Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, suçtan zarar görene ve önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda ayrıca itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 172Kaynağı aç
kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi
veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına
karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya
sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii
gösterilir.
(2) (Değişik: 2/1/2017-KHK-680/10 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/9
md.) Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra kamu
davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmedikçe
ve bu hususta sulh ceza hâkimliğince bir karar verilmedikçe, aynı fiilden
dolayı kamu davası açılamaz.
(3) (Ek: 11/4/2013-6459/19 md.) Kovuşturmaya yer olmadığına dair
kararın etkin soruşturma yapılmadan verildiğinin Avrupa İnsan Hakları
Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmesi veya bu karar aleyhine
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da
tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi üzerine, kararın
kesinleşmesinden itibaren üç ay içinde talep edilmesi hâlinde yeniden
soruşturma açılır.[66]
Cumhuriyet savcısının kararına itiraz[67][68]
Kararın verilebileceği hâller
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 172. maddesinin birinci fıkrasına göre Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda iki hâlde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bunlar, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmamasıdır.
Bildirimin muhatapları
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 172. maddesinin birinci fıkrası, kararın suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilmesini öngörür. Şüpheli yönünden bildirim, metindeki bu ön koşula bağlıdır.
Aynı hüküm, kararda itiraz hakkının, süresinin ve merciinin gösterilmesini de zorunlu kılar. Böylece kararı alan kişi, karara karşı hangi yola, hangi sürede ve hangi mercie başvurabileceğini kararın içeriğinden görebilir.
Suçtan zarar görenin itirazı
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 173. maddesinin birinci fıkrasına göre suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde itiraz edebilir. İtiraz, kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine yapılır.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 173Kaynağı aç
dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde, bu
kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza
mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir.[69]
(2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek
olaylar ve deliller belirtilir.
(3) (Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.)
Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine
gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet
başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli
nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere
mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı,
kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.
(4) (Değişik: 25/5/2005 – 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi
yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.
(5) Cumhuriyet savcısının kamu davasının açılmaması hususunda takdir
yetkisini kullandığı hâllerde bu madde hükmü uygulanmaz.
(6) (Değişik: 2/1/2017-KHK-680/11 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/10
md.) İtirazın reddedilmesi halinde aynı fiilden dolayı kamu davası
açılabilmesi için 172 nci maddenin ikinci fıkrası uygulanır.
İddianamenin iadesi
İtirazın reddinden sonraki bildirim
Sulh ceza hâkimliği, kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmadığı sonucuna varırsa istemi gerekçeli olarak reddeder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı bu kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir. Bu bildirim, ilk kovuşturmaya yer olmadığı kararının bildiriminden ayrıdır.
Takdir yetkisinde itiraz hükmünün uygulanmaması
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 173. maddesinin beşinci fıkrasına göre Cumhuriyet savcısının kamu davasının açılmaması konusunda takdir yetkisini kullandığı hâllerde bu madde hükmü uygulanmaz. Fıkra, takdir yetkisinin kullanıldığı somut hâlleri ayrıca tanımlamaz.
Sık sorulan sorular
Kovuşturmaya yer olmadığı kararı kime bildirilir?
Karar, suçtan zarar görene ve önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii de gösterilir.
İtiraz süresi ne zaman başlar?
Suçtan zarar gören için süre, kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır. Başvuru, ilgili ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine yapılır.
İtiraz reddedilirse karar kime bildirilir?
Sulh ceza hâkimliği istemi gerekçeli olarak reddedip dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderdiğinde, Cumhuriyet savcısı bu kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy