Kesin Sürede Tanık Listesi Verilmemesi ve Sonuçları

Tanık Deliline Dayanılması ve İspat Yükümlülüğü

Medeni usul hukukunda davada taraf olmayan kişiler tanık olarak gösterilebilir. Taraflar, dayandıkları vakıaları somutlaştırmak ve hangi delilin hangi vakıa için olduğunu belirtmekle yükümlüdür. Dilekçelerin teatisi aşamasında tanık deliline dayanılmış olması yeterli kabul edilir ve tanık listesi yargılamanın sonraki aşamalarında da sunulabilir.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 240Kaynağı aç

MADDE 240- (1) Davada taraf olmayan kişiler tanık
olarak gösterilebilir.
(2) Tanık gösteren taraf,
tanık dinletmek istediği vakıayı ve dinlenilmesi istenen tanıkların adı ve soyadı
ile tebliğe elverişli adreslerini içeren listeyi mahkemeye sunar. Bu listede gösterilmemiş
olan kimseler tanık olarak dinlenemez ve ikinci bir liste verilemez.
(3)
Tanık listesinde adres gösterilmemiş veya gösterilen adreste tanık bulunamamışsa,
tarafa adres göstermesi için, işin niteliğine uygun kesin süre verilir. Bu süre
içinde adres gösterilmez veya gösterilen yeni adres de doğru değilse, bu tanığın
dinlenilmesinden vazgeçilmiş sayılır.
Tanıklardan
bir kısmının dinlenilmesiyle yetinilmesi

Mahkemenin Kesin Süre Verme Yükümlülüğü

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 31. maddesinde düzenlenen hâkimin davayı aydınlatma ödevi gereğince mahkeme, dilekçesinde tanık deliline dayanan tarafa tanık listesini sunması amacıyla usulüne uygun kesin süre vermekle yükümlüdür. Tanık deliline dayanan tarafa tanık listesini sunması için usulüne uygun kesin süre verilmeden ve tanığın dinleneceği gün belirlenmeden tanık dinletme talebinin reddedilmesi, Kanun'un 27. maddesinde düzenlenen hukuki dinlenilme hakkını ihlal eder.

Kesin Süreye Rağmen Liste Verilmemesi ve Hazır Edilen Tanık

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 243. maddesinin birinci fıkrası uyarınca tanık davetiye ile çağrılır; ancak davetiye gönderilmeden taraflarca hazır bulundurulan tanık da dinlenir. Tanık listesi için mahkemece kesin süre verildiği ve dinlenme gününün belirlendiği durumlarda, liste verilmemiş olsa dahi taraf o duruşmada hazır bulundurursa tanıklar dinlenir.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 243Kaynağı aç

MADDE 243- (1)
Tanık davetiye ile çağrılır. Ancak, davetiye
gönderilmeden taraflarca hazır bulundurulan tanık da dinlenir. Şu kadar ki, tanık
listesi için kesin süre verildiği ve dinlenme gününün belirlendiği hâllerde, liste
verilmemiş olsa dahi taraf, o duruşmada hazır bulundurursa tanıklar dinlenir.
(2) Davetiyenin duruşma
gününden en az bir hafta önce tebliğ edilmiş olması gerekir. Acele hâllerde tanığın
daha önce gelmesine karar verilebilir.
(3) Tanığı davet, gerektiğinde
telefon, faks, elektronik posta gibi araçlardan yararlanılmak suretiyle de yapılabilir.
Ancak, davete rağmen gelmemeye bağlanan sonuçlar, bu durumda uygulanmaz.
Davetiyenin
içeriği

Tanık listesi sunulmamış olsa dahi dinlenme gününde tanık dinletilebilmesi için tarafın dilekçelerinde bu delile dayanmış olması aranır. Dilekçelerin teatisi aşamasında tanık deliline dayanmayan tarafın duruşma sırasında hazır bulundurduğu tanığın dinlenebileceği kabul edilmez.

Tanığın Davet Edilmesi Usulü ve Bildirim Süreleri

Tanık davetiyesinin kural olarak duruşma gününden en az bir hafta önce tebliğ edilmiş olması gerekir; acele hâllerde mahkeme tanığın daha önce gelmesine karar verebilir. Ayrıca tanığı davet işlemi gerektiğinde telefon, faks veya elektronik posta gibi araçlardan yararlanılarak da yapılabilir. Ancak bu iletişim araçlarıyla yapılan davete rağmen tanığın duruşmaya gelmemesi durumunda, zorla getirme veya kanuni diğer yaptırımlar uygulanmaz.

İkinci Tanık Listesi Yasağı ve Adres Gösterme Usulü

Tanık dinletmek isteyen taraf, tanık dinletmek istediği vakıayı ve dinlenilmesi istenen kişilerin adı ve soyadı ile tebliğe elverişli adreslerini içeren listeyi mahkemeye sunar. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 240. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bu listede gösterilmemiş olan kimseler tanık olarak dinlenemez ve mahkemeye ikinci bir tanık listesi verilemez.

Tanık listesinde adres gösterilmemiş veya gösterilen adreste tanık bulunamamışsa mahkemece tarafa adres göstermesi için işin niteliğine uygun kesin süre verilir. Verilen bu süre içinde adres gösterilmez veya gösterilen yeni adres de doğru değilse, o tanığın dinlenilmesinden vazgeçilmiş sayılır.

Süresinden Sonra Delil Sunulması ve Belge İstisnası

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 145. maddesi uyarınca taraflar kanunda belirtilen süreden sonra kural olarak delil gösteremezler. Ancak bir delilin sonradan ileri sürülmesi yargılamayı geciktirme amacı taşımıyorsa veya süresinde ileri sürülememesi tarafın kusurundan kaynaklanmıyorsa, mahkeme o delilin sonradan gösterilmesine izin verebilir. Öte yandan ön inceleme aşamasında Kanun'un 140. maddesinin beşinci fıkrası gereğince yapılan ihtara rağmen dilekçelerinde gösterdikleri belgeleri sunmayan veya belgelerin getirtilmesi için gerekli açıklamayı yapmayan tarafın bu belgelere dayanmaktan vazgeçmiş sayılmasına karar verilir.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 145Kaynağı aç

MADDE 145- (1) Taraflar, Kanunda belirtilen süreden
sonra delil gösteremezler. Ancak bir delilin sonradan ileri sürülmesi yargılamayı
geciktirme amacı taşımıyorsa veya süresinde ileri sürülememesi ilgili tarafın kusurundan
kaynaklanmıyorsa, mahkeme o delilin sonradan gösterilmesine izin verebilir.
Mevcut delillerle davanın aydınlanması

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 140Kaynağı aç

MADDE 140- (1) Hâkim, ön inceleme duruşmasında,
dava şartları ve ilk itirazlar hakkında karar verebilmek için gerekli görürse tarafları
dinler; daha sonra, tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde, anlaştıkları ve
anlaşamadıkları hususları tek tek tespit eder.
(2) Uyuşmazlık konularının
tespitinden sonra hâkim, tarafları sulh ve arabuluculuğun esasları, süreci ve hukuki
sonuçları hakkında aydınlatarak sulhe veya arabuluculuğa teşvik eder; bu konuda
sonuç alınacağı kanaatine varırsa, bir defaya mahsus olmak üzere yeni bir duruşma
günü tayin eder.[16]
(3) Ön
inceleme duruşmasının sonunda, tarafların sulh veya arabuluculuk faaliyetinden bir
sonuç alıp almadıkları, sonuç alamadıkları takdirde anlaşamadıkları hususların nelerden
ibaret olduğu tutanakla tespit edilir. Bu tutanağın altı, duruşmada hazır bulunan
taraflarca imzalanır. Tahkikat bu tutanak esas alınmak suretiyle yürütülür.
(4) Ön inceleme tek duruşmada
tamamlanır. Zorunlu olan hâllerde bir defaya mahsus olmak üzere yeni bir duruşma
günü tayin edilir.
(5) (Değişik:22/7/2020-7251/14
md.) 139 uncu madde uyarınca yapılan ihtara rağmen dilekçelerinde gösterdikleri
belgeleri sunmayan veya belgelerin getirtilmesi için gerekli açıklamayı yapmayan
tarafın bu delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılmasına karar verilir.
İddia
ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi

Tanık listesi vermeyen tarafın hazır ettiği tanık dinlenir mi?

Dilekçesinde açıkça tanık deliline dayanan taraf, kesin sürede liste sunmamış olsa bile dinlenme gününün belirlendiği duruşmada hazır ettiği tanıkları dinletebilir.

İlk tanık listesinde yer almayan kişiler sonradan dinletilebilir mi?

HMK m. 240/2 gereğince mahkemeye ikinci bir tanık listesi verilemez ve ilk listede yer almayan kişiler tanık sıfatıyla dinlenemez.

Tanık listede gösterilen adreste bulunamazsa ne yapılır?

Mahkemece tarafa yeni adres göstermesi için işin niteliğine uygun kesin süre verilir; bu sürede doğru adres bildirilmezse tanığın dinlenmesinden vazgeçilmiş sayılır.

Tanık davetiyesi duruşmadan ne kadar süre önce tebliğ edilmelidir?

Davetiyenin duruşma gününden en az bir hafta önce tebliğ edilmiş olması gerekir; acele hâllerde mahkeme tanığın daha önce gelmesine karar verebilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

Medeni usul hukuku