Kısmi Islah ile Yeni Talep Eklenmesi Yasağı
Hukuk yargılamasında dava dilekçesinde yer almayan bir talebin kısmi ıslah yoluyla davaya dâhil edilmesi usulen mümkün değildir. Islah kurumu, tarafların daha önce yapmış oldukları bir usul işlemini düzeltme aracıdır. Dava dilekçesinde yer verilmeyen bir talep bakımından önceden yapılmış ve düzeltilmesi gereken bir talep işlemi bulunmadığından, yeni bir talebin sonradan eklenmesi mevcut işlemin düzeltilmesi niteliğini taşımaz; yargılamaya tamamen yeni bir dava konusu sokulması sonucunu doğurur.
Islah Kurumunun Yasal Çerçevesi ve Tekliği
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 176. maddesinin birinci fıkrası uyarınca taraflardan her biri, yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir. Aynı Kanun'un 176. maddesinin ikinci fıkrasına göre taraflar aynı davada ıslah yoluna ancak bir kez başvurabilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 176Kaynağı aç
Talep Artırımı ile Yeni Talep Ekleme Arasındaki Ayrım
Dava dilekçesinde mevcut olan bir talebin miktarının artırılması ile dava dilekçesinde hiç yer almayan yeni ve bağımsız bir talebin dosyaya dâhil edilmesi usul hukuku bakımından farklı niteliktedir. Dava dilekçesinde zaten yer alan bir talebin miktarının artırılması, yasal şartları varsa kısmi ıslah veya ilgili usul yollarıyla gündeme gelebilir. Buna karşılık dava dilekçesinde başlangıçta hiç yer almayan bağımsız bir talebin sonradan dosyaya eklenmesi bu usul kapsamında değerlendirilemez.
Belirsiz alacak davasında alacak miktarının yargılama sırasında sonradan belirlenmesi ile dava dilekçesinde hiç bulunmayan yeni bir alacağın davaya eklenmesi de usulen birbirinden ayrılır. Bu doğrultuda belirsiz alacak davalarında dahi talep edilen alacak kaleminin başlangıçta açıkça ve doğru kurulması zorunludur.
Ön İnceleme Aşaması ve Savunma Hakkının Korunması
Hukuk Muhakemeleri Kanunu sistematiğinde taraflar arasındaki uyuşmazlık konuları ön inceleme aşamasında belirlenir. Kısmi ıslahın ek dava açma yoluna dönüştürülmesi ve dava dilekçesinde yer almayıp ön incelemede tartışılmayan yeni bir talebin sonradan dosyaya eklenmesi yargılamanın öngörülebilirliğini zedeler.
Dava dilekçesinde bulunmayan yeni bir talebin sonradan kısmi ıslahla eklenememesi; davalının hangi talebe karşı savunma yapacağını bilmesi, savunmasını buna göre kurması ve yargılamada sürpriz taleple karşılaşmaması esasına dayanır. Bu usuli sınırlandırma, taraflar arasındaki silahların eşitliği ile hukuki dinlenilme hakkının korunmasını temin eder.
Tam Islah ile Kısmi Islah Usulü
Davanın tamamen ıslahı ile kısmi ıslah Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda farklı usullere bağlanmıştır. Kısmi ıslah belirli bir usul işleminin düzeltilmesine özgülenmişken, davanın tamamen ıslahı hâlinde davanın yeni bir dava dilekçesiyle sürdürülmesi gündeme gelebilir. Dolayısıyla kısmen ıslah yoluyla dava dilekçesinde yer almayan bağımsız bir talebin davaya eklenmesi usul ilkeleriyle bağdaşmaz.
6100 sayılı Kanun'un 180. maddesinin birinci fıkrasına göre, davanın tamamen ıslah edildiğinin bildirilmesi üzerine ilgili tarafın bir haftalık süre zarfında yeni dava dilekçesini sunması gerekir. Belirtilen sürede yeni dilekçenin mahkemeye verilmemesi durumunda, ıslah hakkı tükenmiş kabul edilerek yargılamaya bu işlem hiç gerçekleştirilmemişçesine mevcut hâliyle devam olunur.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 180Kaynağı aç
Dava Dilekçesinin Zorunlu Unsurları ve Eksikliklerin Sonucu
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 119. maddesinin birinci fıkrasına göre dava dilekçesinde mahkemenin adı, davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri, davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, varsa kanuni temsilcilerin ve davacı vekilinin bilgileri, davanın konusu ve malvarlığı davalarında dava konusunun değeri, vakıaların sıra numarası altında açık özetleri, deliller, hukuki sebepler, açık bir şekilde talep sonucu ve imza yer almalıdır.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 119Kaynağı aç
6100 sayılı Kanun'un 119. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ilk fıkrada sayılan mahkeme adı, dava konusu ve değeri, vakıa özetleri, deliller ile hukuki dayanaklar haricindeki unsurlarda noksanlık bulunursa, mahkeme davacı tarafa noksan unsurları gidermesi amacıyla yedi günlük kesin mühlet tanır. Tanınan mühlet zarfında söz konusu eksiklikler giderilmediği takdirde davanın açılmamış sayılması yaptırımı uygulanır.
İşçilik Alacakları Davalarında Usul ve Arabuluculuk Dengesi
İşçilik alacakları davalarında dava dilekçesinde hiç talep edilmemiş bir alacak kaleminin sonradan kısmi ıslah dilekçesiyle davaya dâhil edilmesi mümkün değildir.
İşçilik alacakları davalarında dava şartı arabuluculuk başvurusu, arabuluculuk son tutanağı ve dava dilekçesindeki talep sonucunun birbiriyle uyumlu olması zorunludur.
İşçilik alacakları davasında dilekçede olmayan alacak kısmi ıslahla istenebilir mi?
Dava dilekçesinde hiç talep edilmemiş bir alacak kaleminin sonradan kısmi ıslah dilekçesiyle davaya dâhil edilmesi usul kuralları uyarınca mümkün değildir.
Dava dilekçesindeki talep miktarının artırılması ile yeni talep ekleme aynı mıdır?
Dava dilekçesinde mevcut olan bir talebin miktarının artırılması ile dava dilekçesinde hiç yer almayan bağımsız bir talebin eklenmesi birbirinden farklıdır; dilekçede mevcut olan talebin miktar artırımı şartları varsa kısmi ıslahla yapılabilir.
Davanın tamamen ıslahında yeni dava dilekçesi ne kadar sürede verilmelidir?
Davanın tamamen ıslah edildiği yönündeki bildirimin yapılmasından itibaren yedi gün içinde yeni dava dilekçesinin sunulması şarttır; bu sürenin kaçırılması durumunda hak kullanılmış sayılarak yargılama ıslah yapılmamış gibi yürütülür.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy