Kimlik Hırsızlığı ve Karşılaşılan Suistimaller
Kimlik hırsızlığı, kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde ele geçirilmesi ve ilgilinin rızası olmaksızın adlarına telefon hattı açılması, kredi kartı başvurusu yapılması veya banka hesabı oluşturulması amacıyla kullanılmasıdır. Bilgisi ve onayı dışında işlem yapılan kişiler, adlarına açılan sahte hesaplar ve abonelikler nedeniyle çeşitli hukuki ihtilaflarla ve sorumluluk riskleriyle karşı karşıya kalabilmektedir.
Yetkisiz İşlemlerin Tespiti ve Kurumlara İptal Başvurusu
Adına izinsiz hat veya hesap açılıp açılmadığını erken aşamada tespit etmek amacıyla e-Devlet kapısı üzerinden abonelik ve hesap kayıtlarının düzenli aralıklarla kontrol edilmesi gerekir. Sistemde bilgi dışı bir işlem görüldüğünde gecikmeksizin kolluk birimlerine suç duyurusunda bulunulması hukuki güvenliğin sağlanmasında ilk adımı teşkil eder.
Sahte kayıtların belirlenmesi ve iptalinin gerçekleştirilmesi için ilgili telekomünikasyon şirketleri ve bankalara kimlik ve hesap ya da hat bilgileri sunularak yazılı müracaat yapılmalıdır. Kurumlar bünyesinde sahte işlemleri tespit etmeye ve iptal etmeye elverişli usuller işletilmektedir. Ayrıca e-Devlet portalı üzerinden de yetkisiz hat ve hesaplara dair iptal işlemleri başlatılabilmektedir.
Ceza Soruşturması ve Güvenlik Kamerası Kayıtlarının Toplanması
Sahte kimlikle yapılan işlemlerin açığa çıkarılması ve eylemi gerçekleştirenlerin tespiti amacıyla cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunulmalıdır. Suç duyurusu dilekçesinde, hat ya da hesap açılışının yapıldığı esnada işlem yerinde kaydedilen güvenlik kamerası görüntülerinin celbi açıkça talep edilmelidir. Bu kayıtlar, sahte kimliği kullanan asıl failin kimliğinin belirlenmesi ve sahteciliğin ispatlanması bakımından önem taşır.
Kimlik hırsızlığı fark edildiğinde emniyet birimlerine müracaat edilerek şikayetçi olunması, işlemlerin mağdurun rızası ve bilgisi dışında yapıldığını resmi kayıt altına alır. Adına yetkisiz hat veya hesap açılan kişinin sonradan söz konusu hesap ve hatlar sebebiyle yürütülen adli soruşturmalarda savcılıkça ifadeye çağrılması durumunda, daha önce yapılmış olan kolluk şikayeti suçlamalara karşı savunma delili oluşturur.
Kişisel Verilerin Ele Geçirilmesi ve Resmi Belgede Sahtecilik Suçları
Kimlik hırsızlığı eylemlerinde kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren failler hakkında 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 136. maddesinin birinci fıkrası uyarınca iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Suçun konusunun 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 236. maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan beyan ve görüntüler olması halinde verilecek ceza bir kat artırılır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 136Kaynağı aç
başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis
cezası ile cezalandırılır.[62]
(2) (Ek:17/10/2019-7188/17 md.) Suçun konusunun, Ceza Muhakemesi
Kanununun 236 ncı maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan
beyan ve görüntüler olması durumunda verilecek ceza bir kat artırılır.
Nitelikli haller
Yetkisiz işlemlerde sahte kimlik belgelerinin kullanılması resmi belgede sahtecilik suçunu oluşturur. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 204. maddesinin birinci fıkrasına göre resmi bir belgenin sahte üretilmesi, mevcut belgenin aldatma kabiliyeti taşıyacak şekilde bozulması ya da bu nitelikteki belgenin kullanılması halinde iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. İlgili belgenin kanunen sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli sayılan evrak niteliğinde olması durumunda ceza yarı oranında artırılır. Belgeyi tanzim yetkisine sahip kamu görevlisinin sahte belge tanzim etmesi, gerçeğe aykırı içerik oluşturması, belgeyi değiştirmesi veya kullanması halinde ise aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası uygulanır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 204Kaynağı aç
bir resmi belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren veya sahte resmi
belgeyi kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile
cezalandırılır.
(2) Görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu resmi bir belgeyi sahte olarak
düzenleyen, gerçek bir belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren,
gerçeğe aykırı olarak belge düzenleyen veya sahte resmi belgeyi kullanan kamu
görevlisi üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Resmi belgenin, kanun hükmü gereği sahteliği sabit oluncaya kadar
geçerli olan belge niteliğinde olması halinde, verilecek ceza yarısı oranında
artırılır.
Resmî belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek
Bilişim Sistemleri ve Bankalar Vasıtasıyla Dolandırıcılık Hükümleri
Bilişim sistemlerinin ya da banka ve kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık işlenmesi halinde, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinin birinci fıkrası gereğince üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası tatbik edilir. Bu bentler kapsamında hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezası miktarı ise suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 158Kaynağı aç
a) Dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle,
b) Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanmak
suretiyle,
c) Kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanmak suretiyle,
d) Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi
parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması
suretiyle,
e) Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak,
f) Bilişim sistemlerinin, banka veya
kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle,
g) Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak
suretiyle,
h) Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden
kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin
kooperatifin faaliyeti kapsamında,
i) Serbest meslek sahibi kişiler tarafından, mesleklerinden dolayı
kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması suretiyle,
j) Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir
kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla,
k) Sigorta bedelini almak maksadıyla,
l) (Ek: 24/11/2016-6763/14 md.) Kişinin,
kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı
olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi
suretiyle,
İşlenmesi halinde, üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar
adlî para cezasına hükmolunur. (Ek cümle: 29/6/2005 – 5377/19 md.; Değişik:
3/4/2013-6456/40 md.) Ancak, (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde sayılan
hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının miktarı suçtan
elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.[71]
(2) Kamu görevlileriyle ilişkisinin olduğundan, onlar nezdinde hatırı
sayıldığından bahisle ve belli bir işin gördürüleceği vaadiyle aldatarak,
başkasından menfaat temin eden kişi, yukarıdaki fıkra hükmüne göre
cezalandırılır.
(3) (Ek fıkra: 24/11/2016-6763/14 md.)
Bu madde ile 157 nci maddede yer alan suçların, üç veya daha fazla kişi tarafından
birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında; suç işlemek için
teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde verilecek
ceza bir kat artırılır.
Daha az cezayı gerektiren hal
Nitelikli dolandırıcılık suçunun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte icra edilmesi halinde verilecek ceza yarı oranında artırılır. Suçun, suç işlemek amacıyla kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde ise 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ceza bir kat artırılarak uygulanır.
Adıma izinsiz hat veya hesap açıldığında ne yapmalıyım?
e-Devlet üzerinden işlem fark edildiğinde derhal kolluk birimlerine şikayette bulunulmalı, ilgili telekomünikasyon şirketi ve bankalara kimlik ve işlem bilgileriyle iptal başvurusu yapılmalıdır.
Savcılık suç duyurusunda hangi delil istenmelidir?
Yetkisiz hat veya hesap açılışını yapan failin kimliğinin belirlenmesi ve sahteciliğin ispatı amacıyla işlem anına ilişkin güvenlik kamerası kayıtlarının toplanması talep edilmelidir.
Kolluğa yapılan şikayet soruşturmalarda ne sağlar?
Kolluk müracaatı, işlemlerin mağdurun rızası hilafına gerçekleştiğini resmileştirir ve savcılık tarafından açılabilecek soruşturmalarda ifadeye çağrılma halinde savunma delili teşkil eder.
Kimlik bilgilerini ele geçirip işlem yapanlara hangi cezalar verilir?
Kişisel verileri hukuka aykırı ele geçirenlere iki yıldan dört yıla kadar, sahte resmi belge düzenleyen veya kullananlara iki yıldan beş yıla kadar, banka ve bilişim sistemleri araç kılınarak dolandırıcılık yapılması durumunda ise alt sınırı dört yıldan az olmamak üzere hapis cezası uygulanır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy