5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 199. maddesinin birinci fıkrasına göre kıymetli damgayı sahte olarak üretmek, ülkeye sokmak, nakletmek, muhafaza etmek veya tedavüle koymak seçimlik hareketlerdir. Bu hareketlerden birini yapan kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 199Kaynağı aç
nakleden, muhafaza eden veya tedavüle koyan kişi, bir yıldan beş yıla kadar
hapis ve adlî para cezası ile cezalandırılır.
(2) Sahte olarak üretilmiş kıymetli damgayı bilerek kabul eden kişi, üç
aydan bir yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile cezalandırılır.
(3) Sahteliğini bilmeden kabul ettiği kıymetli damgayı bu niteliğini
bilerek tedavüle koyan kişi, bir aydan altı aya kadar hapis cezası ile
cezalandırılır.
(4) Damgalı kağıtlar, damga ve posta pulları ve muayyen bir miktar vergi
veya harcın ödendiğini belgelemek amacıyla kullanılan pullar, kıymetli damga
sayılır.
Para ve kıymetli damgaları yapmaya yarayan araçlar
Birinci fıkradaki seçimlik hareketler
Türk Ceza Kanunu m. 199/1, sahte kıymetli damga bakımından üretmeyi, ülkeye sokmayı, nakletmeyi, muhafaza etmeyi ve tedavüle koymayı aynı ceza aralığı içinde düzenler. Fıkra metni bu fiillerden her birini ayrı bir ceza miktarına bağlamaz; öngörülen yaptırım bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır.
Tedavüle koymanın yürürlük metninde ayrıca tanımı yoktur. Hazırlık çalışmalarına ilişkin komisyon açıklamasında sahte kıymetli damgayı tedavüle koymanın, bunu kullanmayı ve sarf etmeyi ifade ettiği belirtilmiştir. Bu açıklama, m. 199/1'in ceza hükmünün yerine geçmez.
Sahte damgayı bilerek kabul etmek
Aynı maddenin ikinci fıkrası, sahte olarak üretilmiş kıymetli damgayı bilerek kabul etmeyi ayrı bir suç olarak cezalandırır. Bu fıkra uyarınca ceza üç aydan bir yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır. Maddede kabulün bilerek yapılması aranır.
Madde metninde doğrudan kast ifadesi yer almaz. Hazırlık çalışmalarına ilişkin komisyon açıklamasında ise kabul suçunun oluşması için damganın sahte olduğunun bilinmesi gerektiği ve suçun ancak doğrudan kastla işlenebileceği belirtilmiştir. Bu açıklama, yürürlükteki fıkra metninin yerine geçen bir hüküm değildir.
Sonradan bilerek tedavüle koyma
Türk Ceza Kanunu m. 199/3, sahteliğini bilmeden kabul ettiği kıymetli damgayı bu niteliğini bilerek tedavüle koyan kişiye uygulanır. Bu fıkradaki ceza bir aydan altı aya kadar hapistir. Fıkra metninde ayrıca adli para cezası öngörülmemiştir.
Kıymetli damga sayılan belgeler
Maddenin dördüncü fıkrası, damgalı kâğıtları, damga ve posta pullarını ve belirli miktarda vergi veya harcın ödendiğini belgelemek amacıyla kullanılan pulları kıymetli damga sayar. Tanım bu üç gruba bağlanmıştır.
Komisyon açıklamasında, posta pulunun işlevini yapmayan ve esasen teberru niteliği taşıyan pulların bu tanımın dışında kaldığı belirtilmiştir. Aynı açıklamada, özel kanunun bu pulları posta hizmetinden yararlanma şartına bağladığı veya devlet pullarına eşit tuttuğu hâller istisna olarak gösterilmiştir. Bu istisna yürürlük maddesinin dördüncü fıkrasında ayrıca yazılmamıştır.
Kullanılabilirlik ve yabancı damgalar
Komisyon raporunda, suç konusu kıymetli damganın suç tarihinde kullanılabilir olması gerektiği ifade edilmiştir. Aynı raporda milli olma koşulu aranmadığı ve yabancı kıymetli damgaların da korunduğu belirtilmiştir. Bu iki kayıt Türk Ceza Kanunu m. 199'un yürürlük metninde yer almaz; raporun açıklaması madde hükmünün kendisi değildir.
Kullanılmış damganın yeniden kullanılması
Komisyon raporuna göre daha önce kullanılmış kıymetli damganın üzerindeki kullanıldığına dair işaret silinerek tekrar kullanılması hâlinde de sahte damgayı tedavüle koymak söz konusudur. Buna karşılık hükümet gerekçesinde, iptal işaretleri yok edilmeden yapılan tekrar kullanımda sahtecilik bulunmadığı; fiilin vergi veya harç ödenmeden ödenmiş gibi gösterilmesinden ibaret ekonomik bir suç olarak değerlendirildiği anlatılmıştır. Bunlar iki ayrı durumu açıklayan hazırlık metinleridir ve Türk Ceza Kanunu m. 199'un ceza hükümlerinin yerine geçmez.
Sahte kıymetli damga üretmek hangi cezayı gerektirir?
Türk Ceza Kanunu m. 199/1 uyarınca kıymetli damgayı sahte üretmek bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezasını gerektirir. Aynı ceza, sahte damgayı ülkeye sokmak, nakletmek, muhafaza etmek veya tedavüle koymak için de öngörülmüştür.
Sahte damgayı bilerek kabul etmek ayrı suç mudur?
Evet. Sahte olarak üretilmiş kıymetli damgayı bilerek kabul eden kişi, Türk Ceza Kanunu m. 199/2 gereğince üç aydan bir yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır.
Sahteliği sonradan öğrenilen damga tedavüle konulursa ceza nedir?
Sahteliğini bilmeden kabul edilen kıymetli damga, bu nitelik bilinerek tedavüle konulursa ceza bir aydan altı aya kadar hapistir. Bu sonucu düzenleyen üçüncü fıkrada adli para cezası yazılmamıştır.
Hangi pullar kıymetli damga sayılır?
Türk Ceza Kanunu m. 199/4; damgalı kâğıtları, damga ve posta pullarını ve belirli miktarda vergi veya harcın ödendiğini belgelemek için kullanılan pulları kıymetli damga sayar.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy