Kırmızı Işık İhlalinde İdari Para Cezası ve Ödeme

Işıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli olana uymayan sürücüye, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 47’nin değişik ikinci fıkrasına göre 5.000 Türk lirası idari para cezası verilir. Bu fıkradaki değişiklik kaydı 12/2/2026-7574/11 md. şeklindedir. Son ihlal tarihinden geriye doğru bir yıl içindeki tekrarlarda tutar kademeli olarak artar. Trafik kazasına sebebiyet verme ve belirli sayıdaki tekrarlar ayrıca sürücü belgesinin geri alınmasına, altıncı tekrar ise belgenin iptaline bağlanmıştır.

Trafik ışığına uyma yükümlülüğü

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 47, karayolundan faydalananların uyması gereken kuralları bir sıraya bağlar. Bu sırada önce trafiği düzenleme ve denetleme ile görevli trafik zabıtasının veya özel kıyafetli ya da işaret taşıyan diğer yetkili kişilerin uyarı ve işaretleri gelir. Ardından trafik ışıkları, sonra trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleriyle gösterilen hususlar, en sonda da trafik güvenliği ve düzenine ilişkin olup yönetmelikte gösterilen diğer kural, yasak, zorunluluk veya yükümlülükler yer alır.

Kırmızı ışık ihlali bu sıralamadaki trafik ışıklarına uyma yükümlülüğünün ihlalidir. Hüküm, yükümlülüğü yalnızca sürücüyle sınırlamaz; karayolundan faydalananlar yönünden düzenler. İdari para cezasına ilişkin ikinci fıkra ise bentlere uymayan sürücüleri muhatap alır.

İlk ihlalde uygulanan idari para cezası

Maddenin değişik ikinci fıkrası, birinci fıkradaki bentlere göre farklı tutarlar öngörür. (a) bendindeki uyarı ve işaretlere uymayan sürücüler 3.000 Türk lirası, (b) bendindeki trafik ışıklarına uymayan sürücüler 5.000 Türk lirası, (c) ve (d) bentlerine uymayan sürücüler ise 1.000 Türk lirası idari para cezası ile cezalandırılır. Kırmızı ışık, (b) bendindeki trafik ışıkları kapsamındadır.

Bir yıl içindeki tekrarlarda artan tutarlar

Kırmızı renkli ışıklı trafik işaretine uyma kuralı, son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde tekrarlanırsa artan idari para cezası uygulanır. Bu dönemdeki ikinci ihlalde tutar 10.000, üçüncüde 15.000, dördüncüde 20.000, beşincide 30.000 ve altıncıda 80.000 Türk lirasıdır. Sayım, son ihlal tarihinden geriye doğru bir yılla sınırlıdır.

Kademeli tutarlar yalnızca kırmızı renkli ışıklı trafik işaretine uyma kuralının tekrarına bağlanmıştır. Trafik ışıkları dışındaki (a), (c) ve (d) bentleri için ikinci fıkrada gösterilen 3.000 ve 1.000 Türk liralık tutarlar ayrıca düzenlenmiştir; bu bentler kırmızı ışığa özgü kademeli tutarların kapsamına alınmamıştır.

Kazaya sebebiyet verilmesi

Kırmızı renkli ışıklı trafik işaretine uyma kuralını ihlal ederek trafik kazasına sebebiyet veren sürücünün sürücü belgesi altmış gün süreyle geri alınır. Bu sonuç, kazaya sebebiyet verme şartına bağlıdır.

Kazaya sebebiyet verilmesi hâlinde öngörülen altmış günlük geri alma ile son ihlal tarihinden geriye doğru bir yıl içinde üç, dört ve beş defa ihlal tespitine bağlanan geri alma süreleri maddede ayrı ayrı düzenlenmiştir.

Tekrar sayısına göre belgenin geri alınması

Son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde kırmızı renkli ışıklı trafik işaretine uyma kuralını üç defa ihlal ettiği tespit edilen kişinin sürücü belgesi otuz gün süreyle geri alınır. Dört defa ihlal ettiği tespit edilen kişinin belgesi altmış gün, beş defa ihlal ettiği tespit edilen kişinin belgesi doksan gün süreyle geri alınır. Süreler, ilgili sayıda ihlalin tespit edilmesine bağlıdır.

Bu kapsamda geri alınan sürücü belgesi, geri alma süresinin sonunda kendiliğinden iade edilmez. İade için sürücünün psiko-teknik değerlendirmeden geçirilmesi ve sürücü belgesi almasına engel bir hâlinin olmadığının anlaşılması şarttır. Ayrıca bu madde kapsamında geri alınan belgeler, Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamı tahsil edilmişse iade edilir.

Altıncı ihlalde iptal ve yeniden belge alınması

Son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde kırmızı renkli ışıklı trafik işaretine uyma kuralını altı defa ihlal ettiği tespit edilen kişinin sürücü belgesi iptal edilir. Altıncı ihlal aynı zamanda 80.000 Türk lirası idari para cezasına da bağlanmıştır. Para cezası ile belge iptali, aynı tekrar sayısına ilişkin ayrı sonuçlardır.

Bu madde kapsamında sürücü belgesi iptal edilen kişi, yeniden sürücü belgesi alabilmek için sürücü kursuna devam etmeli ve yapılan sınavlarda başarılı olarak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almalıdır. Kurs yükümlülüğü, bu madde kapsamındaki iptale bağlanmıştır.

İptal edilen kişinin sürücü kursunda eğitime başlayabilmesi üç şarta bağlıdır. Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması, belgenin iptal tarihinden itibaren en az bir yıl geçmiş olması ve psiko-teknik değerlendirme ile psikiyatri uzmanı muayenesi sonucunda sürücülüğe engel hâl bulunmadığını gösteren belgenin sürücü kursuna ibraz edilmesi zorunludur. Bu şartlar belgenin iadesine değil, iptal sonrasında kurs eğitimine başlamaya ilişkindir.

Sürücü belgesinin geri alınması ve iptali, Kanunun 6. maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır. Bu görevlilerin kimler olduğu m. 47’de ayrıca sayılmaz.

Cezanın ödenebileceği yerler ve ödeme tarihi

Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 164’e göre trafik idari para cezaları, Maliye Bakanlığına bağlı muhasebe birimlerine, vergi dairelerine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığınca yetkilendirilen banka ile PTT aracılığıyla ödenebilir. Hüküm bu kanalları ödenebilir yerler olarak düzenler; bunların dışında başka hiçbir yol bulunmadığını söylemez.

Banka veya posta ile yapılan ödemede, paranın bankaya yatırıldığı veya postaya verildiği tarih ödeme tarihi sayılır. Bu kural banka veya posta yoluyla yapılan ödemeye özgüdür.

Trafik idari para cezaları kredi kartıyla da ödenebilir. Bankalar ve PTT tarafından tahsil edilen paralar ile kredi kartı tahsilatının muhasebe birimi hesaplarına hangi sürede aktarılacağı ve uygulamaya ilişkin usul ile esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir.

Sık sorulan sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy