Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kuruluşuna Sermaye Piyasası Kurulu tarafından izin verilebilmesi için anonim ortaklık şeklinde kurulmaları, paylarının tamamının nama yazılı ve nakit karşılığı olması, asgari sermaye ve özsermayelerinin Kurulca belirlenen miktarın altında bulunmaması şarttır. Kuruluş koşullarını koruyan, asgari sermayesini nakden ve tamamen ödeyen hizmet sağlayıcıların faaliyete geçebilmesi için sermaye yeterliliği yükümlülüklerini sağlayarak faaliyet izni alması aranır.
Kuruluş ve Faaliyet İznine İlişkin Esaslar
Kripto varlık hizmeti sağlayıcılarının kuruluşuna Sermaye Piyasası Kurulu tarafından izin verilmesi için anonim ortaklık şeklinde kurulmaları, paylarının tamamının nama yazılı olması, paylarının nakit karşılığı çıkarılması, asgari sermaye tutarının Kurulca belirlenen miktardan az olmaması ve özsermayelerinin bu tutarın altında bulunmaması gibi şartların sağlanması aranır.
Kuruluş şartlarını sağlayan kripto varlık hizmet sağlayıcılarının faaliyete geçebilmesi amacıyla Kuruldan faaliyet izni alması zorunludur. Faaliyet izninin verilebilmesi için kuruluş koşullarının muhafaza edilmesi, asgari kuruluş sermayesinin nakden ve tamamen ödenmiş olması ve sermaye yeterliliğine ilişkin yükümlülüklerin eksiksiz yerine getirilmesi aranmaktadır.
Ortaklık Yapısı Değişiklikleri ve Bildirim Yükümlülükleri
Ortaklık yapısındaki değişikliklerde, sermaye veya oy haklarının doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on, yüzde yirmi, yüzde otuz üç veya yüzde elliyi aşması durumunda Kuruldan izin alınması zorunludur. Bu oranların altında kalan pay devirlerinde ise ortaklık yapısındaki değişikliğin Kurula bildirilmesi yeterli kabul edilir.
Hizmet sağlayıcıların işletme adları ile markalarını tescil ettirmeleri ve bu bilgileri faaliyet izinleri ile maruz kaldıkları yaptırımlarla birlikte Kamuyu Aydınlatma Platformunda ilan etmeleri zorunludur. Ayrıca özsermayeyi yüzde ondan fazla etkileyebilecek nitelikteki dava ve takipler ile bağımsız denetim kuruluşlarına ilişkin hususlar Sermaye Piyasası Lisanslama Sicil ve Eğitim Kuruluşu Anonim Şirketine bildirilmelidir.
Müşteri İlişkileri, Yasaklanan İşlemler ve Kurtarma Planı
Kripto varlık hizmet sağlayıcıları, müşterilerine kripto varlıklara dair genel riskleri açıklamak, çerçeve sözleşme imzalamak ve kimlik tespiti yapmakla yükümlüdür. İnternet sitelerinde şeffaf bilgi paylaşımı yapılması, müşteri hesaplarının düzenlenmesi ve olağan dışı durumlara karşı gerekli tedbirlerin alınması yasal bir zorunluluktur.
Hizmet sağlayıcılar yalnızca Kurul tarafından izin verilen faaliyetleri yürütebilir. Mevzuat uyarınca mevduat toplama, gayrimenkul alım-satımı yapma ve müşterilere getiri garantisi verme niteliğindeki işlemler yasaklanmıştır.
Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kripto varlık kayıplarını önlemek amacıyla bir kurtarma planı hazırlaması gerekmektedir. Hazırlanacak planda, kripto varlık kaybı sonucunu doğurabilecek eylem ve risklerin belirlenmesi ve bu risk ve eylemlerin gerçekleşmesi halinde alınacak tedbir ve aksiyonlara yer verilmesi zorunludur.
Sermaye Şartları, Borçlanma Sınırları ve Saklama Kuralları
Kripto varlık hizmet sağlayıcılarında asgari kuruluş sermayesi platformlar için 150.000.000 TL, saklama kuruluşları için ise 500.000.000 TL olarak öngörülmüştür. Hizmet sağlayıcıların borçlanma sınırı ise sermaye yeterliliği tabanlarının üç katını aşamaz.
Saklama kuruluşları 1.000.000.000 TL tutarına kadar müşteri varlığı saklayabilmektedir. Bu tutarın aşılması halinde aşan kısmın yüzde bir buçuğu kadar ek özsermaye bulundurulması gerekirken, toplam özsermaye 1.500.000.000 TL seviyesine ulaştığında söz konusu ek yükümlülük uygulanmamaktadır.
Kripto varlık saklama hizmeti yalnızca yetkili bankalar veya Kurul tarafından belirlenen saklama kuruluşlarınca sunulabilmektedir. Müşterilerin varlıklarının en az yüzde doksan beşinin saklama kuruluşlarında saklanması ve müşterilerin kendi cüzdanlarında en fazla yüzde beşlik kısmı tutmaları zorunludur. Transfer emirleri belirlenen güvenlik önlemleri doğrultusunda icra edilir ve yüksek tutarlı transferler yönetici onayına tabidir.
Piyasa İşleyişi, Fiyat Gözetimi ve Finansal Raporlama
Platformlar nezdinde listelenmiş kripto varlıklar kaldıraçlı olarak satılamaz; kredili alım, açığa satış ve ödünç işlemlerine de konu edilemez.
Piyasa işleyişi kapsamında platformlar nezdinde fiyat gözetim sistemlerinin yapılandırılması ve işlem mekanizmasının yurt dışına açılması sürecinde gereken bilgi ve belgelerin eksiksiz temin edilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte yatırım danışmanlığı sunulabilmesi Kurulca aranan kriterlerin karşılanmasına bağlı tutulmuş olup özel nitelikli durumlarda müşterilere bilgilendirme yapılması zorunlu kılınmıştır.
Mali bünyenin korunması amacıyla kripto varlık hizmet sağlayıcıları; faaliyet giderleri, borçlanma sınırları, pozisyon riski ve risk karşılığı unsurlarından oluşan finansal göstergeleri periyodik biçimde izleyip Kurula sunmakla yükümlüdür. Yapılan değerlendirmelerde saptanan aykırılıkların ise Kurulca öngörülen vadeler dahilinde ortadan kaldırılması aranır.
Faaliyetin Durdurulması, İdari Tedbirler ve Geçiş Süreci
Hizmet sağlayıcılar kendi talepleri doğrultusunda faaliyetlerini en fazla iki yıl süreyle geçici olarak durdurabilir. Hukuka aykırılık veya mali durumun bozulması hallerinde ise Kurul faaliyet izinlerini sınırlandırabilir, durdurabilir, yöneticilerin değiştirilmesini isteyebilir veya verilen izinleri iptal edebilir.
Faaliyette Bulunanlar Listesinde yer alan platformların 30.06.2025 tarihine kadar faaliyet izni başvurusunda bulunması ve 30.06.2026 tarihine kadar yetki belgesi alması zorunludur. Bu yükümlülükleri yerine getirmeyen kuruluşlar tasfiye sürecine tabi tutulur; söz konusu listede yer almayanların ise gerekli izinleri temin etmeden faaliyette bulunması yasaktır.
Bilgi Sistemleri Yönetimi ve Bağımsız Denetim Zorunluluğu
VII-128.10 sayılı Tebliğ ile sermaye piyasasındaki kurumların bilgi sistemlerinin güvenli ve sürdürülebilir yönetilmesine yönelik usul ve esaslar düzenlenmiştir. Bu kapsamda kurumlar risk yönetimi, erişim kontrolleri, veri gizliliği, ağ güvenliği, bilgi sistemleri sürekliliği ve dış hizmet alımlarına ilişkin kurallara uymakla yükümlüdür.
III-62.2.b sayılı Tebliğ ile kripto varlık hizmet sağlayıcıları bilgi sistemleri bağımsız denetimine tabi tutulmuş ve denetim raporlarının iletilmesine ilişkin usuller düzenlenmiştir. Düzenleme uyarınca farklı kurumlar için yıllık, iki yılda bir veya üç yılda bir bağımsız denetim zorunluluğu öngörülmektedir.
Kripto varlık işlemlerinde kredili alım ve kaldıraç kullanılabilir mi?
Platformlarda listelenen kripto varlıkların kaldıraçlı olarak satılması, kredili alıma, açığa satışa veya ödünç işlemlerine tabi tutulması mevzuat gereğince yasaktır.
Müşteriler varlıklarının ne kadarını kendi cüzdanlarında tutabilir?
Müşterilerin varlıklarının en az yüzde doksan beşinin yetkili saklama kuruluşlarında tutulması zorunlu olup müşteriler kendi cüzdanlarında en fazla yüzde beş oranında varlık bulundurabilir.
Mevcut kripto platformları için son başvuru ve belge alma tarihleri ne zamandır?
Faaliyette Bulunanlar Listesindeki platformların 30.06.2025 tarihine kadar faaliyet izni başvurusu yapması ve 30.06.2026 tarihine kadar yetki belgesi alması zorunludur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy