Hakaret suçu, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat edilerek işlenmesi gerekir. Kişisel verileri hukuka aykırı olarak başkasına verme, yayma veya ele geçirme ayrı bir suçtur ve iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası öngörür. Bir fiil birden fazla farklı suç oluşturursa fail, bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 125Kaynağı aç
edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden (…)[56]
veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi,
üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.
Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle
ihtilat ederek işlenmesi gerekir.
(2) Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir
iletiyle işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkrada belirtilen cezaya hükmolunur.
(3) Hakaret suçunun;
a) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı,
b) Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini
açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin
emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı,
c) Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle,
İşlenmesi halinde, cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz.
(4) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/15 md.) Hakaretin alenen işlenmesi
halinde ceza altıda biri oranında artırılır.
(5) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/15 md.) Kurul hâlinde çalışan kamu
görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret edilmesi hâlinde suç, kurulu oluşturan
üyelere karşı işlenmiş sayılır. Ancak, bu durumda zincirleme suça ilişkin madde
hükümleri uygulanır.
Mağdurun belirlenmesi
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 136Kaynağı aç
başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis
cezası ile cezalandırılır.[62]
(2) (Ek:17/10/2019-7188/17 md.) Suçun konusunun, Ceza Muhakemesi
Kanununun 236 ncı maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan
beyan ve görüntüler olması durumunda verilecek ceza bir kat artırılır.
Nitelikli haller
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 44Kaynağı aç
oluşmasına sebebiyet veren kişi, bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan
dolayı cezalandırılır.
ÜÇÜNCÜ
KISIM
Yaptırımlar
BİRİNCİ
BÖLÜM
Cezalar
Cezalar
Hakaretin cezası ve gıyap şartı
Türk Ceza Kanunu m.125/1, hakaret için hapis ile adlî para cezasını birlikte uygulama zorunluluğu getirmez. Hüküm, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasından birini gösterir.
Gıyapta işlenen hakaret her halde cezalandırılmaz. Cezalandırılabilmesi, fiilin en az üç kişiyle ihtilat edilerek gerçekleştirilmesine bağlıdır. Üç kişiden az kişiyle kurulan ihtilat bu şartı karşılamaz.
Mağdura yöneltilen ileti
Hakaret, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenirse Türk Ceza Kanunu m.125/2 uyarınca önceki fıkradaki cezaya hükmolunur. Hüküm iletinin bu üç biçimden biriyle yapılmasını kapsar; belirli bir iletişim aracını ayrıca şart olarak saymaz.
Kişisel verilerin hukuka aykırı kullanımı
Türk Ceza Kanunu m.136/1, kişisel veriye yönelik üç fiili kapsar: veriyi hukuka aykırı olarak başkasına vermek, yaymak veya ele geçirmek. Bu fiillerden biri gerçekleştiğinde öngörülen yaptırım iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasıdır.
Yaptırım, fiilin hukuka aykırı olmasına bağlıdır. Kişisel verinin hukuka uygun biçimde verilmesi, yayılması veya ele geçirilmesi bu hapis aralığına kendiliğinden girmez.
Belirli kayıtlar bakımından ceza artırımı
Türk Ceza Kanunu m.136/2, verilecek cezayı bir kat artırır. Artırım ancak suç konusunun Ceza Muhakemesi Kanunu m.236'nın beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan beyan ve görüntüler olması halinde uygulanır.
Bu artırım, anılan fıkralar kapsamındaki kayıtlarla sınırlıdır. Başka nitelikteki bir beyan veya görüntü, salt kişisel veri suçunun konusu olması nedeniyle aynı artırıma bağlanmaz.
Bir fiilden birden fazla suç doğması
Türk Ceza Kanunu m.44'e göre, işlediği bir fiille birden fazla farklı suçun oluşmasına sebebiyet veren kişi, bu suçlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan dolayı cezalandırılır. Hüküm, aynı fiilden farklı suçların doğmasını ve cezalandırmanın bu suçlardan en ağır olanına göre yapılmasını düzenler.
Kast veya taksir bulunmaması
Ceza Muhakemesi Kanunu m.223/2-c, yüklenen suç açısından failin kastının veya taksirinin bulunmamasını beraat kararı verilecek hâller arasında düzenler. Bu bent, beraati ilgili suç yönünden kast veya taksir yokluğuna bağlar.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 223Kaynağı aç
verilir. Beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbirine
hükmedilmesi, davanın reddi ve düşmesi kararı, hükümdür.
(2) Beraat kararı;
a) Yüklenen fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamış olması,
b) Yüklenen suçun sanık tarafından işlenmediğinin sabit olması,
c) Yüklenen suç açısından failin kast veya taksirinin bulunmaması,
d) Yüklenen suçun sanık tarafından işlenmesine rağmen, olayda bir hukuka
uygunluk nedeninin bulunması,
e) Yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması,
Hallerinde verilir.
(3) Sanık hakkında;
a) Yüklenen suçla bağlantılı olarak yaş küçüklüğü, akıl hastalığı veya
sağır ve dilsizlik hali ya da geçici nedenlerin bulunması,
b) (Değişik: 25/5/2005 – 5353/30
md.) Yüklenen suçun hukuka aykırı fakat bağlayıcı emrin yerine getirilmesi
suretiyle veya zorunluluk hali ya da cebir veya tehdit etkisiyle işlenmesi,
c) Meşru savunmada sınırın heyecan, korku ve telaş nedeniyle aşılması,
d) Kusurluluğu ortadan kaldıran hataya düşülmesi,
Hallerinde, kusurunun bulunmaması dolayısıyla ceza verilmesine yer
olmadığı kararı verilir.
(4) İşlenen fiilin suç olma özelliğini devam ettirmesine rağmen;
a) Etkin pişmanlık,
b) Şahsî cezasızlık sebebinin varlığı,
c) Karşılıklı hakaret,
d) İşlenen fiilin haksızlık içeriğinin azlığı,
Dolayısıyla, faile ceza verilmemesi hallerinde, ceza verilmesine yer
olmadığı kararı verilir.
(5) Yüklenen suçu işlediğinin sabit olması halinde, sanık hakkında
mahkûmiyet kararı verilir.
(6) Yüklenen suçu işlediğinin sabit olması halinde, belli bir cezaya
mahkûmiyet yerine veya mahkûmiyetin yanı sıra güvenlik tedbirine hükmolunur.
(7) Aynı fiil nedeniyle, aynı sanık için önceden verilmiş bir hüküm veya
açılmış bir dava varsa davanın reddine karar verilir.
(8) Türk Ceza Kanununda öngörülen düşme sebeplerinin varlığı ya da
soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmeyeceğinin anlaşılması
hallerinde, davanın düşmesine karar verilir. Ancak, soruşturmanın veya
kovuşturmanın yapılması şarta bağlı tutulmuş olup da şartın henüz
gerçekleşmediği anlaşılırsa; gerçekleşmesini beklemek üzere, durma kararı
verilir. Bu karara itiraz edilebilir.
(9) Derhâl beraat kararı verilebilecek hâllerde durma, düşme veya ceza
verilmesine yer olmadığı kararı verilemez.
(10) Adlî yargı dışındaki bir yargı merciine yönelik görevsizlik kararı
kanun yolu bakımından hüküm sayılır.
Karar ve hükümlerde gerekli oy sayısı
Gıyapta hakaret için kaç kişiyle ihtilat gerekir?
Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat edilerek işlenmesi gerekir.
Hakaret mağdura iletiyle yöneltilirse hangi ceza uygulanır?
Fiil mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmişse, hakaret için öngörülen üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.
Kişisel veriyi hukuka aykırı yaymanın yaptırımı nedir?
Kişisel veriyi hukuka aykırı olarak başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişiye iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.
Hangi kayıtlar kişisel veri suçunda cezayı bir kat artırır?
Artırım, suç konusunun Ceza Muhakemesi Kanunu m.236'nın beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan beyan ve görüntüler olması durumunda uygulanır.
Bir fiil birden fazla farklı suç oluşturursa ne olur?
Fail, oluşan suçlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan dolayı cezalandırılır.
Kast veya taksir yoksa sonuç nedir?
Yüklenen suç açısından failin kastı veya taksiri bulunmuyorsa beraat kararı verilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy