Kasten Öldürme Suçu ve Kast Şartı
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 81. maddesi uyarınca bir insanı kasten öldüren kişi müebbet hapis cezası ile cezalandırılır. Suçun oluşabilmesi için failin eylemi kasten gerçekleştirmesi zorunludur. Kanunun 21. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kast, suçun kanuni tanımında yer alan unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesini ifade eder. Hedef alınan araca yönelik gerçekleştirilen ateşli saldırıda da failin kastının tespiti cezai sorumluluğun belirlenmesinde temel ölçüttür.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 81Kaynağı aç
ile cezalandırılır.
Nitelikli haller
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 21Kaynağı aç
suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir.
(2) Kişinin, suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini
öngörmesine rağmen, fiili işlemesi halinde olası kast vardır. Bu halde,
ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda müebbet hapis
cezasına, müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıldan yirmibeş yıla
kadar hapis cezasına hükmolunur; diğer suçlarda ise temel ceza üçte birden
yarısına kadar indirilir.
Taksir
Suça Teşebbüs Hükümleri ve Yaptırımı
Failin işlemeyi hedeflediği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan icraya koyulup da kendi iradesi dışındaki engeller yüzünden tamamlayamaması durumunda, Türk Ceza Kanunu'nun 35. maddesinin birinci fıkrası gereğince teşebbüs hükümleri uygulanır. Kanunun 35. maddesinin ikinci fıkrasına göre teşebbüs hâlinde faile, fiilin yol açtığı tehlike veya zararın ağırlığına göre ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine ondört yıldan yirmibir yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine ise on yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezası tayin edilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 35Kaynağı aç
hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle
tamamlayamaz ise teşebbüsten dolayı sorumlu tutulur.
(2) Suça teşebbüs halinde fail, meydana gelen zarar veya tehlikenin
ağırlığına göre, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine ondört
yıldan yirmibir yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine on yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Diğer hallerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir.[4]
Gönüllü vazgeçme
Balistik Korumadan Haberdar Olunmaması Durumu
Saldırganın hedef aldığı araçta kurşun geçirmez cam bulunduğunu bilmemesi hâlinde balistik koruma failin iradesi dışındaki haricî bir engel sayılır. Bu ihtimalde fail neticeyi gerçekleştirmek kastıyla hareket ettiğinden ve ölüm yalnızca dışsal bu koruma nedeniyle gerçekleşmediğinden, eylem kural olarak Türk Ceza Kanunu'nun 81. ve 35. maddeleri kapsamında kasten öldürmeye teşebbüs vasfını korur.
Zırhın Varlığı Bilinerek Eylemin Gerçekleştirilmesi
Fail camın kurşun geçirmez olduğunu bilmesine karşın elindeki ateşli silah veya mühimmatın bu korumayı delebileceğini, birden fazla isabetle camın kırılabileceğini ya da farklı bir noktadan hedefe ulaşılabileceğini düşünerek ateş ediyorsa, öldürme kastı ve suça teşebbüs sorumluluğu devam eder. Mağdurun zırhlı alanda bulunması bu düşünceyle hareket eden failin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Buna karşılık fail, elindeki silah ve mermilerin araç camını geçmesinin kesinlikle imkânsız olduğunu ve mağdurun bütünüyle koruma altında bulunduğunu bilerek sırf bu yüzeye ateş açmışsa, kanundaki elverişli hareket koşulu sağlanmadığından işlenemez suç ve elverişsiz teşebbüs tartışması ortaya çıkar. 5237 sayılı Kanun'da işlenemez suç ayrıca müstakil bir maddede düzenlenmemiş olup 35. maddedeki elverişli hareket şartının karşıt anlamından çıkarılmakta ve mutlak elverişsizlik ile nispi elverişsizlik ayrımları üzerinden değerlendirilmektedir.
Teknik İnceleme ve Fiilin Elverişliliği
Bir aracın balistik korumaya sahip olması, saldırı eylemini otomatik biçimde işlenemez suç sonucuna götürmez. Kurşun geçirmez koruma mutlak bir dayanıklılık taşımadığından icra hareketlerinin elverişliliğini belirlemek adına teknik inceleme yapılması şarttır. Kullanılan silah ile mühimmatın niteliği, atış mesafesi, açısı, isabet adedi ve camın koruma basamağı uzman bilirkişi ve kriminal inceleme ile değerlendirilerek atışların somut koşullarda mağdura ulaşma ve ölüm sonucunu doğurma ihtimali tespit edilir.
Tasarlama Hâli ve Eyleme Eşlik Eden Diğer Fiiller
Eylemin önceden planlanıp sebatla yerine getirilmesi durumunda fiil tasarlayarak öldürmeye teşebbüs niteliği kazanır. Bu vaziyette Türk Ceza Kanunu'nun 82. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 35. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca faile ondört yıldan yirmibir yıla kadar hapis cezası verilir. Somut yaptırım tayin edilirken meydana gelen tehlike ve zararın ağırlığı dikkate alınır.
Kurşun geçirmez araca ateş edilmesi eyleminde kasten öldürmeye teşebbüsün yanı sıra somut olayın özelliklerine göre silahla mala zarar verme, ruhsatsız silah taşıma veya bulundurma ile tehdit suçları da oluşabilir. Birbirini takip eden veya birlikte gerçekleşen fiiller Türk Ceza Kanunu'nun suçların içtimaına ilişkin genel prensipleri doğrultusunda ele alınır.
Kurşun geçirmez araca ateş edilmesi eylemi işlenemez suç sayılır mı?
Yalnızca aracın balistik korumasının bulunması eylemi otomatik olarak işlenemez suç sonucuna götürmez; silahın, mühimmatın, atış açısının, mesafesinin ve koruma düzeyinin kriminal incelemesi sonucunda somut olay koşullarında ölüm neticesi meydana getirme ihtimalinin bulunup bulunmadığı değerlendirilir.
Fail kurşun geçirmez camı aşamayacağını biliyorsa sorumluluğu nedir?
Fail kullandığı vasıtanın korumayı aşmasının kesinlikle imkânsız olduğunu bilerek sadece bu cama ateş etmişse, Türk Ceza Kanunu'nun 35. maddesinde öngörülen elverişli hareket koşulu gerçekleşmediğinden işlenemez suç ve elverişsiz teşebbüs tartışması doğar.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy