Katalog Suç Kavramı ve Hukuki Niteliği
Katalog suçlar, koruma tedbirlerinin tatbiki bakımından kanunda özel hüküm ve usuli kolaylıklara tabi kılınan suç grubunu ifade eder. Bu kavram müstakil bir suç tipi teşkil etmeyip, kanunda sayılan belirli suçların koruma tedbirlerine ilişkin usul kuralları yönünden kategorize edilmiş halidir. Kanun koyucu bu fiiller açısından soruşturma ve kovuşturma işlemlerinde genel usulden farklılaşan özel kurallar benimsemiştir.
Ceza Muhakemesinde Katalog Suçlara Bağlanan Koruma Tedbirleri
Ceza Muhakemesi Kanunu sistematiğinde bazı koruma tedbirlerinin soruşturma ve yargılama aşamasında tatbiki yalnızca kanunda sayılan katalog suçların varlığı durumunda gündeme gelir. Bu çerçevede zorlama amaçlı el koyma ve teminat belgesi (m. 248), teknik araçlarla izleme (m. 140), gizli soruşturmacı görevlendirilmesi (m. 139), şirket yönetimi için kayyım tayini (m. 133), iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması (m. 135), taşınmazlara, hak ve alacaklara el koyma (m. 128) ve postada el koyma (m. 129) tedbirleri bu suç grubu kapsamında uygulanmaktadır.
Tutuklama Tedbiri ve Tutuklama Nedeni Karinesi
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 100 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca, kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması halinde şüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı verilebilir. İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması halinde tutuklama kararı verilemez. Aynı maddenin ikinci fıkrasında şüpheli veya sanığın kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olguların bulunması ya da davranışlarının delilleri yok etme, gizleme, değiştirme veya tanık, mağdur ya da başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunma hususlarında kuvvetli şüphe oluşturması hali kanuni tutuklama nedenleri olarak gösterilmiştir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 100Kaynağı aç
delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması halinde, şüpheli veya sanık
hakkında tutuklama kararı verilebilir. İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya
güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması halinde, tutuklama kararı verilemez.[13]
(2) Aşağıdaki hallerde bir tutuklama nedeni var sayılabilir:
a) Şüpheli veya sanığın kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini
uyandıran somut olgular varsa.
b) Şüpheli veya sanığın davranışları;
1. Delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme,
2. Tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde
bulunma,
Hususlarında kuvvetli şüphe oluşturuyorsa.
(3) Aşağıdaki suçların işlendiği hususunda somut
delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı halinde, tutuklama
nedeni var sayılabilir:[14]
a) 26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan;[15]
1. Soykırım ve insanlığa karşı suçlar (madde 76, 77, 78),
2. (Ek:6/12/2019-7196/58 md.)[16]
Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80)
3. Kasten öldürme (madde 81, 82, 83),
4.(Ek: 6/12/2006 – 5560/17 md.) Kasten yaralama (madde 86, fıkra
3, bent b, e ve f) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış kasten yaralama (madde 87),[17]
5. İşkence (madde 94, 95)
6. Cinsel saldırı (birinci fıkra hariç, madde 102),
7. Çocukların cinsel istismarı (madde 103),
8.(Ek: 6/12/2006 – 5560/17 md.) Hırsızlık
(madde 141, 142) ve yağma (madde 148, 149),
9. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),
10. Suç işlemek amacıyla örgüt kurma
(iki, yedi ve sekizinci fıkralar hariç, madde 220),
11. Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar (madde 302, 303, 304, 307, 308),
12. Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309,
310, 311, 312, 313, 314, 315),
b) 10.7.1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer
Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları.
c) 18.6.1999 tarihli ve 4389 sayılı Bankalar Kanununun 22 nci maddesinin
(3) ve (4) numaralı fıkralarında tanımlanan zimmet suçu.
d) 10.7.2003 tarihli ve 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda
tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar.
e) 21.7.1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma
Kanununun 68 ve 74 üncü maddelerinde tanımlanan suçlar.
f) 31.8.1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 110 uncu maddesinin
dört ve beşinci fıkralarında tanımlanan kasten orman yakma suçları.
g) (Ek: 27/3/2015-6638/14 md.) 6/10/1983 tarihli ve 2911 sayılı
Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun 33 üncü maddesinde sayılan suçlar.
h) (Ek: 27/3/2015-6638/14 md.) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı
Terörle Mücadele Kanununun 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen
suçlar.
i) (Ek:12/5/2022-7406/9 md.) Kadına karşı işlenen kasten yaralama
suçu.
j) (Ek:12/5/2022-7406/9 md.) Sağlık kurum ve kuruluşlarında görev
yapan personele karşı görevleri sırasında veya görevleri dolayısıyla işlenen
kasten yaralama suçu.
k) (Ek:10/10/2024-7528/35 md.) Millî Eğitim Bakanlığına bağlı
resmî eğitim kurumlarında yönetici, öğretmen, usta öğretici, yabancı uyruklu
öğrencilerin eğitimine yönelik Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülen
projelerde öğretici/öğretmen veya rehber danışman; özel öğretim kurumlarında
yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğretici olarak görev yapanlar ile
Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî eğitim kurumları ve özel öğretim
kurumlarında ders ücreti karşılığı ders okutanlara ve diğer kamu kurum ve
kuruluşlarında görev yapan öğretmenlere karşı görevleri sırasında veya
görevleri sebebiyle işlenen kasten yaralama suçu.
(4) (Değişik: 2/7/2012-6352/96 md.) Sadece adlî para cezasını
gerektiren suçlarda veya vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç
olmak üzere hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda
tutuklama kararı verilemez.[18]
Tutuklama kararı
Ceza Muhakemesi Kanununun 100 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına göre, maddede belirtilen suçların işlendiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması halinde tutuklama nedeni var sayılabilir. Bu düzenleme ile kanunda sayılan katalog suçlar yönünden bir kanuni karine öngörülmüş olup, tutuklama nedeninin mevcudiyeti bu çerçevede değerlendirilir. Öte yandan Kanunun 100 üncü maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, yalnızca adli para cezasını gerektiren suçlar ile vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenen fiiller hariç tutulmak üzere, hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda tutuklama kararı verilmesi kanunen mümkün değildir.
Türk Ceza Kanununda Yer Alan Katalog Suçlar
5237 sayılı Türk Ceza Kanununda düzenlenen katalog suçlar arasında soykırım (m. 76-78), insanlığa karşı suçlar (m. 77-78), göçmen kaçakçılığı (m. 79), insan ticareti (m. 80), kasten öldürme (m. 81, 82, 83) ve işkence (m. 94, 95) yer almaktadır. Kasten yaralama bakımından ise Türk Ceza Kanununun 86 ncı maddesinin üçüncü fıkrasının (b), (e) ve (f) bentlerinde belirtilen haller ile neticesi sebebiyle ağırlaşmış kasten yaralama (m. 87) kanuni katalog kapsamındadır. Bunun yanında kadına karşı işlenen, sağlık kurum ve kuruluşlarındaki personele görevleri dolayısıyla yönelen ya da eğitim kurumlarında görevli personele karşı icra edilen kasten yaralama fiilleri de tutuklama nedeni var sayılabilecek katalog suçlar arasında sayılmıştır.
Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar bakımından çocukların cinsel istismarı (m. 103) ile Türk Ceza Kanununun 102 nci maddesinde düzenlenen cinsel saldırı suçunun birinci fıkrası hariç tutulan halleri katalog listelerindedir. Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasında cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlal eden kişi hakkında şikâyet üzerine beş yıldan on yıla kadar, fiilin sarkıntılık düzeyinde kalması durumunda ise iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. Maddenin ikinci fıkrasında yer alan eylemin vücuda organ veya sair cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilmesi halinde ise faile on iki yıldan az olmamak üzere hapis cezası uygulanır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 102Kaynağı aç
18/6/2014-6545/58 md.)
(1) Cinsel davranışlarla bir kimsenin
vücut dokunulmazlığını ihlâl eden kişi, mağdurun şikâyeti üzerine, beş yıldan
on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Cinsel davranışın sarkıntılık
düzeyinde kalması hâlinde iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Fiilin vücuda organ veya sair bir cisim sokulması suretiyle
gerçekleştirilmesi durumunda, on iki yıldan az olmamak üzere hapis cezasına
hükmolunur. Bu fiilin eşe karşı işlenmesi hâlinde, soruşturma ve kovuşturmanın
yapılması mağdurun şikâyetine bağlıdır.
(3) Suçun;
a) Beden veya ruh bakımından kendisini
savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,
b) Kamu görevinin, vesayet veya hizmet ilişkisinin sağladığı nüfuz kötüye
kullanılmak suretiyle,
c) Üçüncü derece dâhil kan veya kayın hısımlığı ilişkisi içinde bulunan
bir kişiye karşı ya da üvey baba, üvey ana, üvey kardeş, evlat edinen veya
evlatlık tarafından,
d) Silahla veya birden fazla kişi tarafından birlikte,
e) İnsanların toplu olarak bir arada yaşama zorunluluğunda bulunduğu
ortamların sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle,
işlenmesi hâlinde, yukarıdaki fıkralara göre verilen cezalar yarı
oranında artırılır.
(4) Cinsel saldırı için başvurulan cebir ve şiddetin kasten yaralama
suçunun ağır neticelerine neden olması hâlinde, ayrıca kasten yaralama suçuna
ilişkin hükümler uygulanır.
(5) Suç sonucu mağdurun bitkisel hayata girmesi veya ölümü hâlinde,
ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmolunur.
Çocukların cinsel istismarı
Malvarlığına, kamu sağlığına ve kamu güvenliğine yönelik eylemlerden hırsızlık (m. 141, 142), yağma (m. 148, 149), uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (m. 188) ve iki, yedi ile sekizinci fıkraları hariç olmak üzere suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu (m. 220) katalog düzenlemelerinde yer alır. Türk Ceza Kanununun 141 inci maddesinde zilyedinin rızası olmaksızın başkasına ait taşınır malı yarar sağlamak amacıyla bulunduğu yerden alan kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. Kanunun 148 inci maddesinde tehdit veya cebir kullanarak malı teslime veya alınmasına karşı koymamaya mecbur kılan faile altı yıldan on yıla kadar hapis yaptırımı düzenlenmiş; 220 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ise en az üç kişinin suç işlemek amacıyla bir araya gelmesi ve amaç suçları işlemeye elverişli bir yapı kurması halinde örgüt kuran ve yönetenlere beş yıldan on yıla kadar hapis cezası bağlanmıştır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 141Kaynağı aç
malı, kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden
alan kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) (Mülga: 2/7/2012-6352/105 md.)
Nitelikli hırsızlık[64]
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 148Kaynağı aç
yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı
gerçekleştireceğinden ya da malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratacağından
bahisle tehdit ederek veya cebir kullanarak, bir malı teslime veya malın
alınmasına karşı koymamaya mecbur kılan kişi, altı yıldan on yıla kadar hapis
cezası ile cezalandırılır.
(2) Cebir veya tehdit kullanılarak
mağdurun, kendisini veya başkasını borç altına sokabilecek bir senedi veya var
olan bir senedin hükümsüz kaldığını açıklayan bir vesikayı vermeye, böyle bir
senedin alınmasına karşı koymamaya, ilerde böyle bir senet haline
getirilebilecek bir kağıdı imzalamaya veya var olan bir senedi imha etmeye veya
imhasına karşı koymamaya mecbur edilmesi halinde de aynı ceza verilir.
(3) Mağdurun, herhangi bir vasıta
ile kendisini bilmeyecek ve savunamayacak hale getirilmesi de, yağma suçunda
cebir sayılır.
Nitelikli yağma
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 220Kaynağı aç
kuranlar veya yönetenler, örgütün yapısı, sahip bulunduğu üye sayısı ile araç
ve gereç bakımından amaç suçları işlemeye elverişli olması halinde, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Ancak, örgütün varlığı için üye sayısının en az üç kişi olması gerekir.
(2) Suç işlemek amacıyla kurulmuş olan örgüte üye olanlar, iki yıldan beş
yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Örgütün silahlı olması halinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek
ceza yarısı oranında artırılır.
(4) Örgütün faaliyeti çerçevesinde suç işlenmesi halinde, ayrıca bu
suçlardan dolayı da cezaya hükmolunur.
(5) (Ek cümle:24/12/2025-7571/20 md.) Örgütün
faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda çocukların araç olarak kullanılması
halinde, örgüt yöneticilerine yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza
yarısından bir katına kadar artırılır. Örgüt yöneticileri, örgütün
faaliyeti çerçevesinde işlenen bütün suçlardan dolayı ayrıca fail olarak
cezalandırılır.
(6) (Değişik:2/3/2024-7499/10 md.) (İptal fıkra: Anayasa Mahkemesinin
5/11/2024 Tarihli ve E.:2024/81, K.:2024/189 Sayılı Kararı ile)
(7) (Değişik: 2/7/2012 – 6352/85 md.)
Örgüt içindeki hiyerarşik yapıya dahil olmamakla birlikte, örgüte bilerek
ve isteyerek yardım eden kişi, örgüt üyesi olarak cezalandırılır. Örgüt
üyeliğinden dolayı verilecek ceza, yapılan yardımın niteliğine göre üçte birine
kadar indirilebilir.
(8) Örgütün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru
gösterecek veya övecek ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik edecek şekilde
propagandasını yapan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Bu suçun basın ve yayın yolu ile işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı
oranında artırılır.[91]
Etkin pişmanlık
Devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar da katalog suçlar kapsamındadır. Bu çerçevede devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma (m. 302), düşmanla işbirliği yapma (m. 303), devlete karşı savaşa tahrik (m. 304), askeri tesisleri tahrip ve düşman askeri hareketleri yararına anlaşma (m. 307), düşman devlete maddi ve mali yardım (m. 308), anayasayı ihlal (m. 309), Cumhurbaşkanına suikast ve fiili saldırı (m. 310), yasama organına karşı suç (m. 311), hükümete karşı suç (m. 312), Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetine karşı silâhlı isyan (m. 313), silâhlı örgüt (m. 314) ve silâh sağlama (m. 315) fiilleri koruma tedbirlerine ilişkin düzenlemelere dahil edilmiştir.
Özel Kanunlarda Düzenlenen Katalog Suçlar
Ceza Muhakemesi Kanununun 100 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında Türk Ceza Kanunu dışındaki mevzuatta yer alan belirli suçlar da katalog kapsamında sayılmıştır. Bu çerçevede 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun 12 nci maddesinde tanımlanan silah kaçakçılığı, 4389 sayılı Bankalar Kanununun 22 nci maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında tanımlanan zimmet suçu, 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü maddelerinde tanımlanan suçlar, 6831 sayılı Orman Kanununun 110 uncu maddesinin dört ve beşinci fıkralarındaki kasten orman yakma, 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun 33 üncü maddesindeki suçlar ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen suçlar tutuklama karinesine bağlanan katalog fiillerdendir.
İletişimin Denetlenmesi ve Teknik Takip Bakımından Katalog Kapsamı
Ceza Muhakemesi Kanununun 135 inci maddesi uyarınca telekomünikasyon yoluyla iletişimin dinlenmesi, kayda alınması ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi; soruşturma ve kovuşturmada somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması, başka suretle delil elde edilmesi imkânının bulunmaması ve maddede sınırlı olarak sayılan suçlarla ilgili olması şartıyla uygulanabilir. Bu madde kapsamında şüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kişilerle arasındaki iletişimi kayda alınamaz; kayda alma gerçekleştikten sonra durumun anlaşılması halinde kayıtlar derhâl yok edilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 135Kaynağı aç
dolayısıyla yapılan soruşturma ve kovuşturmada, suç işlendiğine ilişkin somut
delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka suretle delil
elde edilmesi imkânının bulunmaması durumunda, hâkim
veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının kararıyla
şüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişimi dinlenebilir, kayda
alınabilir ve sinyal bilgileri değerlendirilebilir. Cumhuriyet savcısı kararını
derhâl hâkimin onayına sunar ve hâkim, kararını en geç yirmi dört saat içinde verir.
Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine
karar verilmesi hâlinde tedbir Cumhuriyet savcısı tarafından derhâl kaldırılır.[38]
(Mülga son iki cümle: 24/11/2016-6763/26 md.)
(2) (Ek: 21/2/2014–6526/12 md.) Talepte bulunulurken hakkında bu
madde uyarınca tedbir kararı verilecek hattın veya iletişim aracının sahibini
ve biliniyorsa kullanıcısını gösterir belge veya rapor eklenir.
(3) Şüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kişilerle arasındaki
iletişimi kayda alınamaz. Kayda alma gerçekleştikten sonra bu durumun
anlaşılması hâlinde, alınan kayıtlar derhâl yok edilir.[39]
(4) Birinci fıkra hükmüne göre verilen kararda, yüklenen suçun türü,
hakkında tedbir uygulanacak kişinin kimliği, iletişim aracının türü, telefon
numarası veya iletişim bağlantısını tespite imkân veren kodu, tedbirin türü,
kapsamı ve süresi belirtilir. Tedbir kararı en çok iki ay için verilebilir; bu
süre, bir ay daha uzatılabilir. (Ek cümle: 25/5/2005 – 5353/17 md.) Ancak,
örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili olarak gerekli görülmesi
halinde, hâkim yukarıdaki sürelere ek olarak
her defasında bir aydan fazla olmamak ve toplam üç ayı geçmemek üzere
uzatılmasına karar verebilir.
(5) Şüpheli veya sanığın
yakalanabilmesi için, mobil telefonun yeri, hâkim veya gecikmesinde sakınca
bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının kararına istinaden tespit edilebilir. Bu
hususa ilişkin olarak verilen kararda, mobil telefon numarası ve tespit
işleminin süresi belirtilir. Tespit işlemi en çok iki ay için yapılabilir; bu
süre, bir ay daha uzatılabilir.[40]
(6) (Ek: 2/12/2014-6572/42 md.) Şüpheli ve sanığın
telekomünikasyon yoluyla iletişiminin tespiti, soruşturma aşamasında hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet
savcısı, kovuşturma aşamasında mahkeme kararına istinaden yapılır.
Kararda, yüklenen suçun türü, hakkında tedbir uygulanacak kişinin kimliği,
iletişim aracının türü, telefon numarası veya iletişim bağlantısını tespite
imkân veren kodu ve tedbirin süresi belirtilir. (Ek cümleler:
24/11/2016-6763/26 md.) Cumhuriyet savcısı
kararını yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunar ve hâkim, kararını en geç
yirmi dört saat içinde verir. Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine
karar verilmesi hâlinde kayıtlar derhâl imha edilir.
(7) Bu madde hükümlerine göre alınan karar ve yapılan işlemler, tedbir
süresince gizli tutulur.
(8) Bu madde kapsamında dinleme, kayda
alma ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesine ilişkin hükümler ancak aşağıda
sayılan suçlarla ilgili olarak uygulanabilir:
a) Türk Ceza Kanununda yer alan;
1. Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80) ile organ veya doku ticareti (madde 91),
2. Kasten öldürme (madde 81, 82, 83),
3. İşkence (madde 94, 95),
4. Cinsel saldırı (birinci fıkra hariç, madde 102),
5. Çocukların cinsel istismarı (madde 103),
6. (Ek: 21/2/2014 – 6526/12 md.) Nitelikli hırsızlık (madde 142)
ve yağma (madde 148, 149) ile nitelikli
dolandırıcılık (madde 158),
7. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),
8. Parada sahtecilik (madde 197),
9. (Mülga: 21/2/2014 – 6526/12 md.; Yeniden düzenleme:
24/11/2016-6763/26 md.) Suç işlemek amacıyla
örgüt kurma (madde 220, fıkra üç),
10. (Ek: 25/5/2005 – 5353/17 md.) Fuhuş (madde 227),
11. İhaleye fesat karıştırma (madde 235),
12. (Ek: 24/11/2016-6763/26 md.) Tefecilik
(madde 241),
13. Rüşvet (madde 252),
14. Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama (madde 282),
15. (Değişik: 2/12/2014-6572/42 md.) Devletin
birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak (madde 302) ,
16. (Ek: 2/12/2014-6572/42 md.) Anayasal Düzene ve Bu Düzenin
İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 311, 312, 313, 314, 315, 316),
17. Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk (madde 328, 329, 330, 331,
333, 334, 335, 336, 337) suçları.
b) Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda
tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları.
c) (Ek: 25/5/2005 – 5353/17 md.) Bankalar Kanununun 22 nci
maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkralarında tanımlanan zimmet suçu,[41]
d) Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda
tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar.
e) Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü
maddelerinde tanımlanan suçlar.
(9) Bu maddede belirlenen esas ve usuller dışında hiç kimse, bir
başkasının telekomünikasyon yoluyla iletişimini dinleyemez ve kayda alamaz.
Müdafiin bürosu ve yerleşim yeri
İletişimin denetlenmesi tedbiri, Türk Ceza Kanununda yer alan göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (m. 79, 80), organ veya doku ticareti (m. 91), kasten öldürme (m. 81, 82, 83), işkence (m. 94, 95), birinci fıkra hariç cinsel saldırı (m. 102), çocukların cinsel istismarı (m. 103), nitelikli hırsızlık (m. 142), yağma (m. 148, 149), nitelikli dolandırıcılık (m. 158), uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (m. 188), parada sahtecilik (m. 197), suç işlemek amacıyla örgüt kurmanın üçüncü fıkrası (m. 220/3), fuhuş (m. 227), ihaleye fesat karıştırma (m. 235), tefecilik (m. 241), rüşvet (m. 252), aklama (m. 282), devletin birliğini bozmak (m. 302), anayasal düzene karşı suçlar (m. 309, 311, 312, 313, 314, 315, 316) ile devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk fiilleriyle sınırlıdır. Ayrıca fıkra kapsamında özel kanunlarda düzenlenen silah kaçakçılığı, Bankalar Kanunundaki zimmet, Kaçakçılıkla Mücadele Kanunundaki hapis cezasını gerektiren fiiller ile Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü maddelerindeki suçlar da iletişimin denetlenmesine konu edilebilmektedir.
Teknik araçlarla izleme tedbiri ise Ceza Muhakemesi Kanununun 140 ıncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince en çok üç haftalık süre için verilebilir ve gerektiğinde bir hafta daha uzatılabilir. Örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda hâkim ek olarak her defasında bir haftadan fazla olmamak ve toplam dört haftayı geçmemek üzere uzatma kararı verebilir; teknik araçlarla izleme tedbiri ile birlikte gizli soruşturmacı görevlendirilmesi halinde ise bu süreler bir kat artırılarak uygulanır.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 140Kaynağı aç
delillere dayanan kuvvetli şüphe sebepleri
bulunması ve başka suretle delil elde edilememesi hâlinde, şüpheli veya sanığın
kamuya açık yerlerdeki faaliyetleri ve işyeri teknik araçlarla izlenebilir, ses
veya görüntü kaydı alınabilir:[45]
a) Türk Ceza Kanununda yer alan;[46][47]
1. Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80) ile organ veya doku ticareti (madde 91),
2. Kasten öldürme (madde 81, 82, 83),
3. (Ek:21/2/2014–6526/14 md.) Nitelikli hırsızlık (madde 142) ve
yağma (madde 148, 149) ile nitelikli dolandırıcılık
(madde 158),
4. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),
5. Parada sahtecilik (madde 197),
6. (Mülga:21/2/2014–6526/14 md.; Yeniden düzenleme: 24/11/2016-6763/28
md.) Suç işlemek amacıyla örgüt kurma
(madde 220, fıkra üç),
7. (Ek: 25/5/2005 – 5353/19 md.) Fuhuş (madde 227)
8. İhaleye fesat karıştırma (madde 235),
9. (Ek: 24/11/2016-6763/28 md.) Tefecilik
(madde 241),
10. Rüşvet (madde 252),
11. Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama (madde 282),
12. (Değişik: 2/12/2014-6572/43 md.) Devletin
birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak (madde 302),
13. (Ek: 2/12/2014-6572/43 md.)[48] Anayasal Düzene ve Bu Düzenin
İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 311, 312, 313, 314, 315, 316),
14. Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve
Casusluk (madde 328, 329, 330, 331, 333, 334, 335, 336, 337),
Suçları.
b) Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda
tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları.
c) Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda tanımlanan ve hapis cezasını
gerektiren suçlar.
d) Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü
maddelerinde tanımlanan suçlar.
(2) (Değişik: 24/11/2016-6763/28
md.) Teknik araçlarla izlemeye hâkim,
gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından karar
verilir. Cumhuriyet savcısı tarafından verilen kararlar yirmi dört saat içinde
hâkim onayına sunulur. Hâkim kararını en geç yirmi dört saat içinde verir.
Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine karar verilmesi hâlinde kayıtlar
derhâl imha edilir.
(3) (Değişik:21/2/2014–6526/14 md.)
Teknik araçlarla izleme kararı en çok üç haftalık süre için verilebilir. Bu
süre gerektiğinde bir hafta daha uzatılabilir. Ancak, örgütün faaliyeti
çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili olarak gerekli görülmesi hâlinde, hâkim yukarıdaki sürelere ek olarak her defasında
bir haftadan fazla olmamak ve toplam dört haftayı geçmemek üzere uzatılmasına
karar verebilir. (Ek cümle: 15/8/2017-KHK-694/143 md.; Aynen kabul:
1/2/2018-7078/138 md.) Teknik araçlarla izleme tedbiri ile birlikte gizli
soruşturmacı görevlendirilmesi halinde bu fıkrada belirtilen süreler bir kat
artırılarak uygulanır.[49]
(4) Elde edilen deliller, yukarıda sayılan suçlarla ilgili soruşturma ve
kovuşturma dışında kullanılamaz; ceza kovuşturması bakımından gerekli olmadığı
taktirde Cumhuriyet savcısının gözetiminde derhâl yok edilir.
(5) Bu madde hükümleri, kişinin konutunda uygulanamaz.
Yönetmelik
Katalog suç isnadı halinde tutuklama kararı verilmesi kesin bir zorunluluk mudur?
Katalog suç isnadı tutuklama nedeninin ayrıca araştırılmaksızın var sayılabilmesini sağlar; ancak tutuklama kararı verilebilmesi için suçun işlendiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli suç şüphesinin bulunması ve tedbirin ölçülü olması kanunen zorunludur.
Telekomünikasyon yoluyla iletişimin dinlenmesi her suçta uygulanabilir mi?
Hayır, telekomünikasyon yoluyla iletişimin dinlenmesi, kayda alınması ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi yalnızca Ceza Muhakemesi Kanununun 135 inci maddesinde sınırlı biçimde sayılan suçlar bakımından somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ve başka yoldan delil elde etme imkânının bulunmaması hallerinde uygulanabilir.
Cinsel saldırı suçunun tüm halleri tutuklama karinesi veya dinleme kataloğuna dahil midir?
Hayır, Türk Ceza Kanununun 102 nci maddesinin vücut dokunulmazlığını ihlal eden temel cinsel saldırı ile sarkıntılık düzeyinde kalan eylemleri düzenleyen birinci fıkrası kapsam dışı bırakılmış olup, yalnızca birinci fıkra haricindeki nitelikli cinsel saldırı halleri katalog düzenlemelerinde yer alır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy