Sosyal medya içerik üreticilerinin kripto varlıklara yönelik paylaşımları; menfaat ilişkisinin bulunup bulunmadığına, yanıltıcı bilgi verilip verilmediğine ve yönlendirmenin kapsamına göre ticari reklam, izinsiz yatırım danışmanlığı veya ceza hukuku kapsamındaki suç tipleri çerçevesinde değerlendirilir. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında kripto varlık; dağıtık defter veya benzeri bilişim altyapılarıyla dijital ortamda üretilip saklanan, ağlar vasıtasıyla aktarılan ve ekonomik değer yahut hak barındırabilen gayri maddi malvarlığı unsurlarını ifade eder.
Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarına İlişkin Yasal Çerçeve
7518 sayılı Kanun ile kripto varlık hizmet sağlayıcılarının ticari veya mesleki faaliyetleri Sermaye Piyasası Kurulunun düzenleme ve denetimi kapsamına alınmıştır. Bu doğrultuda kripto varlıkların alım satımı, ilk satışı veya dağıtımı, takası, transferi ve saklanması gibi faaliyetlerin ticari veya mesleki çerçevede yürütülmesi kurul denetimine tabidir.
Söz konusu hizmet sağlayıcıların kurulması, faaliyete başlaması, asgari sermaye yeterlilikleri, müşteri varlıklarının saklanma ve listelenme koşulları ile piyasa fiyat gözetimi ve danışmanlık hizmetlerine ilişkin usuller III-35/B.1 ve III-35/B.2 sayılı tebliğlerde belirlenmiştir.
Sermaye Piyasası Kurulunun geçici faaliyette bulunanlar listesinde yer almak yetkilendirme veya devlet garantisi anlamına gelmemektedir. Kripto varlıklar, mevzuat uyarınca Yatırımcı Tazmin Merkezi koruması ve tazmin hükümleri kapsamında yer almamaktadır.
Paylaşımların Ticari Reklam Sayılma Ölçütleri ve Şeffaflık
İçerik üreticisinin nakit reklam ücreti, ücretsiz token, ön satış tahsisi, komisyon, referans kodu geliri veya benzeri bir ekonomik menfaat temin ettiği paylaşımlar ticari reklam ya da haksız ticari uygulama kapsamında değerlendirilir. Tanıtımın reklam niteliği kazanması için menfaatin mutlaka nakit ödenmesi aranmaz; sağlanan her türlü maddi menfaat veya üyelik avantajı ticari ilişkinin varlığını gösterir.
İçerik üreticisinin portföyündeki token miktarını, satış niyetini veya elde ettiği komisyonu gizleyerek takipçilerine bağımsız ve tarafsız bir piyasa analizi yaptığı izlenimini vermesi, tanıtımın yanıltıcılığını ortaya koyar ve kusur değerlendirmesinde aleyhe esas alınır.
Tüketiciye yönelik yanıltıcı veya örtülü kripto varlık tanıtımları bakımından 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uygulanır. Bu kapsamdaki aykırılıklara karşı Reklam Kurulu tarafından durdurma, erişim engeli ve idari para cezası yaptırımları uygulanabilmektedir.
Getiri Vaadi Yasağı ve Yurt Dışı Platform Tanıtımları
Sermaye Piyasası Kurulunun ilke kararları doğrultusunda kripto varlık platformlarının tanıtımlarında kesin veya mutlak getiri vaadinde bulunulamaz, zarara karşı garanti verilemez. Yatırımcıyı belirli kripto varlıklara yönlendiren promosyonlar ile platforma müşteri kazandıranlara ya da kazandırılan müşterilere menfaat sağlayan yönlendirici kampanyalar yasaklanmıştır.
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 99/A maddesi uyarınca yurt dışında yerleşik platformların Türkiye'de yerleşik kişiler veya kurumlar aracılığıyla tanıtım ve pazarlama yapması, Türkçe internet sitesi açması veya Türkiye'de iş yeri bulundurması durumunda faaliyetlerin Türkiye'de yerleşik kişilere yönelik yürütüldüğü kabul edilir. Kurulca belirlenen esaslara veya yasaklara aykırı olarak internet üzerinden ilan, reklam ve duyuru yapıldığının ya da izinsiz yatırım danışmanlığı yürütüldüğünün tespiti hâlinde Sermaye Piyasası Kurulu içeriğin çıkarılmasına veya erişimin engellenmesine karar vererek gereği için Erişim Sağlayıcıları Birliğine bildirimde bulunur. İnternet dışındaki mecralardan kanuna aykırı tanıtım yapılması durumunda ise mahallin en büyük mülkî idare amirinin bildirimi üzerine yetkili idarelerce ilan ve reklamlar durdurulabilir ve toplatılabilir.
6362 sayılı SERMAYE PİYASASI KANUNU m. 99/AKaynağı aç
md.)
(1) Kripto varlık hizmet
sağlayıcıların hukuka aykırı faaliyet ve işlemlerinde uygulanacak tedbirler
için bu Kanunun 96 ncı maddesi; izinsiz kripto varlık
hizmet sağlayıcılığı faaliyetinde uygulanacak tedbirler için bu Kanunun 99 uncu
maddesi; izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyetinde bulunanların
ilan, reklam ve açıklamaları ile her türlü ticari iletişimlerine ilişkin olarak
bu Kanunun 100 üncü maddesinin birinci fıkrası hükümleri uygulanır. Yurt
dışında yerleşik platformlar tarafından Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik
faaliyette bulunulması ya da Kurulca yapılacak düzenlemeler
kapsamında kripto varlıklara ilişkin yasaklanmış bir faaliyetin
Türkiye’de yerleşik kişilere sunulması da izinsiz kripto varlık hizmet
sağlayıcılığı sayılır. Yurt dışında yerleşik platformlar tarafından Türkiye’de
iş yeri açılması, Türkçe internet sitesi oluşturulması,
sunulan kripto varlık hizmetlerine ilişkin olarak doğrudan ve/veya
Türkiye’de yerleşik kişi ya da kurumlar aracılığıyla tanıtım ve pazarlama
faaliyetlerinde bulunulması durumlarından herhangi birinin varlığı hâlinde
faaliyetlerin Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik olduğu kabul edilir.
Faaliyetlerin Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik olduğunun tespitine ilişkin
ilave kıstaslar Kurul tarafından belirlenebilir.
(2)
Kurul, kripto varlık hizmet sağlayıcıların faaliyetlerinden
kaynaklanan nakit ödeme ve kripto varlık teslim yükümlülüklerini yerine getiremediği
veya kısa sürede yerine getiremeyeceği ya da bunlardan bağımsız olarak mali
yapılarının ciddi surette zayıflamakta olduğu ya da mali durumunun
taahhütlerini karşılayamayacak kadar zayıflamış olduğunun tespiti hâlinde, üç
ayı geçmemek üzere verilecek uygun süre içinde mali yapılarının
güçlendirilmesini istemeye ya da herhangi bir süre vermeksizin doğrudan kripto
varlık hizmet sağlayıcılarının faaliyetlerini geçici olarak durdurmaya;
faaliyet yetkilerini kaldırmaya; sorumluluğu tespit edilen yöneticilerin ve
çalışanların imza yetkilerini sınırlamaya veya kaldırmaya yetkilidir. Bu fıkra
uyarınca faaliyetleri geçici olarak durdurulan kripto varlık hizmet
sağlayıcıları için bu Kanunun 97 nci maddesinin üçüncü fıkrası
hükümleri uygulanır.
(3) Aşağıdaki hâllerde
Kurul internet aracılığıyla yapılan yayınlarla ilgili olarak içeriğin
çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine karar verir. Karar uygulanmak
üzere Erişim Sağlayıcıları Birliğine gönderilir.
a) Kurulca belirlenen
esaslara ya da yasaklara aykırı olarak internet üzerinden ilan, reklam ve
duyuru yapıldığına ilişkin bilgi edinilmesi
b) Kurulca belirlenen
esaslara aykırı olarak kripto varlıklara yönelik yatırım danışmanlığı
ve/veya portföy yöneticiliği yapıldığına ilişkin bilgi edinilmesi
c) İzin alınmaksızın kripto varlık
hizmet sağlayıcılığı faaliyetinin internet aracılığıyla yapıldığının Kurulca
tespit edilmesi
(4) Üçüncü fıkranın (a)
bendi saklı kalmak kaydıyla, Kurulca belirlenen esaslara aykırı olarak internet
dışındaki mecralardan ilan, reklam ve duyuru yapıldığının tespiti hâlinde,
sorumluların ilgili mevzuat uyarınca ilan ve reklamları durdurulabilir, kanuna
aykırı belgeleriyle, ilan ve reklamları toplatılabilir. Söz konusu işlemler
mahallin en büyük mülkî idare amirinin bildirimi üzerine iş yeri açma ve
çalışma ruhsatlarına ilişkin mevzuatta belirlenen yetkili idareler tarafından
yerine getirilir.
Kripto varlık hizmet
sağlayıcıların denetimi ve uygulanacak yaptırımlar
Yatırım Danışmanlığı Sınırı ve Ceza Hukuku Sorumluluğu
Kripto varlıklara yönelik yatırım danışmanlığı faaliyeti III-35/B.2 sayılı Tebliğ uyarınca Sermaye Piyasası Kurulunun iznine tabidir. Profesyonel, sürekli ve belirli bir karşılık taahhüdüyle kişiselleştirilmiş portföy yönlendirmesi veya alım satım sinyali sunulması, izinsiz yatırım danışmanlığı faaliyeti tartışmasını gündeme getirir.
Mevcut bulunmayan veya aldatıcı nitelikteki kripto projelerinin bilerek tanıtılması ve bu yolla menfaat sağlanması eylemleri Türk Ceza Kanunu çerçevesinde nitelikli dolandırıcılık kapsamında ele alınabilir. Öte yandan 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 109/A maddesinin birinci fıkrası uyarınca, kuruldan yetki almaksızın hizmet sağlayıcılığı faaliyetinde bulunan şahıslar ile tüzel kişilerin yetkililerine yönelik üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası yaptırımı tatbik edilir.
6362 sayılı SERMAYE PİYASASI KANUNU m. 109/AKaynağı aç
md.)
(1) İzin
almaksızın kripto varlık hizmet sağlayıcı olarak faaliyet yürüttüğü
tespit edilen gerçek kişiler ve tüzel kişilerin yetkilileri üç yıldan beş yıla
kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası ile
cezalandırılırlar.
Güveni kötüye kullanma ve
sahtecilik
İçerik üreticisinin yalnızca bir kripto varlık veya platform tanıtımı yapmış olması, kendiliğinden izinsiz hizmet sağlayıcılığı suçunun faili sayılması sonucunu doğurmaz. Ancak üreticinin yatırımcılardan fon toplaması, emir alması, portföyleri fiilen yönetmesi, hesap açılışı ile para transferlerini bizzat organize etmesi veya izinsiz platform faaliyetini bilerek kolaylaştırması durumlarında fail ya da yardım eden sıfatıyla ceza sorumluluğu gündeme gelebilir.
Haksız Rekabet ve Borçlar Hukuku Kapsamında Tazminat
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 54 f. 2 düzenlemesine göre piyasadaki tedarikçiler, müşteriler veya rakipler arasındaki dürüst rekabet ortamını zedeleyen aldatıcı tutumlar ile dürüstlük kuralını çiğneyen her türlü ticari uygulama haksız ve hukuka aykırı sayılmaktadır. Bu bağlamda asılsız açıklamalarla kendisini ya da tanıtımını üstlendiği kripto platformunu haksız şekilde öne çıkaran yahut diğer teşebbüsleri kötüleyen içerik üreticileri haksız rekabet hükümlerine tabidir.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 54Kaynağı aç
bu Kısım hükümlerinin amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış
rekabetin sağlanmasıdır.
(2) Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler
arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki
aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır.
II – Dürüstlük kuralına aykırı davranışlar,
ticari uygulamalar
Türk Borçlar Kanunu m. 49 uyarınca kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren kişi bu zararı gidermekle yükümlüdür; ahlaka aykırı bir fiille kasten verilen zararlar da tazmin sorumluluğu doğurur. Yanıltıcı tavsiyeler sonucunda varlık edinerek kayba uğrayan yatırımcının zararının tazmini için hukuka aykırı davranış, içerik üreticisinin kusuru, gerçekleşmiş ve ispatlanabilir bir zarar ile davranışla zarar arasında uygun nedensellik bağının bulunması şarttır.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 49Kaynağı aç
veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.
Zarar
verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir
fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür.
II. Zararın ve kusurun
ispatı
Zarara proje sahipleri, platform ve içerik üreticisinin birlikte sebep olması hâlinde Türk Borçlar Kanunu'nun müteselsil sorumluluk hükümleri tatbik edilir ve zarar gören, şartları oluştuğu ölçüde zararın tamamını sorumlulardan birinden talep edebilir. Borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde ise Türk Borçlar Kanunu m. 112 uyarınca borçlu, kendisine kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe alacaklının zararını gidermekle yükümlüdür. Platform ile içerik üreticisi arasındaki sözleşmelerde yer alan ve sorumluluğu tamamen üreticiye bırakan maddeler kamu hukukundan doğan idari denetimi ortadan kaldırmaz; yalnızca tarafların iç rücu ilişkisinde etki doğurabilir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 112Kaynağı aç
112- Borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine
hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alacaklının bundan doğan
zararını gidermekle yükümlüdür.
2. Yapma ve yapmama
borçlarında
Kripto varlık işlemlerinden doğan tazminat taleplerinde görevli mahkeme uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenir. Yatırımcının mesleki veya ticari amaç taşımadığı tüketici işlemlerinde tüketici hakem heyetleri veya tüketici mahkemeleri görevli olabilirken; ticari uyuşmazlıklarda, sözleşme ihlallerinde ya da haksız rekabet davalarında asliye ticaret veya asliye hukuk mahkemeleri görevlidir.
Kripto tavsiyesinde bulunmak ne zaman izinsiz yatırım danışmanlığı sayılır?
Kripto varlıklara yönelik yatırım danışmanlığı Sermaye Piyasası Kurulunun iznine tabidir; sürekli, profesyonel ve bir menfaat karşılığında kişiselleştirilmiş portföy yönlendirmeleri veya işlem sinyalleri verilmesi izinsiz faaliyet tartışması yaratır.
Kripto para tanıtımlarında getiri garantisi verilebilir mi?
Sermaye Piyasası Kurulunun ilke kararları doğrultusunda kripto varlık tanıtımlarında mutlak getiri vaat edilmesi, zarara karşı garanti verilmesi ve belirli varlıklara yönlendiren promosyon kampanyaları düzenlenmesi yasaktır.
İzinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı suçunun cezası nedir?
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 109/A maddesinin birinci fıkrası gereğince, yetkili makamlardan izin almaksızın bu faaliyeti yürüten şahıslar ile tüzel kişi temsilcileri hakkında üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası yaptırımı öngörülmektedir.
Zarara uğrayan yatırımcı influencer aleyhine tazminat davası açabilir mi?
Türk Borçlar Kanunu m. 49 uyarınca hukuka aykırı fiil, içerik üreticisinin kusuru, ispatlanabilir somut zarar ve fiil ile zarar arasında nedensellik bağı bulunması hâlinde uğranılan maddi zararın tazmini talep edilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy