Ses ve gaz fişeği atabilen silahlar olarak tanımlanan kurusıkı tabancaların gündelik yaşamda taşınması 5729 sayılı Ses ve Gaz Fişeği Atabilen Silahlar Hakkında Kanun uyarınca yasaktır. Kanunun tanıdığı serbesti yalnızca belirli usul ve teknik şartlara uyularak gerçekleştirilen nakil faaliyetiyle sınırlıdır. Taşıma yasağına veya kanuni nakil ölçütlerine aykırı davranılması durumunda idari para cezası tatbik edilir ve kabahate konu silahın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Bu idari yaptırımları uygulamaya mahallî mülki amir yetkilidir.
5729 sayılı SES VE GAZ FİŞEĞİ ATABİLEN SİLAHLAR HAKKINDA KANUN m. 3Kaynağı aç
5729 sayılı SES VE GAZ FİŞEĞİ ATABİLEN SİLAHLAR HAKKINDA KANUN m. 4Kaynağı aç
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2017/1182, K. 2019/50Kaynağı aç
Kurusıkı Tabancalarda Taşıma Yasağı ve Nakil Ölçütleri
5729 sayılı Kanun m. 3/3 hükmü uyarınca ses ve gaz fişeği atabilen silahlar ancak her an kullanıma elverişli olmayacak ve kolay ulaşılamayacak biçimde, boş olarak kutu içerisinde nakledilebilir. Belirtilen şekil ve şartların dışında yapılan nakiller kanunen taşıma olarak kabul edilir. Silahın kişinin üzerinde, belinde, çantanın kolay erişilebilir gözünde veya araç içinde hızlıca ulaşılabilecek bir yerde bulundurulması gibi her an kullanılabilir izlenimi veren durumlar taşıma niteliği taşır.
Araç içerisinde gerçekleştirilen yer değiştirmelerde silahın bulunduğu konum, taşıma ile nakil arasındaki hukuki ayrımın belirlenmesinde önem taşır. Tabancanın torpido gözü, kapı cebi, kol dayama haznesi veya sürücünün hemen ulaşabileceği çanta gözleri gibi noktalarda tutulması taşıma şüphesi doğurur. Buna karşılık kurusıkı tabancanın fişeksiz biçimde, kutusu içerisinde ve araç bagajında anlık kullanıma elverişsiz halde tutulması nakil değerlendirmesi kapsamında kabul edilmeye daha uygundur.
Kurusıkı Tabancalarda Kayıt, Satış ve Bildirim Rejimi
Kurusıkı tabancalar bakımından 6136 sayılı Kanun'a tabi ateşli silahlarda olduğu gibi bağımsız bir taşıma ruhsatı bulunmamaktadır. Kurusıkı silah rejimi ruhsat yerine bildirim ve kayıt esasına dayanır. Satın alma işlemi sırasında düzenlenen bildirim kartları veya edinim evrakı yalnızca kaydı tevsik eder; sahibine silahı kamusal alanda serbestçe taşıma hakkı sağlamaz.
5729 sayılı Kanun m. 3 uyarınca kurusıkı silahların satışı yalnızca mermi, av malzemesi veya yivsiz tüfek satışı yapmak üzere ruhsatlandırılmış yerlerce yürütülür. Onsekiz yaşından küçüklere kurusıkı tabanca satışı yapılması kesinlikle yasaktır. Ayrıca ateşli silahlarla işlenen suçlardan ya da 6136 sayılı Kanun kapsamına giren fiillerden dolayı hükümlü bulunanlar ile kasten işlenen bir suçtan ötürü bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olanlara bu silahların satışı yapılamaz. Yönetmelikte belirlenen imalat usul ve esaslarına aykırı üretilmiş silahların satılması da yasaklanmıştır.
Kurusıkı silahları satan bayiler ile bu silahları başkalarına satan, devreden, satın alan veya devralan kişilerin, fatura veya devir sözleşmesinin düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde Cumhuriyet Savcılığından temin edecekleri sabıka kaydıyla birlikte mahallî mülki amire bildirimde bulunmaları kanunen zorunludur. Kayıt dışı devir ve faturasız edinimler, kolluk denetimlerinde ispat güçlüğü doğurarak silaha el koyma riskini artırmaktadır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2019/50, K. 2019/176Kaynağı aç
5729 sayılı Kanun m. 3/4 uyarınca kurusıkı silahlar ile üretici firmaların isim, marka veya işaretleri kullanılarak hiçbir surette reklam ve tanıtım yapılamaz. Bunun yanı sıra bu silahların edinilmesini veya kullanılmasını teşvik edici ve özendirici nitelikte kampanyalar düzenlenmesi de kanunen yasaklanmıştır.
Uygulanan İdari Yaptırımlar ve Denetim Usulü
5729 sayılı Kanun'un taşıma yasağını, yasaklı kişilere satışı, usulsüz nakli ve bildirim yükümlülüklerini düzenleyen üçüncü maddesine aykırı davrananlar hakkında idari para cezası verilir ve kabahate konu silahların mülkiyetinin kamuya geçirilmesine hükmolunur. Reklam ve tanıtım yasağını ihlal edenlere veya yönetmelikte belirlenen imalat esaslarına aykırı üretim yapanlara da idari para cezası uygulanır; imalata dair aykırılığın tekrarı durumunda para cezası iki katına çıkarılır. Bu yaptırımlara karar vermeye kanun gereğince mahallî mülki amir yetkilidir.
Kolluk denetimlerinde kurusıkı tabancanın ele geçirilmesi halinde öncelikle tutanak tanzim edilerek tabancanın konumu ve niteliği kayda geçirilir; gerektiğinde el koyma işlemi tatbik edilerek inceleme süreci yürütülebilir. Değerlendirme sonucunda olayın niteliğine göre idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi işlemleri tatbik edilebileceği gibi, tabancanın ateşli silaha dönüştürüldüğüne ilişkin şüphe bulunması halinde adli soruşturma da gündeme gelebilir.
Ateşli Silaha Dönüştürme ve 6136 Sayılı Kanun Kapsamındaki Sorumluluk
Kurusıkı silahların 6136 sayılı Kanun hükümlerine tabi silah vasfına dönüştürülemeyecek ve üzerinde bu silahlardan rengi ve şekliyle ayırt edilmesini sağlayan işaret taşıyacak şekilde üretilmesi ve ithal edilmesi kanuni bir mecburiyettir. 5729 sayılı Kanun m. 4/1 hükmü uyarınca, kapsam dahilindeki silahları yetkili mercilerden izin almadan veya 6136 sayılı Kanun'a tabi silah vasfına dönüştürülecek şekilde imal edenler veya satanlar hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yüz günden beşyüz güne kadar adli para cezası öngörülmektedir. İmalatta yalnızca ses ve gaz fişeklerini kullanabilecek yapının korunması ve silahın seri atış yapamayacak mekanizmada üretilmesi esastır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2013/786, K. 2015/27Kaynağı aç
Kurusıkı tabancayı ticaret kastı taşımaksızın, teknik özelliklerinde değişiklik yaparak öldürmeye elverişli silah haline dönüştüren kişi hakkında 6136 sayılı Kanun m. 13/5 delaletiyle aynı maddenin birinci fıkrası uyarınca hapis ve adli para cezası uygulanır. Ses veya gaz fişeği atabilen silah iken kanun hükümlerine tabi silah vasfına dönüştürülen silahları satın alanlar, taşıyanlar veya bulunduranlar bakımından ise 6136 sayılı Kanun m. 13/1 uyarınca iki yıldan dört yıla kadar hapis ve yüz günden beşyüz güne kadar adli para cezası hükme bağlanmıştır. Nitekim Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2016/794 Esas ve 2020/259 Karar sayılı ilamında, kurusıkı tabancanın namlusundaki gaz ayırıcı parçanın sökülerek özel nitelikteki bilyalı fişekleri atar hâle getirilmesi durumunda tabanca ve fişeklerin 6136 sayılı Kanun kapsamında yasak nitelikte silah ve mühimmat vasfı kazandığı ve bu silahı bulunduran failin anılan kanuna muhalefetten sorumlu tutulacağı kabul edilmiştir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2016/794, K. 2020/259Kaynağı aç
6136 sayılı ATEŞLİ SİLAHLAR VE BIÇAKLAR İLE DİĞER ALETLER HAKKINDA KANUN m. 13Kaynağı aç
Kurusıkı bir silahın 6136 sayılı Kanun kapsamında yasak niteliği haiz olduğu iddiasıyla açılan davalarda, silahın izinli üretim standartlarına aykırı olarak mı üretildiği yoksa imkanından yararlanılarak teknik değişiklik sonucunda mı dönüştürüldüğü araştırılır. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2013/786 Esas, 2015/27 Karar ve 2017/1182 Esas, 2019/50 Karar sayılı ilamlarında belirtildiği üzere, teknik özelliklerde değişiklik yapılmışsa bu tadilatın fail tarafından veya bilgisi dahilinde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği, namluda müdahale emaresi olup olmadığı, özel nitelikli fişek bulunup bulunmadığı ve failin silahın dönüştürüldüğünü bilerek hareket edip etmediği belirlenmelidir. İnceleme konusu tabancanın namlusunda tadilat yapıldığına dair emare bulunmaması, silahın imal özelliklerini koruması, özel nitelikli fişek ele geçmemesi ve failin tabancayı kurusıkı olarak bildiğini savunması halinde failin silahın özel nitelikli fişekleri atabilme özelliğini bilerek edindiğine veya taşıdığına dair kesin delil bulunmaması sebebiyle beraat kararı verilmesi gerektiği kabul edilmiştir.
Kurusıkı Tabancanın Kullanımı ve Adli Suç Vasıflandırması
Kurusıkı tabancalar mermi çekirdeği barındırmayan fişeklerle ses ve gaz çıkaran araçlardır; sıkıştırılmış hava veya gaz mekanizmasıyla saçma atan havalı tabancalardan teknik olarak ayrılırlar. Ses ve gaz fişeği atan tabancalar ateşli silah niteliğinde olmadığından, kurusıkı silahla meskûn mahalde havaya ateş edilmesi eylemi korku ve panik oluştursa dahi Türk Ceza Kanunu m. 170/1-c kapsamındaki genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçunu oluşturmaz. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2019/50 Esas ve 2019/176 Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere bu fiil, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 36/1 kapsamında gürültüye neden olma kabahatini teşkil eder. Kabahatler Kanunu m. 36 hükmünde açık bir yetki verilmediğinden, gürültü kabahati sebebiyle kurusıkı tabancanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilemez.
Kurusıkı tabancanın kontrolsüz, dikkatsiz veya tedbirsiz biçimde kullanılması sonucunda kişilerin bedensel bütünlüğünün zarar görmesi halinde failin kastı yerine somut olayın şartlarına göre taksir veya bilinçli taksir sorumluluğu gündeme gelebilir. Türk Ceza Kanunu m. 22/3 uyarınca neticenin öngörülmesine rağmen istenmemesi halinde bilinçli taksir oluşur ve taksirli suçun cezası üçte birden yarıya kadar artırılır. Buna karşılık eylemin kasten bir kimseye yöneltilmesi durumunda Türk Ceza Kanunu m. 86/3-e uyarınca kasten yaralama suçunun silahla işlenmesi nitelikli hal sayılarak verilecek ceza yarı oranında artırılır; mağdurun yaşamını tehlikeye sokan bir durum doğması halinde ise Kanun'un 87/1-d maddesi uyarınca ceza bir kat artırılır ve silahla işlenme hali gözetilerek beş yıldan az olamaz.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2016/545, K. 2020/316Kaynağı aç
Kurusıkı tabanca taşımak kanunen serbest midir?
Kurusıkı tabancaların kamusal alanda, belde, cepte veya çantada taşınması yasaktır. Bu silahlar yalnızca fişeksiz olarak, kutu içerisinde ve derhal ulaşılamayacak biçimde nakledilebilir; bu şartlar dışındaki nakiller kanunen taşıma kabul edilir.
Kurusıkı tabanca araç içinde nasıl nakledilmelidir?
Silahın torpido, kapı cebi veya kol dayama haznesi gibi hızlıca ulaşılabilecek yerlerde bulundurulması taşıma şüphesi doğurur. Nakil değerlendirmesine uygun kabul edilebilmesi için silahın boş vaziyette, kutusu içerisinde ve kolay ulaşılamayacak şekilde bulundurulması gerekir; bagajda bu şartlara uygun muhafaza edilmesi nakil değerlendirmesine daha yakındır.
Kurusıkı tabanca için taşıma ruhsatı verilir mi?
Kurusıkı tabancalar için ateşli silahlarda bulunan nitelikte bir taşıma ruhsatı düzenlenmez. Kurusıkı tabanca alımında verilen bildirim evrakı yalnızca kaydı gösterir ve sahibine kamusal alanda taşıma hakkı vermez.
Kurusıkı tabancanın izinsiz taşınmasının yaptırımı nedir?
Taşıma yasağına aykırı davrananlara 5729 sayılı Kanun gereğince idari para cezası uygulanır ve silaha el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Bu kararları vermeye mahallî mülki amir yetkilidir.
Kurusıkı tabanca satın alındığında bildirim süresi ne kadardır?
Kurusıkı tabanca satan yetkili bayiler ile bu silahları satan, devreden, satın alan veya devralan kişilerin fatura veya devir sözleşmesi tarihinden itibaren bir ay içinde Cumhuriyet Savcılığından temin edecekleri sabıka kaydıyla birlikte mahallî mülki amire bildirimde bulunmaları zorunludur.
Kurusıkı tabancayı ateşli silaha dönüştürmenin cezası nedir?
Kurusıkı silahları 6136 sayılı Kanun'a tabi silah vasfına dönüştürülecek şekilde imal eden veya satanlar 5729 sayılı Kanun m. 4/1 uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yüz günden beşyüz güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. Ticaret kastı olmaksızın teknik tadilatla öldürmeye elverişli hale getirenler veya dönüştürülmüş silahı edinenler ise 6136 sayılı Kanun m. 13 kapsamında adli yaptırımlara tabidir.
Meskûn mahalde kurusıkı tabanca ile havaya ateş açmanın yaptırımı nedir?
Kurusıkı tabancayla havaya ateş edilmesi ateşli silah sayılmadığından genel güvenliği kasten tehlikeye sokma suçunu değil, Kabahatler Kanunu m. 36/1 uyarınca gürültü kabahatini oluşturur; bu kabahat sebebiyle silahın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine hükmedilemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

