Rezerv Kanıt Denetiminin Çerçevesi ve Dönemleri
13.03.2025 tarihli ve 32840 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıların Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Tebliğ (III-35/B.1 sayılı Tebliğ), hizmet sağlayıcılara rezerv kanıt denetimi yaptırma borcu getirmiştir. Bu süreçlerde gözetilecek temel kurallar ise Sermaye Piyasası Kurulu'nun i-SPK.35/B.2 sayılı İlke Kararı (30/846 sayılı karar) çerçevesinde düzenlenmiştir. Düzenleme uyarınca denetim dönemleri, bir yılın üçüncü, altıncı, dokuzuncu ve on ikinci ayları arasında kalan üçer aylık periyotlardan oluşur.
Denetim Sözleşmesi ve Sağlanması Gereken Veriler
Kripto varlık hizmet sağlayıcıları ile bilgi sistemleri bağımsız denetim kuruluşları, tabi olunan her üç aylık dönemin en geç ilk ayında rezerv kanıt denetiminin yürütülmesine dair sözleşme imzalar. İlgili sözleşmenin yıl içerisindeki sonraki denetim dönemlerini kapsayacak biçimde topluca akdedilmesi de mümkündür.
Sözleşmenin kurulmasının ardından hizmet sağlayıcı tarafından bilgi sistemleri denetçisine belirli veriler sunulur. Bu kapsamda kripto varlıkların listesi, müşterilere ait varlıkların cari değeri, varlıkların yer aldığı ağlar, saklama modeli ile erişim kontrol mekanizması ve varlıkların saklandığı cüzdan listesiyle adresleri iletilir; bahse konu unsurların denetim raporunda asgari ölçüde bulunması gerekir. Ayrıca müşterilere ait nakit büyüklükleri, platformun kendi kripto varlıklarının cari değeri ve nakit bakiyeleri, hizmet alınan saklama kuruluşları ile nakit bakiyelerin tutulduğu banka ve hesap bilgileri de raporda yer alır.
Varlık Mevcudiyeti ve Blokzincir Karşılaştırması
Platformun likit rezervinde yer alan tüm varlıklar denetime tabi tutulur ve bu varlıklara ilişkin sonuçlar raporda müstakil bir başlık altında sunulur. Süreç kapsamında denetim alanındaki kripto varlıkların tamamının mevcudiyeti teyit edilir.
Bilgi sistemleri denetçisi rastgele seçeceği iki tarihte, hizmet sağlayıcı kayıtlarındaki müşteri varlık bilgilerini blokzincir verileri ile karşılaştırarak raporlar. Bu raporda İlke Kararı kapsamında öngörülen asgari unsurlara yer verilmesi zorunludur. Yapılan inceleme neticesinde hesaplanan toplam rezerv koruma oranının yüzde yüzün altında kaldığı belirlenirse bu durum derhal Sermaye Piyasası Kurulu'na bildirilir.
Raporun Kesinleşmesi, Teslim ve Paylaşım Esasları
Denetim raporu sorumlu bilgi sistemleri denetçisinin imzalaması ile kesinleşir ve kesinleşme tarihinden itibaren 10 iş günü içinde hizmet sağlayıcının yönetim kurulu başkanlığına teslim edilir. Teslim alınan rapor, 15 iş günü içinde raporun kabul edildiğine dair yönetim kurulu kararıyla birlikte Sermaye Piyasası Kurulu'na iletilir.
Denetim raporunun içeriği, iletildiği yönetim kurulu ile Sermaye Piyasası Kurulu dışındaki kişilerle paylaşılamaz. Bununla birlikte rapor içeriğinin, denetimi yürüten şirkete yer vermemek ve denetim raporu ile uyumlu olmak kaydıyla hizmet sağlayıcıların internet sitesinde paylaşılması mümkündür.
Rezerv koruma oranı yüzde yüzün altına düşerse ne yapılır?
Rastgele iki tarihte yapılan karşılaştırma sonucunda toplam rezerv koruma oranının yüzde yüzün altında kaldığı tespit edilirse durum derhal Sermaye Piyasası Kurulu'na iletilir.
Rezerv kanıt denetim raporu internet sitesinde paylaşılabilir mi?
Rapor içeriği kural olarak gizlidir; ancak denetimi yapan şirkete yer verilmemesi ve paylaşılan içeriğin denetim raporuyla uyumlu olması şartıyla internet sitesinde paylaşılabilir.
Rezerv kanıt denetim sözleşmesi ne zaman imzalanmalıdır?
Sözleşme, denetime tabi her üç aylık periyodun en geç ilk ayında akdedilmelidir; istenirse yıl içindeki diğer dönemleri de kapsayacak biçimde topluca düzenlenebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy