Kira Ödemelerinde Tevsik Zorunluluğu ve Kapsamı
Konut ve iş yeri kiraya verenler ile kiralayanlar, kiraya ilişkin tahsilat ve ödemelerini bankalar veya Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi tarafından düzenlenen belgelerle tevsik etmek zorundadır. Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 328) ile daha önce konut kiralarında uygulanan 500 Türk lirası sınırı yürürlükten kaldırılarak kira bedelinin tutarına bakılmaksızın tüm konut kiralamaları tevsik zorunluluğuna tabi tutulmuştur. Ayrıca 29/7/2008 tarihli ve 26951 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Seri No: 268 Gelir Vergisi Genel Tebliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Tevsik zorunluluğu yalnızca uzun süreli kiralamaları kapsamamaktadır. Haftalık, günlük veya benzeri şekilde kısa süreli konut kiralamalarına ilişkin yapılan tahsilat ve ödemeler de tevsik kapsamındadır.
Tevsik Şartının Yerine Getirilmesi ve Geçerli Belgeler
Finansal kuruluşlar veya posta idaresi üzerinden gerçekleştirilen EFT, havale, nakit yatırma, çek ya da kartlı işlemler neticesinde temin edilen dekontlar ve hesap özetleri yasal tevsik vasıtası sayılır. Aynı doğrultuda, bankacılık internet kanalları vasıtasıyla yürütülen kira transferleri de tevsik şartını karşılayan işlemler arasında yer alır.
Kira ödemelerinin banka şubelerine gidilerek T.C. kimlik numarası, vergi kimlik numarası, ad soyad veya unvan bilgileri ve kira ödemesi açıklamasıyla kiraya verenin hesabına yatırılması durumunda da tevsik yükümlülüğü yerine getirilmiş sayılır.
Paylı mülkiyete konu taşınmazların kiraya verilmesi durumunda, kira tutarının tümünün hak sahiplerinden herhangi birine yetkili finans kuruluşları ya da PTT A.Ş. kanalıyla aktarılması mevzuat uyarınca yeterli görülür.
Tevsik Zorunluluğu Kapsamı Dışında Kalan Haller
Kira borcunun ayni olarak ifa edildiği haller ile icra müdürlükleri veya adli merciler vasıtasıyla yerine getirilen tahsil ve ödeme süreçleri tevsik etme mecburiyetinin istisnasını oluşturur.
Kirayı Elden Almanın ve Ödemenin Özel Usulsüzlük Cezası
Kira ilişkisinde nakden veya elden işlem yaparak tevsik şartını ihlal eden tarafların her birine, gerçekleştirilen her işlem temelinde ve ödeme tutarının yüzde onu oranında özel usulsüzlük cezası tatbik edilir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 355. maddesi uyarınca kesilecek bu cezanın taban tutarı; bilanço esasına tabi birinci sınıf tüccarlar ile serbest meslek mensupları için 20.000 Türk lirası, ikinci sınıf tüccarlar ile basit usul mükellefleri ve defter tutan çiftçiler için 10.000 Türk lirası, bu grupların dışında kalan kişiler için ise 5.000 Türk lirası olarak uygulanır.
Öngörülen asgari cezalar ile yaptırım hadleri, her sene başında 213 sayılı Kanun kapsamında ilan edilen yeniden değerleme oranında güncellenir. Bununla birlikte, ilgili kuralın ihlali sebebiyle bir takvim yılı boyunca uygulanabilecek özel usulsüzlük cezalarının toplamı 20 milyon Türk lirası üst sınırını aşamaz.
Kendiliğinden Bildirim Muafiyeti, Cezada İndirim ve Uzlaşma
Mevzuata aykırı biçimde elden ödeme gerçekleştiren kiracıların, bu hali ödemeyi izleyen beş iş günü zarfında kendiliğinden vergi idaresine bildirmeleri durumunda kendileri adına ceza tahakkuk ettirilmez. Buna karşılık, yapılan bildirim kira tutarını elden alan kiraya verenin cezai sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Tevsik yükümlülüğünün yerine getirilmemesi sebebiyle adına ceza kesilen mükellefler, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 376 ncı maddesinde yer alan cezada indirim ve uzlaşma hükümlerinden faydalanabilirler.
Kira elden ödendiğinde hem ev sahibine hem kiracıya ceza kesilir mi?
Evet, tevsik zorunluluğuna uyulmaması halinde her bir işlem için kira tutarının yüzde onu oranında özel usulsüzlük cezası tarafların her birine ayrı ayrı kesilir.
Konut kiralarında elden ödeme yapılabilecek bir tutar sınırı var mıdır?
Hayır, yürürlükteki tebliğ ile konut kiralarındaki 500 Türk lirası sınırı kaldırılmış olup tutarı ne olursa olsun tüm konut kira tahsilat ve ödemelerinin finansal kurumlar veya posta idaresi aracılığıyla tevsik edilmesi gerekmektedir.
Elden kira ödeyen kiracı cezadan nasıl muaf olur?
Elden ödeme yapan kiracının bu durumu ödemeyi takip eden beş iş günü içinde kendiliğinden idareye bildirmesi durumunda ödemede bulunan kişi adına ceza uygulanmaz.
İcra veya mahkeme yoluyla ödenen kiralar tevsik kapsamında mıdır?
Kira bedeline ilişkin mahkeme ve icra kanalıyla yapılan tahsilat ve ödemeler ile ayni yapılan ödemeler tevsik zorunluluğu kapsamı dışındadır.
Kira tevsik cezasına karşı uzlaşma veya ceza indirimi istenebilir mi?
Tevsik yükümlülüğünün ihlali sebebiyle adına ceza kesilen mükellefler 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 376 ncı maddesindeki indirimden veya uzlaşma hükümlerinden yararlanabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy