Kumar Bağımlılığı Nedeniyle Boşanma Davası ve Hukuki

Kumar Bağımlılığının Boşanma Hukukundaki Yeri

Kumar borcu niteliği itibarıyla eksik borç sayıldığından boşanma davası kapsamında bağımsız bir alacak gibi talep edilemez. Buna karşılık eşlerden birinin kumar veya şans oyunları alışkanlığı ve buna bağlı borçları sebebiyle ailenin ekonomik darlığa sürüklenmesi, evlilik birliğinin temelinden sarsılması davasında bir boşanma sebebi ve ekonomik şiddet vakıası olarak ileri sürülebilir. Ortak hayatın sürdürülmesinin eşlerden beklenemeyeceği derecede birliğin sarsılması durumunda eşlerden her biri Türk Medeni Kanunu m. 166/1 gereğince boşanma davası açabilir.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 166Kaynağı aç

Madde
166- Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek
derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası
açabilir.
Yukarıdaki
fıkrada belirtilen hâllerde, davacının kusuru daha ağır ise, davalının açılan
davaya itiraz hakkı vardır. Bununla beraber bu itiraz, hakkın kötüye
kullanılması niteliğinde ise ve evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar
bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir.
Evlilik
en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin
davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu
hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek
iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî
sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi
uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde
tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu
değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu hâlde tarafların
ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.
(Değişik dördüncü
fıkra:14/11/2024-7532/13 md.) Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle
açılmış bulunan davanın reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleştiği
tarihten başlayarak bir yıl geçmesi hâlinde, her ne sebeple olursa olsun ortak
hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve
eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.
B.
Dava
I.
Konusu

Evlilik Birliğinde Kusur Tespiti ve Görevlerin İhmali

Eşin şans oyunları oynamak suretiyle evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini ihmal etmesi ve diğer eşe hakaret etmesi boşanmaya sebebiyet veren olaylarda ağır kusurlu kabul edilmesini gerektirir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin E. 2016/16905, K. 2018/5590 sayılı ilamında da belirtildiği üzere, şans oyunları oynayarak birliğin gereklerini yerine getirmeyen ve hakaret eden taraf ağır kusurlu kabul edilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2016/16905, K. 2018/5590Kaynağı aç

2. Hukuk Dairesi         2016/16905 E.  ,  2018/5590 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ	      :Aile Mahkemesi
DAVA TÜRÜ	      : Boşanma
Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı kadın tarafından, kusur belirlemesi, reddedilen yoksulluk nafakası ve reddedilen maddi-manevi tazminat talepleri yönünden temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:
1-Mahkemece davacı kadın tamamen kusurlu kabul edilerek kadının boşanma davasının kabulü ile tarafların boşanmalarına karar verilmiş ise de; yapılan yargılama ve toplanan delillerden davacı kadının mahkemece kabul edilen ve gerçekleşen kusurlu davranışları yanında davalı erkeğin de eşine sürekli hakaret ettiği, şans oyunları oynamak suretiyle birlik görevlerini ihmal ettiği anlaşılmaktadır. Bu hale göre, boşanmaya sebep olan olaylarda davalı erkeğin ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekir. Bu husus gözetilmeden boşanmaya sebebiyet veren olaylarda davacı kadının tamamen kusurlu olarak kabul edilmesi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir.
2-Boşanmaya sebep olan olaylarda yukarıda 1. bentte açıklandığı üzere davalı erkek daha ağır kusurlu olup, bu kusurlu davranışlar aynı zamanda kadının kişilik haklarına saldırı teşkil eder niteliktedir. Davacı kadın yararına Türk Medeni Kanununun 174/2. maddesi koşulları oluşmuştur. O  halde kadın yararına uygun miktarda manevi tazminat takdir edilmesi gerekirken, kadının manevi tazminat talebinin hatalı kusur belirlemesi sonucunda reddi doğru görülmemiştir.
3-Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez (HMK m.26/1). Davacı kadının Türk Medeni Kanununun 174/1. maddesi kapsamında maddi tazminat talebi bulunmadığı halde kesin hüküm oluşturacak şekilde  maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.
4-Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz (TMK m. 175). Yukarıda açıklandığı üzere toplanan delillerle, boşanmaya sebep olan olaylarda davacının daha ağır kusurlu olmadığı ve onu yoksulluğa düşmekten kurtaracak yeterlilikte gelirinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. O halde, davacı kadın yararına geçimi için uygun miktarda yoksulluk nafakası takdiri gerekirken isteğin reddi doğru görülmemiş ve bozmayı gerektirmiştir.
SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda 1., 2.,  3. ve 4.  bentlerde gösterilen sebeplerle BOZULMASINA,  temyiz peşin harcının  istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 25.04.2018

Evlilik Birliğinin Sarsılmasında İtiraz Hakkı ve İstisnası

Evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayalı boşanma davasında davacı tarafın kusuru daha ağır olduğu takdirde, davalı eşin davaya itiraz etme yetkisi bulunur. Ancak bu itiraz hakkın kötüye kullanılması teşkil ettiğinde ve evliliğin sürdürülmesinde davalı taraf ile müşterek çocuklar bakımından korunması gereken hukuki bir yarar bulunmadığında, Türk Medeni Kanunu m. 166/2 uyarınca hâkim tarafından boşanmaya hükmedilebilir.

Haysiyetsiz Hayat Sürme Sebebiyle Boşanma

Eşlerden birinin haysiyetsiz bir hayat sürmesi veya küçük düşürücü bir suç işlemesi ve bu nedenlerle onunla birlikte yaşamanın diğer eşten beklenememesi hâlinde, Türk Medeni Kanunu m. 163 uyarınca diğer eş her zaman boşanma davası açabilir.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 163Kaynağı aç

Madde 163- Eşlerden biri
küçük düşürücü bir suç işler veya haysiyetsiz bir hayat sürer ve bu sebeplerden
ötürü onunla birlikte yaşaması diğer eşten beklenemezse, bu eş her zaman
boşanma davası açabilir.
IV.
Terk[15]

Savurganlık ve Kötü Yönetim Nedeniyle Kısıtlanma

Kumar bağımlılığı ve hesapsız harcamalar ailenin ekonomik varlığını tehlikeye attığında vesayet hukuku tedbirleri uygulanabilir. Türk Medeni Kanunu m. 406 uyarınca savurganlığı, kötü yaşama tarzı veya malvarlığını kötü yönetmesi sebebiyle kendisini veya ailesini darlık yahut yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açan ve bu yüzden devamlı korunmaya ve bakıma muhtaç olan ergin kısıtlanır.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 406Kaynağı aç

Madde
406- Savurganlığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı
veya malvarlığını kötü yönetmesi sebebiyle kendisini veya ailesini darlık veya
yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açan ve bu yüzden devamlı korunmaya ve
bakıma muhtaç olan ya da başkalarının güvenliğini tehdit eden her ergin kısıtlanır.
III.
Özgürlüğü bağlayıcı ceza

Maddi ve Manevi Tazminat ile Taleple Bağlılık Kuralı

Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan Türk Medeni Kanunu m. 174/1 uyarınca uygun bir maddi tazminat isteyebilir. Boşanmaya sebep olan hadiseler sebebiyle kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf ise kusurlu olan diğer taraftan aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca manevi tazminat talebinde bulunabilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 26/1 uyarınca hâkim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır ve talepten başkasına karar veremez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin E. 2016/16905, K. 2018/5590 sayılı kararında da hükme bağlandığı üzere, talepte bulunulmadığı hâlde kesin hüküm oluşturacak şekilde maddi tazminat talebinin reddine karar verilemez.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 174Kaynağı aç

Madde
174- Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz
veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddî tazminat
isteyebilir.
Boşanmaya
sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan
diğer taraftan manevî tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini
isteyebilir.
2.
Yoksulluk nafakası

Yoksulluk Nafakası

Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan taraf, kusuru diğer eşten daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz nafaka isteyebilir. Türk Medeni Kanunu m. 175 uyarınca yoksulluk nafakasına hükmedilebilmesi için nafaka yükümlüsünün kusurlu olması şartı aranmaz.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 175Kaynağı aç

Madde
175- Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak
koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka
isteyebilir.
Nafaka
yükümlüsünün kusuru aranmaz.
3.
Tazminat ve nafakanın ödenme biçimi

Anlaşmalı Boşanma ve Davanın Reddi Sonrası Ortak Hayat

Evlilik en az bir yıl sürmüş ise eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin açtığı davayı kabul etmesi durumunda evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu durumda boşanma kararı verilebilmesi için hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulması gerekir. Diğer taraftan herhangi bir sebeple açılan boşanma davasının reddine karar verilip kararın kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl geçmesi hâlinde ortak hayat yeniden kurulamamışsa Türk Medeni Kanunu m. 166/4 gereğince birlik temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemiyle boşanmaya karar verilir.

Kumar borçları boşanma davasında diğer eşten tahsil edilebilir mi?

Kumar borcu eksik borç niteliğinde olduğundan boşanma davasında talep edilemez; ancak bu borçlar nedeniyle ailenin ekonomik zorluğa düşürülmesi evlilik birliğinin temelinden sarsılması davasında bir boşanma gerekçesi ve ekonomik şiddet olarak ileri sürülebilir.

Şans oyunları oynayarak ailesini ihmal eden eş kusurlu sayılır mı?

Şans oyunları oynamak suretiyle evlilik birliğinden doğan görevlerini ihmal eden ve eşine hakaret eden taraf, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin E. 2016/16905, K. 2018/5590 sayılı ilamında kabul edildiği üzere boşanmaya sebep olan olaylarda ağır kusurlu kabul edilir.

Kumar nedeniyle aileyi darlığa düşüren eş kısıtlanabilir mi?

Savurganlığı, kötü yaşama tarzı veya malvarlığını kötü yönetmesi nedeniyle kendisini ya da ailesini darlık veya yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açan ve devamlı korunmaya muhtaç olan ergin eş, Türk Medeni Kanunu m. 406 uyarınca kısıtlanabilir.

Dava dilekçesinde istenmeyen maddi tazminat hakkında ret kararı verilebilir mi?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 26/1 uyarınca hâkim taleple bağlıdır; talep edilmeyen maddi tazminat hakkında kesin hüküm oluşturacak biçimde ret kararı verilemez.

Kumar nedeniyle kişilik hakları saldırıya uğrayan eş manevi tazminat alabilir mi?

Boşanmaya yol açan olaylar sebebiyle kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, Türk Medeni Kanunu m. 174/2 uyarınca kusurlu olan eşten uygun bir manevi tazminat ödenmesini isteyebilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

Aile hukuku Boşanma