şekil aranmaksızın geçerlidir.
Paradan başka ekonomik bir değer veya bir taşınırın sermaye olarak borçlanılması hâlinde şirket, 6102 sayılı Kanunun 128/4 maddesi doğrultusunda tüzel kişilik kazandığı andan itibaren bunlar üzerinde malik sıfatıyla doğrudan tasarrufta bulunabilir. Taşınmaz mülkiyetinin veya diğer ayni bir hakkın sermaye olarak taahhüt edilmesi durumunda ise şirketin bunlar üzerinde tasarruf edebilmesi için 128/5 maddesi gereği tapu siciline tescil zorunludur.
6102 sayılı Kanunun 128/6 maddesi uyarınca mülkiyet ve diğer ayni hakların tapu siciline tescili istemi ile diğer sicillere yapılacak tescillere dair bildirimler ticaret sicili müdürü tarafından resen ve derhâl yerine getirilir. Şirketin tek taraflı tescil isteminde bulunma hakkı saklıdır.
Taahhüt Edilen Hakların Korunması ve İhtiyati Tedbir
Ortaklarca sermaye olarak konulması taahhüt edilen hakların korunması amacıyla kurucular tarafından ortaklar aleyhine ihtiyati tedbir talep edilebilir. 6102 sayılı Kanunun 128/8 maddesi gereğince ihtiyati tedbir kararı üzerine açılacak davalar için öngörülen yasal süre ancak şirketin tescil ve ilanı tarihinden itibaren işlemeye başlar.
Sermaye Borcunun İfa Edilmemesi ve Hukuki Yaptırımlar
6102 sayılı Kanunun 128/7 maddesi kapsamında ortakların sermaye borcunu ifa etmesi şirket tarafından talep edilebilir ve bu borç dava konusu yapılabilir. Borcun yerine getirilmesinde gecikme yaşanması durumunda şirketin uğradığı zararların karşılanması da istenebilir; ancak bu tazminat talebinin ileri sürülebilmesi borçlu ortağa önceden ihtar çekilmesine bağlıdır.
Zamanında yerine getirilmeyen sermaye borcu nakit ise, şirketin tazminat hakkı saklı kalmak üzere ve şirket sözleşmesinde farklı bir hüküm bulunmadıkça 6102 sayılı Kanunun 129/1 maddesi uyarınca tescil anından itibaren temerrüt faizi ödenir. Şirket sözleşmesinde kararlaştırılmış olması durumunda borcunu ifa etmeyen mütemerrit ortaktan cezai şart da talep edilebilir.
Şirket sözleşmesinde taahhüt edilen sermayenin ödenmemesi açık bir çıkarılma sebebi olarak yazılmamış dahi olsa, sermaye koyma yükümlülüğünü yerine getirmeyen ortağa karşı haklı nedene dayanılarak ortaklıktan çıkarma konulu genel kurul kararı alınabilir ve ortaklıktan çıkarma davası açılabilir.
Şirkete Borçlanma Yasağı ve Şirket Alacaklılarının Takip Yolu
6102 sayılı Kanunun 358. maddesi uyarınca pay sahipleri, sermaye taahhüdünden doğan muaccel borçlarını ödemedikçe ve şirketin serbest yedek akçelerle birlikte kârı geçmiş yıl zararlarını karşılayacak düzeyde bulunmadıkça şirkete borçlanamaz.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 358Kaynağı aç
Sermaye koyma borcunu yerine getirmeyen ortak, taahhüt ettiği sermaye oranında üçüncü kişilere karşı şahsen sorumludur. Limited şirketin alacaklıları 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 89/1 kapsamında borcunu ifa etmeyen ortağa haciz ihbarnamesi gönderebilir. Haciz ihbarnamesi kendisine tebliğ edilen ortak, tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz etmezse borç zimmetinde sayılır ve bu durum kendisine ikinci bir ihbarname ile bildirilir.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 89Kaynağı aç
Limited şirkete kişisel emek veya ticari itibar sermaye olarak konulabilir mi?
Hayır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 581/1 uyarınca hizmet edimleri, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar limited şirkete sermaye olarak konulamaz.
Sözleşmede hüküm yoksa sermaye borcunu ödemeyen ortak şirketten çıkarılabilir mi?
Şirket sözleşmesinde açık düzenleme bulunmasa dahi taahhüt edilen sermayeyi ödemeyen ortağa karşı haklı nedene dayanılarak genel kurulda çıkarma kararı alınabilir ve çıkarma davası açılabilir.
Şirket alacaklıları sermaye borcunu ödemeyen ortağa karşı hangi yola başvurabilir?
Limited şirket alacaklıları İcra ve İflas Kanunu m. 89/1 uyarınca ortağa haciz ihbarnamesi gönderebilir; tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edilmediği takdirde borç ortağın zimmetinde sayılır ve ikinci ihbarname tebliğ edilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy