Asker kişilerin yabancı ülkelerde bulunan Türk askerî kıt'a, karargâh ve kurumlarında, esir kamplarında veya diğer resmî görevleri esnasında işledikleri askerî suçlar 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca Türkiye'de işlenmiş kabul edilir. Bu düzenleme uyarınca yurt dışında icra edilen askeri görev ve hizmetler sırasında işlenen askeri suçlar bakımından Türk ceza yargısının yer bakımından yetkisi tesis edilmiştir.
1632 sayılı ASKERİ CEZA KANUNU m. 5Kaynağı aç
Yurt Dışında İşlenen Suçlarda Kanunun Uygulanma Şartları
1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 5. maddesi hükmünün tatbik edilebilmesi için kanunda öngörülen koşulların bir arada gerçekleşmesi gerekir. İlk olarak eylemi gerçekleştiren failin asker kişi sıfatına sahip olması şarttır. İkinci olarak işlenen fiilin kanunen askerî suç vasfı taşıması zorunludur. Son olarak söz konusu suçun yabancı ülkelerde bulunan Türk askerî kıt'a, karargâh ve kurumlarında, esir kamplarında veya diğer resmî görevlerin ifası esnasında işlenmiş olması aranır.
Kıt'a, Karargâh, Askeri Kurum ve Resmî Görev Kavramları
Kanun uygulamasında kıt'a, görevin yapılması amacıyla teşkil edilen, taktik ve idari birlikleri içine alan ve tek bir komuta altında toplanan teşkilleri ifade eder. Karargâh ise komutanın emrindeki birlikleri sevk ve idare ettiği, belirli bir kuruluş ve kadro ile tespit edilen komuta yerlerini tanımlar.
Kıt'a ve karargâh niteliği taşımayan diğer askerî tesisler askeri kurum olarak nitelendirilir. Askeri hastaneler, askeri okullar ve fabrikalar bu kapsamda yer alan teşkiller arasındadır. Resmî görev ise askeri hizmetin gerektirdiği iş ve işlemlerin yapılmasını ve amir tarafından emredilen her türlü askeri vazifeyi kapsar.
Yabancı Ülkede Verilen Hüküm ve Yeniden Yargılama Usulü
Asker kişilerin yurt dışındaki kıt'a, karargâh, kurum ve esir kamplarında veya resmî görevleri sırasında gerçekleştirdikleri eylemler hakkında yabancı bir devlet mahkemesince hüküm verilmiş olması Türkiye'de yargılama yapılmasına kendiliğinden engel oluşturmaz. Yabancı ülkede askeri suçtan ötürü hüküm kurulmuş olsa dahi, Millî Savunma Bakanının talebi üzerine bu kişiler hakkında Türkiye'de tekrar muhakeme yapılır.
İnfaz Edilen Cezaların Mahsubu ve Ceza Türlerinin Farklılığı
Yabancı ülke yargı merciince hüküm verilip infaz edilen ceza, Türkiye'de yapılacak yargılama sonucunda tayin edilecek cezadan indirilir. Yabancı ülkede infazı gerçekleşen ceza türü ile Türkiye'de verilecek ceza nev'inin farklı olması durumunda ise yapılacak mahsup ve indirimi davaya bakan mahkeme bizzat tayin eder.
Maddenin Tarihsel Süreci ve Yasal Dayanağı
1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 5. maddesi, 25/10/1963 tarihli ve 353 sayılı Kanun'un 259. maddesi ile mülga edilmiş, 22/3/2000 tarihli ve 4551 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile yeniden düzenlenmiştir.
Yurt dışında askeri suç işleyen askerler nerede yargılanmış sayılır?
Asker kişilerin yabancı ülkelerdeki Türk askerî kıt'a, karargâh ve kurumlarında, esir kamplarında veya diğer resmî görevleri esnasında işledikleri askerî suçlar kanun gereği Türkiye'de işlenmiş sayılır.
Yabancı mahkemede hüküm giyen asker Türkiye'de tekrar yargılanabilir mi?
Yabancı ülkede askeri suçtan ötürü hüküm verilmiş olsa bile, Millî Savunma Bakanının talebi üzerine fail Türkiye'de tekrar muhakeme olunur.
Yurt dışında infaz edilen cezalar Türkiye'deki cezadan mahsup edilir mi?
Yabancı ülkede verilip infaz edilen ceza Türkiye'de verilecek cezadan indirilir; ceza türlerinin farklı olması halinde yapılacak indirimi mahkeme belirler.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy