Koruma başlığı kullanmama, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 78. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında idari para cezasına bağlanan bir yükümlülüktür. Madde başlığında, maddenin başlığıyla birlikte 12/2/2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanun’un 26. maddesiyle değiştirildiği kaydı yer alır. Bu bende aykırılık hâlinde sürücüye veya yolcuya idari para cezası uygulanır.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 78Kaynağı aç
78 – (Başlığı ile Birlikte Değişik:12/2/2026-7574/26 md.)
Araçların sürülmesi sırasında sürücü
ve yolcuların güvenliğine ilişkin olarak;
a) Emniyet kemerinin,
b) Koruma başlığı ve koruma
gözlüğünün,
c) Çocuk bağlama sisteminin,
d) Yönetmelikte belirlenen diğer
koruyucu sistemlerin,
usulüne uygun olarak kullanılması
zorunludur. Koruyucu sistemleri usulüne uygun olarak kullanmayanlar da koruyucu
sistem kullanmamış sayılırlar. Koruyucu sistemlerinin nitelikleri ve nicelikleri
ile hangi araçlarda ve hangi tarihten itibaren hangi şartlarda bulundurulacağı
ve kullanılacağı yönetmelikte belirtilir.
Yönetmelikte cins ve sınıfları
belirtilen araçlarda seyahat eden yolcuların, araç hareket etmeden önce ve
seyahat sırasında emniyet kemerlerini bağlamaları konusunda uyarılmaları
zorunludur.
Birinci fıkranın (a) bendi hükmünü
ihlal eden sürücülere/yolculara 2.500 Türk lirası idari para cezası uygulanır.
Sürücüler tarafından son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl
içinde bu kuralın dört veya daha fazla ihlal edilmesi halinde sürücü belgeleri
her seferinde otuz gün süreyle geri alınır.
Sürücü belgesi geri alma işlemleri bu
Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır. Bu madde
kapsamında geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi için bu Kanun
kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması
şarttır.
Birinci fıkranın (b) bendi hükmünü
ihlal eden sürücülere/yolculara 2.500 Türk lirası idari para cezası uygulanır.
Son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde bu kuralın
ikinci defa ihlal edilmesi halinde 5.000 Türk lirası, üçüncü ve daha fazla ihlal
edilmesi halinde her seferinde 10.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır.
Birinci fıkranın (d) bendi ile ikinci
fıkra hükümlerini ihlal edenlere 1.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır.
Birinci fıkra kapsamında işlem
yapılan araçlarda bulunan sürücü ve yolcular gerekli koruyucu sistemleri takmadan/kullanmadan
aracın karayolunda seyrine izin verilmez.
Sürücüler,
15 yaşını doldurmamış çocukların birinci fıkrada belirtilen koruyucu sistemleri
kullanmalarını sağlamak zorundadırlar. 15 yaşını doldurmamış çocukların
koruyucu sistemleri kullanmadan veya usulüne uygun olarak kullanılmasını
sağlamadan seyahatine izin veren araç sürücüsüne 5.000 Türk lirası idari para
cezası uygulanır.
Park ücretinin alınması, araçların çektirilmesi
ve kaldırılması ile muhafazası:[67]
Sürücü ve yolcu bakımından yükümlülük
Sürücü kasksız, artçı kasklıysa işlem sürücü hakkında uygulanır. Sürücü kasklı, artçı kasksızsa işlem yolcu bakımından uygulanır. Sürücü ve artçı kasksızsa her iki ihlal ayrı ayrı değerlendirilir. Artçının da kask takması gerekir ve takmaması hâlinde trafik cezası verilir. (b) bendini ihlal eden sürücüye veya yolcuya idari para cezası uygulanır.
Motor hacminin düşük olması, trafiğe çıkan motosiklet ve motorlu bisikletlerde koruma başlığı zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Yükümlülük benzinli veya elektrikli olmasına bakılmaksızın devam eder. Koruyucu sistemlerin nitelikleri, nicelikleri ile hangi araçlarda ve hangi tarihten itibaren hangi şartlarda bulundurulup kullanılacağı yönetmelikte belirtilir.
Usulüne uygun kullanmama
Koruyucu sistemi usulüne uygun kullanmayan kişi, koruyucu sistemi kullanmamış sayılır. Yarım kaskın tek başına yasak olduğu söylenemez. Ölçüt, kaskın mevzuata uygun ve onaylı bir koruma başlığı olması, uygunluk işareti, sağlam bağlantı kayışı ve doğru oturuştur. Bu ölçütleri taşımayan ürün kask sayılmayabilir.
Vizörsüz kask için, sırf vizör bulunmamasına bağlanan bağımsız bir ceza türü düzenlenmemiştir. Koruyucu unsurları taşımayan, uygun takılmayan veya fiilen koruma sağlamayan ürün nedeniyle 78. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi gündeme gelebilir. Standartlara uymayan kask ile bağlama ipi işlevsiz hâle gelen kask da bu bent kapsamında değerlendirilmektedir. Hangi kullanımın işlem doğuracağı, yönetmelikteki şartlar ve somut kullanım birlikte ele alınmadan genellenemez.
İdari para cezası ve bir yıllık tekrar
Birinci fıkranın (b) bendini ihlal eden sürücüye veya yolcuya 2.500 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde aynı kural ikinci kez ihlal edilirse 5.000 Türk lirası, üçüncü ve daha fazla ihlalde her seferinde 10.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Tekerrür hesabı bu bir yıllık süreyle sınırlıdır. Bu bentte ihlal nedeniyle sürücü belgesinin geri alınacağı yazmaz.
Koruyucu sistem takılmadan seyre devam
Birinci fıkra kapsamında işlem yapılan araçlarda bulunan sürücü ve yolcular, gerekli koruyucu sistemleri takmadan veya kullanmadan aracın karayolunda seyrine devam edemez. Hüküm yalnızca koruma başlığı için ayrı bir usul kurmaz; birinci fıkradaki koruyucu sistemlerin kullanılmasına bağlanır.
On beş yaşını doldurmamış çocuk
Sürücü, 15 yaşını doldurmamış çocukların birinci fıkrada belirtilen koruyucu sistemleri kullanmasını sağlamak zorundadır. Bu sistemler kullanılmadan veya usulüne uygun kullanılmaları sağlanmadan seyahate izin veren sürücüye 5.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Hüküm, çocuğa ayrıca ceza uygulanacağını söylemez. Koruma başlığı da birinci fıkradaki sistemler içindedir.
Ödeme ve sulh ceza hâkimliğine başvuru
Cezanın ödenmiş olması itiraz hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ödeme yapılmadan itiraz etmenin daha avantajlı olduğu belirtilir; itiraz reddedilirse cezanın, varsa faiziyle birlikte, ödenmesi gerekir. İtiraz sulh ceza hâkimliğine yapılır. Yer bakımından hem cezayı kesen kurumun bulunduğu yer hem cezanın yazıldığı yer anılır. Başvuruda tarih, haksızlık nedeni, tanık veya kamera kaydının belirtilmesi gerektiği söylenir. Kask ve gözlük takılıyken ceza yazılması ile plakanın yanlış yazılması örnek sebepler arasında yer alır.
İtiraz için tebliğden itibaren 15 gün ölçüsü bulunduğu gibi, tebliğden itibaren 30 gün içinde hem ödeme hem itiraz yapılabileceği de söylenir. Erken ödemeye ilişkin 30 günlük sürenin, cezanın sisteme girdiği tarihten değil tebliğ tarihinden başladığı belirtilir. Sürelerin 15 gün mü yoksa 30 gün mü olduğu ve indirimin şartları tek bir kural hâline getirilemez; belirli bir gün sayısı veya indirim oranı kesin sonuç olarak söylenemez.
Kaza değerlendirmesi
Kask takılmadan gerçekleşen kazada kusur ve tazminat değerlendirmeleri ile poliçe süreçleri etkilenebilir. Bu anlatım, belirli oranda tazminat indirimi veya sigorta talebinin reddi şeklinde kurulmaz. Aynı konuda kask kullanmamanın ağır ihmal sayılabileceği, sigortanın tazminatı kısıtlayabileceği ve mahkemenin tazminatı azaltabileceği de ileri sürülür. İki anlatım aynı sonucu zorunlu kılmaz; oran da gösterilmez.
Ceza puanı ve belge işlemleri
Kanunun suç saydığı bir fiil nedeniyle ceza uygulanan sürücüye, her ceza için esasları yönetmelikte belirlenen ceza puanı verilir. Ceza puanlarının tespit ve uygulanmasına ait usul ve esaslar yönetmelikte gösterilir. 118. madde, 78. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi ihlaline belirli bir puan uygulanacağını veya bu ihlalin sürücü belgesinin geri alınmasına yol açacağını yazmaz.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 118Kaynağı aç
118 – Bu Kanunun suç saydığı bir fiilden dolayı haklarında ceza
uygulanan sürücülere, aldıkları her ceza, için esasları yönetmelikte belirlenen
ceza puanları verilir.
(Değişik:
17/10/1996-4199/37 md.) Trafik suçunun işlendiği tarihten geriye
doğru bir yıl içinde toplam 100 ceza puanını dolduran sürücülerin sürücü belgeleri
2 ay süre ile geri alınır ve eğitime tabi tutulurlar.
(Ek:
17/10/1996-4199/37 md.) Aynı yıl içinde ikinci defa 100 puanı
dolduran sürücülerin sürücü belgeleri 4 ay süre ile geri alınarak psiko-teknik değerlendirmeye
ve psikiyatri uzmanının muayenesine tabi tutulurlar. Muayene sonucunda sürücülük
yapmasına engel hali bulunmayanların belgeleri, süresi sonunda iade edilir.
(Ek:
17/10/1996-4199/37 md.) Bir yıl içinde üç defa 100 ceza puanını
dolduran sürücülerin sürücü belgeleri süresiz olarak iptal edilir.
(Ek:
17/10/1996-4199/37 md.) Ölümle sonuçlanan trafik kazalarına asli
kusurlu olarak sebebiyet veren sürücülerin sürücü belgeleri ise 1 yıl süre ile geri
alınır.
Ceza
puanlarının tespit ve uygulanmasına ait usul ve esaslar yönetmelikte gösterilir.
(Değişik:
21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde ve diğer ilgili maddelerdeki hükümlere
göre sürücü belgeleri geri alınanlardan, geri alma süresi içinde araç kullandığı
tespit edilenler, bu Kanunun 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasına göre cezalandırılırlar.
İşlenen suçlar nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınması ve
yerine getirilmesi:
Sık sorulan sorular
Artçı kask takmazsa işlem kime yapılır?
Sürücü kasklı, artçı kasksızsa işlem yolcu bakımından uygulanır. İkisi de kasksızsa her ihlal ayrı değerlendirilebilir; bu her olayda zorunlu iki işlem anlamına gelmez. Kanun, (b) bendini ihlal eden sürücüye veya yolcuya idari para cezası uygulanacağını belirtir.
Yarım kask tek başına yasak mıdır?
Hayır. Yarım kaskın tek başına yasak olduğu söylenemez. Ölçüt, mevzuata uygun ve onaylı koruma başlığı, uygunluk işareti, sağlam bağlantı kayışı ve doğru oturuştur.
Vizörün olmaması ayrı ceza mıdır?
Hayır. Sırf vizör bulunmamasına bağlanan bağımsız bir ceza türü düzenlenmemiştir. Koruyucu unsur taşımayan, uygun takılmayan veya fiilen koruma sağlamayan ürün, 78. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi bakımından işlem konusu olabilir.
Cezayı ödemek itirazı engeller mi?
Hayır. Ödenmiş ceza itiraz hakkını kendiliğinden kaldırmaz. İtiraz sulh ceza hâkimliğine yönelir. Tebliğden itibaren 15 gün ve 30 gün ölçüleri birlikte görüldüğünden tek süre kesinleştirilemez.
Bu ihlal doğrudan belge iptaline yol açar mı?
Hayır. 78. maddenin (b) bendi tekrar eden ihlalde artan idari para cezasını düzenler; bu bentte sürücü belgesinin geri alınacağı yazmaz. Ceza puanı, kanunun suç saydığı fiil nedeniyle ceza uygulanan sürücüler için öngörülür ve bu ihlale puan uygulanacağı 118. maddede yer almaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy