Kaza Sonrası Arayanlardan Tazminat ve Hukuki Haklar

Kaza Bilgilerinin Niteliği ve Hukuka Aykırı Kayıt Suçu

Telefon numarası kişisel veri niteliğindedir. Bir kişiyle ilişkilendirilen trafik kazası geçirdiği bilgisi de kişisel veri sayılır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 135/1 hükmüne göre hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Kişisel verinin kişilerin sağlık durumuna veya kanunda sayılan diğer nitelikli alanlara ilişkin bulunması hâlinde ise TCK m. 135/2 gereğince verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Verilerin Ele Geçirilmesi, Yayılması ve Yok Edilmemesi

Kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 136/1 gereğince iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suçun konusunun Ceza Muhakemesi Kanunu m. 236 hükmünün beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan beyan ve görüntüler olması hâlinde TCK m. 136/2 uyarınca ceza bir kat artırılır. Bu suçların kamu görevlisi tarafından görevinin verdiği yetki kötüye kullanılmak ya da belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılmak suretiyle işlenmesi durumunda TCK m. 137 gereğince ceza yarı oranında artırılmaktadır.

Kanunların belirlediği sürelerin geçmiş olmasına karşın verileri sistem içinde yok etmekle yükümlü olanlara, görevlerini yerine getirmediklerinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 138/1 uyarınca bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası verilir. Suçun konusunun Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre ortadan kaldırılması veya yok edilmesi gereken veri olması durumunda verilecek ceza TCK m. 138/2 gereği bir kat artırılır. TCK m. 140 uyarınca bu suçların işlenmesi dolayısıyla tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

Gizlice Ses Kaydı Alınması ve Dolandırıcılık Fiili

Katıldığı aleni olmayan bir söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan ses alma cihazı ile kayda alan kişi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 133/2 uyarınca altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Ayrıca hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye TCK m. 157/1 gereğince bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası verilir.

Maddi ve Manevi Tazminat Talepleri

Kişisel verinin izinsiz kullanılması ve telefonla aranmaktan doğan rahatsızlık nedeniyle ceza davasından ayrı olarak manevi tazminat davası açılabilir. Mahkeme bu süreçte yaşanan mağduriyeti, telefonla aranmaktan doğan rahatsızlığı ve kişisel verinin izinsiz kullanılmasının şahıs üzerinde yarattığı sıkıntıyı değerlendirir. Ayrıca 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m. 14/3 uyarınca kişilik hakları ihlal edilenlerin genel hükümlere göre tazminat hakkı saklı tutulmuştur.

Zararı giderme veya anlaşma girişimleri, ceza davasından bağımsız bir zeminde maddi ve manevi tazminat talepleri kapsamında anlaşmayla karşılanabilir.

Ceza Soruşturmasında Şikayet ve Takipsizlik Kararına İtiraz

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 139/1 uyarınca kişisel verilerin kaydedilmesi, verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme ve verileri yok etmeme suçlarının soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı değildir. Bu nedenle TCK m. 135, 136 ve 138 kapsamındaki suçlar şikayete bağlı olmadığından şikayetten vazgeçme kamu davasını sona erdirmez ve bu suçlar genel olarak uzlaştırmaya tabi tutulmaz.

Soruşturmanın erken aşamasında deliller toplanmadan önce şikayetten vazgeçilmesi hâlinde soruşturma yeterli kanıt bulunmadığı gerekçesiyle takipsizlikle sonuçlanabilir. Buna karşılık deliller toplanıp şüphelinin sorumluluğu netleştikten sonra yapılan vazgeçme kamu davasının açılmasını engellemez.

Erişim logları, çağrı merkezi sözleşmeleri ve veri aktarım kayıtları toplanmadan verilen takipsizlik kararları eksik soruşturma oluşturur. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 173/1 uyarınca suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde kararı veren savcının yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. İtiraz dilekçesinde kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir. Sulh ceza hâkimliği soruşturmanın genişletilmesine gerek görürse başsavcılıktan talepte bulunabilir; yeterli neden bulunmazsa istemi reddeder, istemi yerinde bulursa savcı iddianame düzenler. Savcının kamu davası açılmaması yönünde takdir yetkisini kullandığı hâllerde bu itiraz usulü uygulanmaz; itirazın reddi hâlinde ise CMK m. 172/2 hükmü işletilir.

Veri Sorumlusuna Başvuru ve Kurula Şikayet Usulü

6698 sayılı Kanun m. 13/1 uyarınca ilgili kişi taleplerini yazılı olarak veya Kişisel Verileri Koruma Kurulunun belirleyeceği yöntemlerle veri sorumlusuna iletir. İdari süreçte muhataba yazılı başvuru yapılarak verinin nereden temin edildiği, hangi hukuki sebeple işlendiği, hangi üçüncü kişilere aktarıldığı sorulabilir ve silme, imha veya erişim talepleri yöneltilebilir. Veri sorumlusu talepleri en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırır; cevabını yazılı veya elektronik ortamda bildirir ve kabul durumunda gereğini yerine getirir.

6698 sayılı Kanun m. 14/2 uyarınca şikayet yoluna gidilebilmesi için öncelikle veri sorumlusuna başvuru yolunun tamamlanması gerekir. Talebin reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz görülmesi veya yasal süresinde herhangi bir cevap verilmemesi hâlinde başvuru sahibi, cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihini izleyen altmış gün içinde Kurula şikayette bulunabilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy