Sermaye piyasasında faaliyet gösteren halka açık ortaklıkların temel kararlarında ortakların menfaatlerini gözetmek amacıyla 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 23 ve 24'üncü maddeleri uyarınca II-23.3 sayılı Önemli Nitelikteki İşlemler ve Ayrılma Hakkı Tebliği yürürlüğe konulmuş, önceki II-23.1 sayılı Tebliğ yürürlükten kaldırılmıştır.
Önemli Nitelikteki İşlem Kapsamı ve Kurulun Değerlendirme Yetkisi
Düzenlemeye göre halka açık şirketlerin Tebliğ'de tanımlanan nitelikteki birleşme ile bölünmelere katılması, tür değiştirmesi, Tebliğ ölçütlerince önemli boyuttaki mal varlığını devretmesi ya da devir etkisi doğuracak işlemler yapması, mal varlığı üzerinde sınırlı ayni hak tesis etmesi ve paylara ilişkin imtiyaz oluşturması veya var olan imtiyazların içeriğini değiştirmesi önemli nitelikte işlem kabul edilir.
Tebliğ metninde tek tek sayılmamış olsa dahi, bir bütün halinde ortaklığın temel faaliyet alanında veya rutin ticari işleyişinde köklü değişiklikler doğurarak pay sahiplerinin yatırım iradelerini etkileyecek yapısal nitelikteki temel işlemler, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından önemli nitelikte işlem statüsünde değerlendirilebilir.
Önemli Nitelikteki İşlem Sayılmayan Haller
Ortaklıkların borsa kotundan çıkması, tüzel kişiliğin sona ermesi, esas sözleşme tadiline dayanan faaliyet konusu değişiklikleri ve ilişkili taraflardan gerçekleştirilen mal varlığı devralımları yeni mevzuat çerçevesinde önemli nitelikte işlem sayılmayarak kapsam dışı bırakılmıştır.
Yönetim Kurulu Kararı, Genel Kurul Onayı ve Karar Nisapları
Önemli nitelikteki bir işlemin hayata geçirilebilmesi için işlem şartlarını belirleyen bir yönetim kurulu kararı alınması ve bu kararın genel kurul tarafından onaylanması şarttır. Alınan yönetim kurulu kararı ya da kurum onayının gerekmesi halinde izin veya onay tarihi ile işlemin oylanacağı genel kurul toplantı tarihi arasındaki süre 3 ayı geçemez.
Genel kurulda bu işlemler görüşülürken esas sözleşmede daha ağır nisaplar öngörülmedikçe toplantı nisabı aranmaksızın toplantıya katılan oy hakkını haiz payların üçte ikisinin olumlu oyu aranır. Bununla birlikte toplantıda sermayeyi temsil eden oy hakkını haiz payların en az yarısının hazır bulunması halinde, esas sözleşmede açıkça daha ağır nisaplar öngörülmedikçe toplantıya katılan oy hakkını haiz payların çoğunluğu ile karar alınır.
Ortaklık yönetim kurulu, genel kurul gündeminin duyurulmasından önce ayrılma hakkının kullanılması sebebiyle şirketin üstleneceği toplam maliyetin belirli bir tutarı aşması veya saptanan pay oranından fazlasına sahip ya da belirlenen nitelikleri haiz ortakların ret oyu vermesi durumunda işlemden vazgeçilmesini genel kurul onayına sunmayı kararlaştırabilir.
Ayrılma Hakkının Doğumu ve Hak Sahipliğinin Tespiti
Tebliğ'de öngörülen tarihlerde ortaklıkta pay sahibi olan, ilgili genel kurul toplantısına katılarak işleme ilişkin gündem maddesine olumsuz oy veren ve bu muhalefetini toplantı tutanağına şerh düşüren pay sahipleri, paylarını şirkete satarak ayrılma hakkından yararlanabilir.
Payları borsada işlem gören şirketlerde ayrılma hakkı, işlemin ilk kamuya duyurulduğu tarihte sahip olunan ve genel kurul gününe kadar kesintisiz biçimde muhafaza edilen paylar için tanınır. Kamuya açıklama işlem seansı içinde yapılmış olsa dahi takasın sonuçlanması beklenmeksizin o günün kapanışında eşleşmiş tüm emirler hak sahipliğinin belirlenmesinde dikkate alınır.
Ayrılma hakkını kullanabilecek pay sahipleri ile bu hakka konu edilebilecek azami pay miktarlarını gösteren liste Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. tarafından düzenlenir ve genel kurul tarihinden bir önceki iş günü ortaklığa sunulur.
Ayrılma Hakkı Kullanım Fiyatının Hesaplanması
6362 sayılı Kanun'un 24'üncü maddesi uyarınca ayrılma hakkı kullanım fiyatı, işlemin kamuya açıklandığı tarih itibarıyla payları Yıldız Pazar'da işlem gören ortaklıklar için bu tarihten önceki son bir aylık, diğer ortaklıklar için ise bu tarihten önceki son altı aylık dönem içinde borsada oluşan günlük düzeltilmiş ağırlıklı ortalama fiyatların aritmetik ortalamasıdır.
Ayrılma Süreci, Taleplerin İletilmesi ve Payların Dağıtımı
Ayrılma hakkının kullandırılması genel kurul toplantısının tamamlanmasından itibaren en geç 6 iş günü içinde başlatılır. Hak kullanım süresi bu başlangıçtan itibaren 10 iş günü olarak uygulanır ve pay sahiplerinin taleplerini aracı kuruma iletmesinde de hakkın kullandırılmaya başlandığı tarihten itibaren işleyen on iş günlük süre dikkate alınır.
Ayrılma hakkına konu payların ortaklık tarafından satın alınmasından önce, ayrılma hakkı kullanım fiyatı üzerinden diğer pay sahiplerine veya yatırımcılara önerilmesine ilişkin yönetim kurulu kararı alınabilir. Bu paylar, satın almayı talep eden tüm pay sahiplerine veya yatırımcılara aralarında eşitsizlik yaratmayacak şekilde oransal dağıtım esasına göre dağıtılır; talep gelmeyen paylar ise ortaklıkça satın alınır.
Pay sahipleri veya yatırımcılar payların kendi aralarındaki dağıtım yöntemini serbestçe anlaşarak kararlaştırabilir.
Söz konusu payları edinmek isteyen ortaklar ya da yatırımcılar genel kuruldan itibaren üç iş günü içinde almak istedikleri tutarı yazılı olarak yetkili aracı kuruma iletmek ve bedeli karşılayacak tutarı aracı kurumda bloke ettirmekle yükümlüdür. Aracı kurum talepleri üçüncü iş günü sonunda şirkete aktarır. Yönetim kurulu ise dördüncü iş gününde pay alacak kişileri ve tutarları ya da talep olmaması halinde devralmanın ortaklıkça yapılacağını belirleyip satın alma takvimini kararlaştırır ve bu kararı aynı gün Kamuyu Aydınlatma Platformunda ilan eder.
Ayrılma Hakkı Muafiyetleri ve Hakkın Doğmadığı Durumlar
Gönüllü pay alım teklifinde bulunulması, imtiyazların kaldırılması veya değiştirilmesi ile birleşme amaçlı ortaklığın taraf olduğu birleşme ve sona erme işlemleri bakımından Sermaye Piyasası Kurulu inceleme yaparak muafiyet kararı verebilir.
Şirketlerin finansal devamlılığını sağlamaya yönelik kurtarma amaçlı birleşmeler, geri alım hakkı korunarak bankalara gerçekleştirilen satışlar ile bağlı ortaklık paylarının halka arz edilmesi durumlarında mevzuat gereği ayrılma hakkı doğmaz.
Geçiş Dönemi Düzenlemeleri
II-23.3 sayılı Tebliğ'in yürürlüğe girdiği tarihten evvel kamuya açıklanmış işlemlere önceki mülga tebliğin aykırı düşmeyen hükümleri uygulanır. Bu kapsamdaki hak sahipliği tespitinde 25.02.2020 tarihinden önce duyurulan işlemler için 25.02.2020 tarihi, bu tarih ile Tebliğ'in yürürlüğe girdiği 27.06.2020 tarihi arasındaki işlemler için ise ilk kamuya açıklama tarihi esas alınır.
Ayrılma hakkından yararlanmak için hangi şartlar aranır?
Tebliğ'de öngörülen tarihlerde pay sahibi olmak, işlemi görüşen genel kurul toplantısına katılarak ret oyu vermek ve bu olumsuz oyu tutanağa yazdırmak zorunludur.
Borsada işlem gören paylarda ayrılma hakkı nasıl belirlenir?
İşlemin ilk kamuya açıklandığı tarihte sahip olunan ve genel kurula kadar kesintisiz elde tutulan paylar için kullanılır; duyurunun seans içine denk gelmesi durumunda gün sonu eşleşen tüm emirler hesaba katılır.
Ayrılma hakkı kullanım süreci ne kadar sürer?
Ayrılma hakkının kullandırılması genel kuruldan itibaren en geç 6 iş günü içinde başlatılır ve kullanım süresi başlangıçtan itibaren 10 iş günü olarak cereyan eder.
Hangi durumlarda ortakların ayrılma hakkı doğmaz?
Kurtarma amaçlı birleşmelerde, geri alım hakkıyla bankalara yapılan satışlarda ve bağlı ortaklık paylarının halka arz yoluyla satılması işlemlerinde ayrılma hakkı doğmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy