Kişisel Verileri Hukuka Aykırı Ele Geçirme ve Yayma Suçu

Kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 136. maddesinin birinci fıkrası uyarınca iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suçun takibi, Türk Ceza Kanunu'nun 139. maddesinin birinci fıkrasında yer alan istisna gereğince şikâyete bağlı tutulmamış olup fiilin öğrenilmesi durumunda cumhuriyet savcılığı tarafından resen soruşturma yürütülür.

Suçun Nitelikli Halleri ve Cezayı Artıran Nedenler

Türk Ceza Kanunu'nun 136. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, suçun konusunun 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 236. maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan beyan ve görüntüler olması halinde faile verilecek ceza bir kat artırılır. Anılan yasal düzenleme doğrultusunda, Türk Ceza Kanunu'nun 102. maddesinin ikinci fıkrası ve 103. maddesinin ikinci fıkrası kapsamındaki mağdurların soruşturma evresinde alınan beyan ve görüntü kayıtları dava dosyasında saklanır, kimseye verilmez ve gizliliğinin temini için gerekli tedbirler alınır. Ayrıca Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 236. maddesinin sekizinci fıkrasına göre bu kayıtlar yazılı tutanağa dönüştürülerek talepte bulunan süjelere verilirken, ses ve görüntü kayıtları ancak soruşturma ve kovuşturma makamlarının gözetiminde gizliliği korunmak kaydıyla izletilebilir.

Kişisel verilere ilişkin suçların kamu görevlisi tarafından ve görevinin verdiği yetki kötüye kullanılmak suretiyle ya da belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi durumunda, Türk Ceza Kanunu'nun 137. maddesinin birinci fıkrası uyarınca tayin edilecek ceza yarı oranında artırılmaktadır.

Suçun Maddi Konusu ve Özel Hayatın Gizliliği ile İlişkisi

Kişisel verinin herkes tarafından biliniyor olması veya kamuya açık platformlardan kolaylıkla elde edilebilmesi, bu bilginin hukuki korumadan yoksun kalması anlamına gelmez. Kamusal alanda erişilebilir olan ya da herkesçe bilinen bilgilerin dahi hukuka aykırı şekilde başkasına verilmesi, ele geçirilmesi veya yayılması Türk Ceza Kanunu'nun 136. maddesinde düzenlenen suçun maddi konusunu oluşturabilir.

Bir kişiye ait fotoğraf özel hayatın gizliliği kapsamında korunması gereken bir görüntü sayılmasa bile kişisel veri vasfını korur. Bu doğrultuda, mağdurun izni bulunmaksızın fotoğrafının sahte bir profilde kullanılması veya kişinin ismiyle birleştirilerek teknik müdahalelerle oluşturulan görsellerin internet ortamında yayımlanması fiilleri Türk Ceza Kanunu'nun 136. maddesi kapsamında değerlendirilmektedir. Kişinin ismini ve montaj görselini yayımlama eyleminin aynı zamanda hakaret fiilini oluşturduğu hallerde ise sorumluluk fikri içtima kuralları dikkate alınarak belirlenir.

Özel hayatın gizliliğini ihlal fiilleri Türk Ceza Kanunu'nun 134. maddesinde ayrıca düzenlenmiştir. Buna göre kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimse bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırken, gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlali halinde verilecek ceza bir kat artırılır. Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse ise iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır ve ifşa edilen bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması halinde de aynı cezaya hükmolunur.

Verilerin Kaydedilmesi ve Yok Edilmemesi Fiilleri

Türk Ceza Kanunu'nun 135. maddesinin birinci fıkrası uyarınca hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Kaydedilen kişisel verinin kişilerin siyasi, felsefi veya dini görüşlerine, ırki kökenlerine; hukuka aykırı olarak ahlaki eğilimlerine, cinsel yaşamlarına, sağlık durumlarına veya sendikal bağlantılarına ilişkin olması durumunda verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Kişisel verilerin sistem içinde saklanmasına ilişkin kanuni süreler dolmasına rağmen, verileri silmek veya yok etmekle yükümlü kişilerin bu yükümlülüğü ihmal etmesi Türk Ceza Kanunu'nun 138. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası doğurur. İlgili verilerin Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri doğrultusunda ortadan kaldırılması veya yok edilmesi gereken nitelikte olması durumunda ise verilecek ceza bir kat artırılır. Türk Ceza Kanunu'nun 139. maddesinin birinci fıkrası gereğince, verileri kaydetme ve yok etmeme fiilleri de tıpkı yayma ve ele geçirme suçu gibi şikâyete tabi tutulmamıştır.

Veri Güvenliği Yükümlülükleri ve İlgili Kişinin Hakları

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 12. maddesi gereğince veri sorumlusu; kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve erişilmesini önlemek, verilerin muhafazasını sağlamak üzere uygun güvenlik düzeyini temin etmeye yönelik gerekli her türlü teknik ve idari tedbiri almak zorundadır. Verilerin veri sorumlusu adına başka bir kişi tarafından işlenmesi durumunda güvenlik tedbirlerinin alınmasından veri sorumlusu bu kişilerle müştereken sorumludur. Veri sorumlusu kendi kurumunda denetimleri yapmak veya yaptırmakla yükümlü olduğu gibi, veri sorumluları ile veri işleyenlerin sır saklama yükümlülüğü görevden ayrılmalarından sonra da devam eder.

İşlenen verilerin kanuna aykırı yollarla üçüncü kişilerce ele geçirilmesi durumunda, veri sorumlusu bu durumu en kısa sürede ilgilisine ve Kişisel Verileri Koruma Kuruluna bildirir. Kurulun 2019/10 sayılı kararı doğrultusunda bu bildirimin kural olarak ihlalin öğrenilmesinden itibaren en geç 72 saat içinde yapılması gerekmektedir; Kurul lüzum görmesi halinde ihlali kendi internet sitesinde veya başka bir yöntemle ilan edebilir.

6698 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca herkes; kişisel verilerinin işlenip işlenmediğini, işleme amacını ve amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme, verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme, eksik veya yanlış verilerin düzeltilmesini isteme haklarına sahiptir. İlgili kişi ayrıca yasal koşullar çerçevesinde verilerin silinmesini veya yok edilmesini, bu işlemlerin aktarım yapılan üçüncü kişilere bildirilmesini, münhasıran otomatik sistemlerle yapılan analizler aleyhe bir sonuç doğuruyorsa buna itiraz edilmesini ve verilerin kanuna aykırı işlenmesi sebebiyle uğranılan zararın giderilmesini talep edebilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy