Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu Kapsamı ve Yaptırımları

5607 sayılı Kanun, kaçakçılık fiillerini ve yaptırımlarını düzenler; bu fiillerin önlenmesi, izlenmesi ve araştırılmasına ilişkin usul ve esasları da belirler. Cezanın alt ve üst sınırı, eşyanın gümrük işlemine sokulup sokulmadığına, aldatıcı işlem kullanılıp kullanılmadığına ve akaryakıt, tütün ya da alkollü ürün gibi özel bir niteliğinin bulunup bulunmadığına göre değişir.

Amaç ve temel kavramlar

Kanun hem suç sayılan fiilleri ve cezalarını hem de önleme, izleme ve araştırma faaliyetinin çerçevesini gösterir. Gümrük vergileri, eşyanın ithali veya ihracı nedeniyle gümrük idaresi ya da başka bir idare tarafından uygulanan vergiler ile diğer malî yükümlülükleri kapsar.

Gümrüklenmiş değer, ithal eşyasında CIF kıymeti ile gümrük vergilerinin toplamıdır. İhraç eşyasında FOB kıymeti ile gümrük vergilerinin toplamı esas alınır. Akaryakıt; benzin, gaz yağı, jet yakıtı, motorin, fuel-oil, sıvılaştırılmış petrol gazları ve doğal gaz ile akaryakıt yerine kullanılan petrol türevlerini, bunların karışımlarını ve diğer ürünleri ifade eder.

Ülkeye sokma ve gümrük rejimine aykırılık

Eşyayı gümrük işlemlerine tabi tutmadan ülkeye sokan kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. Eşya gümrük kapıları dışından sokulmuşsa bu ceza üçte birinden yarısına kadar artırılır.

Aldatıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergileri kısmen veya tamamen ödenmeden eşyanın ülkeye sokulması, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası doğurur. Transit rejimiyle taşınan ve serbest dolaşımda bulunmayan eşyayı rejim hükümlerine aykırı olarak gümrük bölgesinde bırakan kişi ise bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla karşılaşır.

Belli bir amaçla kullanılmak veya işlenmek üzere geçici ithalat ya da dahilde işleme rejimiyle getirilen eşyayı hileyle yurt dışına çıkmış gibi gösteren kişi de bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.

Bilerek yapılan işlemler ve yasak eşya

İlk dört fıkradaki fiillere katılmayan kişi, eşyanın bu niteliğini bilerek ve ticari amaçla satın alır, satışa arz eder, satar, taşır veya saklarsa bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası uygulanır. Bilme ve ticari amaç birlikte aranır.

Özel kanunlar uyarınca gümrük vergisinden kısmen veya tamamen muaf ithal edilen eşyayı ithal amacı dışında kullanan, satan veya devreden kişi altı aydan iki yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. Bu özelliği bilerek eşyayı satın alan veya kabul eden kişi de aynı cezaya tabidir.

Kanunen ithali yasak eşyayı ülkeye sokmak, fiil daha ağır cezayı gerektiren bir suç oluşturmuyorsa iki yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası gerektirir. Bu niteliği bilerek satın alma, satışa arz, satış, taşıma veya saklama da aynı cezaya bağlanmıştır.

Kanunen ihracı yasak eşyayı ülkeden çıkaran kişi, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmuyorsa bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.

Teşvik, sübvansiyon veya parasal iadeden yararlanmak için gerçekleşmeyen ihracatı gerçekleşmiş gibi göstermek ya da ihraç malının cins, miktar, evsaf veya fiyatını değişik göstermek bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası doğurur. Beyanname ve ekleriyle fiilen ihraç edilen eşya arasındaki fark yüzde onu aşmıyorsa yalnızca 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümleri uygulanır.

Akaryakıta bağlı özel hükümler

Suçun konusu akaryakıt, tütün, tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı, etil alkol, metanol veya alkollü içki ise yukarıdaki fıkralara göre verilecek cezalar yarısından iki katına kadar artırılır. Bu uygulamanın sonucu ceza üç yıldan az olamaz. Artırım, sonraki fıkralarda ayrıca düzenlenen cezalara kendiliğinden yayılmaz.

Ulusal marker uygulamasına tabi akaryakıt, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun belirlediği seviyenin altında marker içeriyorsa veya hiç marker içermiyorsa özel bir yaptırım öngörülmüştür. Bu akaryakıtı ticari amaçla üretmek, bulundurmak, nakletmek, satışa arz etmek, satmak ya da niteliğini bilerek ticari amaçla satın almak iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası doğurur. Ürünün kaçak olarak yurda sokulduğu anlaşılırsa onuncu fıkradaki cezaya hükmolunur.

Kurumdan izin alınmadan solvent, madeni yağ, baz yağ, asfalt ve benzeri petrol ürünlerinden akaryakıt üretilmesi veya bunların doğrudan akaryakıt yerine ikmal edilmesi, satışa arz, satış, bulundurma, bilerek ticari amaçla satın alma, taşıma ve saklama fiilleriyle birlikte aynı ceza aralığına bağlanmıştır. Akaryakıt yerine kullanılan diğer ürünler bakımından da aynı hüküm uygulanır.

Hidrokarbonlar ile bunlardan türetilen yakıtlar, sıvı veya gaz halinde üretim, iletim ve dağıtım hatları, depolar ya da kuyular aracılığıyla taşınabilir. Bu yerlerden kanunlara aykırı alınan ürünleri satışa arz, satış, bulundurma, niteliğini bilerek ticari amaçla satın alma, taşıma veya saklama fiillerine konu eden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.

Kaçak akaryakıt veya sahte ulusal marker elde etmeye, satmaya ya da bir piyasa faaliyetine konu etmeye yarayacak biçimde lisansa esas belgelere aykırı sabit veya seyyar tank, düzenek ya da ekipman bulunduranlar aynı ceza aralığıyla karşılanır. Ulusal markeri yetkisiz üreten, satışa arz eden, satan, yetkisiz kişiden satın alan, kabul eden, niteliğini bilerek nakleden veya bulunduranlar da bu yaptırıma tabidir. Markerin kimyasal özelliğini taşımasa bile onun yerine kullanılmak üzere üretilen kimyasal terkipler kapsama girer.

Tütün, alkol ve kamu işaretleri

Sayılan tütün ve alkol ürünlerinin ambalajlarındaki bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaretlerin taklitlerini imal eden, ülkeye sokan ya da bunları bilerek bulunduran, nakleden, satan veya kullanan kişi üç yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.

Gerçek işaretleri mevzuata uygun temin ettiği halde belirlenen ürünlerde kullanmadan bedelli veya bedelsiz yayanlar ile alma veya kullanma hakkı olmadığı halde sahte belgeyle ya da kurumları yanıltarak bu işaretleri temin edenler aynı ceza kapsamındadır. İşaretleri taklit veya tahrif ederek, üründen kaldırarak, değiştirerek ya da başka suretle tedarik edip amacı dışında kullananlar için de üç yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası öngörülmüştür.

Tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı, etil alkol, metanol ve alkollü içkilerde kamu işareti hiç bulunmayabilir ya da işaret taklit veya yanıltıcı olabilir. Bu ürünleri ticari amaçla üretmek, bulundurmak, nakletmek, satışa arz etmek, satmak ya da niteliğini bilerek ticari amaçla satın almak üç yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası gerektirir. Ürünlerin kaçak sokulduğu anlaşılırsa onuncu fıkra uygulanır.

İçine kıyılmış tütün, parçalanmış tütün veya tütün harici madde doldurulmuş makaron ya da yaprak sigara kâğıdını ticari amaçla satan, satışa arz eden, bulunduran ve nakledenlere üç yıldan altı yıla kadar hapis cezası verilir. Bu fıkrada ayrıca adli para cezası öngörülmemiştir. Tarım ve Orman Bakanlığından yetki belgesi almadan veya bildirimde bulunmadan tütün ticareti yapanlara ise iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.

Teşebbüs, değer ve faile bağlı değişiklikler

Üçüncü maddedeki fiiller teşebbüs aşamasında kalsa bile tamamlanmış gibi cezalandırılır. Suç konusu eşyanın değeri fahiş ise ceza yarısından bir katına kadar artırılır. Değer hafifse ceza yarıya kadar, pek hafifse üçte birine kadar indirilir.

Suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi cezayı iki kat artırır. Üç veya daha fazla kişinin suçu birlikte işlemesi halinde artış yarı oranındadır. Suç tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde veya yararına işlenmişse ayrıca tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

Suç, kaçakçılığı önlemek, izlemek, araştırmak veya soruşturmakla görevli kişilerce ya da meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenirse ceza yarı oranında artırılır. Belgede sahtecilik yapılması halinde ayrıca sahtecilik suçundan da ceza verilir. Önleme, izleme ve araştırmayla görevli olup suçun işlenmesine kasten göz yuman kişi ise işlenen suçun müşterek faili olarak sorumlu tutulur.

Eşya Devletin siyasi, iktisadi veya askeri güvenliğini bozacak ya da çevre veya toplum sağlığını tehdit edecek nitelikteyse ve fiil daha ağır bir suç oluşturmuyorsa hapis cezası on yıldan az olamaz. Kaçak akaryakıt satışının on dördüncü fıkradaki sabit veya seyyar tank, düzenek ya da ekipman kullanılarak yapılması cezaları iki kat artırır.

Tütün ve tütün mamulleri, alkollü içkiler, akaryakıt, uyuşturucu, silah ve mühimmat, elektronik eşya, canlı hayvan ile et, çay, şeker ve zeytin gibi gıda maddeleri ve gerekli görülen diğer kaçakçılık türlerinde kesinleşmiş mahkûmiyet hükmü bulunanlar, yönetmelikteki usule göre Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca kamuoyuna ilan edilebilir. İlan zorunlu değil, mümkün bir işlemdir.

Etkin pişmanlık ve cezada indirim

Üçüncü maddedeki suça katılan kişi, resmi makamlar durumu öğrenmeden fiili, diğer failleri ve kaçak eşyanın bulunduğu yeri merciine bildirirse sonuç değişebilir. Verilen bilginin yakalamayı veya eşyanın ele geçirilmesini sağlaması halinde kişi cezalandırılmaz. Haber alındıktan sonra fiilin bütünüyle ortaya çıkmasına hizmet ve yardım eden kişiye verilecek ceza ise üçte iki oranında indirilir.

Yedinci fıkra hariç üçüncü maddedeki suçu işleyen kişi, suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katını Devlet Hazinesine öderse indirimden yararlanabilir. Ödeme soruşturma sonuna kadar yapılırsa ceza yarı oranında, hüküm verilinceye kadar yapılırsa üçte bir oranında indirilir. Bu husus soruşturmada Cumhuriyet savcısı, ihtar yapılmamışsa kovuşturmada hâkim tarafından ihtar edilir.

Gümrüklenmiş değerin iki katının ödenmesine bağlı indirim, mükerrirler hakkında ve suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde uygulanmaz.

Yolcu, gemi ve arama işlemleri

Yolcunun beyanına aykırı olarak üzerinde, eşyası arasında veya taşıma aracında çıkan eşya ticari mahiyetteyse ya da ithali veya ihracı yasaksa üçüncü madde uygulanır. Hukuken geçerli mazereti olmaksızın izinsiz gümrük bölgesine girerek sahile veya başka gemiye yanaşan geminin kaptanı, gemide yasak eşya ya da yükleme veya taşıma belgelerinde yer almayan eşya varsa Kanundaki kaçakçılık hükümlerine göre cezalandırılır.

Kaçak eşya, silah, mühimmat, patlayıcı ve uyuşturucudan şüphe edilen kap, ambalaj, taşıma aracı ve kişiler üzerindeki arama ve elkoyma 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre yapılır. Gümrük salonları ve kapılarında kaçak eşya sakladığından kuşkulanılan kişilerin üzeri, eşyası, yükleri ve araçları gümrük kontrolü amacıyla gümrük görevlilerince aranabilir; tespit edilen kaçak eşyaya derhal elkonulur.

Gümrük bölgesine belirlenen kapı ve yollar dışında girmek, çıkmak veya geçmek yasaktır. Bu yerlerde rastlanan kişi ve taşıma araçları durdurulur, aranır ve kaçak eşyaya derhal elkonulur.

Taşıt, eşya ve müsadere

Kanundaki suçlarda kullanılan taşıtlara Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 128. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca elkonulur. Elkonulan taşıt, on üçüncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamına girerse, Türkiye’de sicile kayıtlı değilse ya da soruşturma ve kovuşturma devam ederken kaçakçılık suçunda yeniden kullanılırsa elkoyma kararı veren merci tarafından alıkonulur. Bu üç durum birlikte değil, seçenekli olarak aranır.

Alıkonulan taşıtın sahibi, taşıtın değeri kadar teminatı alıkoyma tarihinden itibaren otuz gün içinde gümrük idaresine verirse taşıt iade edilir. Teminat verilmezse taşıt, soruşturma ve kovuşturma sonucu beklenmeden tasfiye edilir. Buradaki değer; kara taşıtında kasko, deniz taşıtında tekne ve makine sigortasına esas değer, sigortasız taşıt ile hava ve demiryolu taşıtında piyasa değeridir.

Fiilen teslim edilmiş ve hakkında elkoyma kararı bulunmakla birlikte alıkonulmayan taşıt, tebligattan itibaren doksan gün içinde masrafları karşılanarak teslim alınmazsa sonuç beklenmeden tasfiye edilir. Satıştan masraflar düşüldükten sonra kalan tutar, kovuşturma sonucuna göre işlem yapılmak üzere emanet hesabına alınır.

Kaçak şüphesiyle elkonulan eşya ve alıkonulan taşıtlar, miktarı, cinsi, markası, tipi, modeli ve seri numarası gibi ayırt edici özelliklerini gösteren tutanakla gümrük idaresine teslim edilir. Alıkonulan deniz taşıtları teminatla teslim alınmazsa masrafları sahiplerince veya donatanlarınca karşılanmak üzere belirlenen liman işletme müdürlüğüne teslim edilir. Masraflar karşılandığı sürece tasfiyeye gidilmez.

Ambalajında kamu işareti bulunmayan sayılan tütün ve alkol ürünleri ile belirli ilaç, tıbbi ürün ve elektronik sigara benzeri mamuller, numune veya ayırt edici bilgi tespitiyle tutanağa bağlanarak imha edilir. Bazı ilaç, tıbbi ürün ve etil alkol bakımından imha dışındaki tasfiye yönetimi bakanlık görüşüyle yönetmeliğe bırakılmıştır.

Kaçak akaryakıt, miktarı, cinsi ve özelliklerini gösteren tutanakla yakalandığı yerde il özel idaresine, il özel idaresi bulunmayan yerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığına teslim edilir. Kara, hava ve deniz hudut kapılarında elkonulan kaçak akaryakıt numune alınarak, gümrüğe terk edilen veya terk edilmiş sayılan akaryakıt ise numune alınmaksızın tasfiye edilir.

Yabancı ülkeden gelen ve yükleme veya taşıma belgelerinde belirtilerek gümrüğe getirilen yasak eşya, teminat altında ve güvenlik tedbirleriyle geldiği yere veya başka ülkeye iade ve sevk edilir. Toplum ve çevre sağlığı yönünden tehlikeli ve zararlı eşya ile atıklar suç konusuysa soruşturma başlatılmakla birlikte bunlar gümrük yetkililerince derhal geldiği ülkeye iade edilir.

Kanundaki suçlarda Türk Ceza Kanunu’nun eşya ve kazanç müsaderesi hükümleri uygulanır. Kaçak eşya taşınmasında bilerek kullanılan veya kullanılmaya teşebbüs edilen taşıma aracının müsaderesi için bentlerde sayılan koşullardan birinin gerçekleşmesi gerekir. Bu koşullar gizli tertibatı, eşyanın yükün tamamını veya ağırlıklı bölümünü oluşturmasını ya da naklin aracın kullanılmasını gerekli kılmasını ve yasak veya sağlığa zararlı madde koşulunu kapsar.

Etkin pişmanlık nedeniyle cezaya hükmolunmaması veya kamu davasının düşmesi, yalnızca suç konusu eşya bakımından müsadere hükümlerinin uygulanmasına engel değildir. Müsadereye konu eşyanın kaim değeri, o eşyanın gümrüklenmiş değeridir.

Müsadere uygulanabilecek eşya sahibine iade edilemez. Kaçak akaryakıt hariç elkonulan eşya hakkında elkoyma tarihinden itibaren altı ay içinde tasfiye kararı verilir. Eşyanın zarara uğraması, değerinde esaslı kayıp tehlikesi veya muhafazasının ciddi külfet oluşturması halinde süre bir aydır. Süre içinde karar verilmezse eşya derhal tasfiye edilir. Kararı soruşturmada hâkim, kovuşturmada mahkeme verir.

Satışla tasfiye edilen eşya veya taşıtın iadesine karar verilirse satış bedeli, elkoyma tarihinden iade tarihine kadar 4458 sayılı Kanun’un 180. maddesi çerçevesinde kanuni faiziyle hak sahibine ödenir. Emanet tutarı yetmezse veya eşya imha edilmişse fark ya da bedel bütçeden karşılanır.

Teknik düzenlemelere uygun elkonulan kaçak akaryakıt, il özel idaresi veya bulunmayan yerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığınca numune alınarak kamu kurumları ve mahalli idarelere bedelsiz tahsis edilmek veya satılmak suretiyle tasfiye edilir. Sahipsiz yakalanan kaçak akaryakıtın ulusal marker saha ölçümü Kurumun belirlediği şart ve seviyede değilse ürün, analiz yapılmaksızın teknik düzenlemelere aykırı kabul edilip tasfiye edilir.

Teknik düzenlemelere aykırı kaçak akaryakıt en yakın rafinericiye satılır. Rafineri, üretim süreçlerine zarar vermeyecek evsafta olduğu numune analiziyle kanıtlanan ürünü teslim almakla yükümlüdür. Yargılama sahiplerinin lehine sonuçlanırsa satış veya tahsis bedeli, vergiler düşülerek ve elkoyma tarihinden kararın kesinleşmesine kadar kanuni faiz eklenerek ilgili kurum bütçesinden hak sahibine ödenir. Tahsis halinde bedel üçüncü fıkra hükümlerine göre belirlenir.

Mahkeme, katılma ve soruşturma

Kanun kapsamındaki davalar, Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenen asliye ceza mahkemelerinde görülür. Suçla bağlantılı resmi belgede sahtecilik işlenmişse görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir. Mahkeme iddianamenin bir örneğini ilgili gümrük idaresine gönderir; başvurusu üzerine gümrük idaresi davaya katılan olarak kabul edilir.

Mülki amirler ile Gümrük Müsteşarlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli, yaptırıma bağlanan fiilleri önleme, izleme ve araştırmakla yükümlüdür. Operasyon gerektiren kaçakçılık olayından haberdar olan görevliler kanuni görevlerine başlar ve mahallin en büyük mülki amirine bilgi verir. Bilgi ve belge talepleri, savunma hakkına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla kamu veya özel gerçek ve tüzel kişilerce eksiksiz karşılanmak zorundadır.

Üçüncü madde kapsamındaki suçları ihbar edenlerin ve ikramiye ödenmesi öngörülen muhbirlerin kimliği, izinleri olmadıkça veya ihbar haklarında suç oluşturmadıkça açıklanamaz. Tanıkların korunmasına ilişkin hükümler uygulanır. Koruma, belirtilen malvarlığı ve aklama ihbarlarını da kapsar.

İzleme tutanağında tarih, yer, düzenleyenler, varsa hâkim kararı veya savcılık emri, olay ve kanıtlar, eşya ve araç bilgileri, elkoyma şekli ile ilgili kişinin kimlik, iş, yerleşim yeri ve ifadesi yer almalı ve tutanak imzalanmalıdır. İlgililer tutanağın kendilerini ilgilendiren kısmını okur veya kendilerine okunur. İmzadan kaçınılırsa nedeni tutanağa geçirilir.

Kontrollü teslimat, 4208 sayılı Kanun’un 10, 11 ve 13. maddeleri çerçevesinde Gümrük Müsteşarlığı, Emniyet, Jandarma ve Sahil Güvenlik birimlerince yürütülür. Dur ihtarına ve uyarı atışına rağmen kaçmaya devam eden deniz aracına, durmaya zorlayacak şekilde ateş edilir. Gümrük Müsteşarlığı, önleme, izleme ve araştırma çerçevesinde kriminal laboratuvar kurar; çalışma usulü yönetmelikle belirlenir.

Yürürlük ve geçici hükümler

10/7/2003 tarihli ve 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır. Diğer kanunlarda mülga 7/1/1932 tarihli ve 1918 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılan Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa yapılan atıflar bu Kanuna yapılmış sayılır. Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer ve hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

4616 sayılı Kanun uyarınca davanın ertelenmesine karar verilirse deneme süresine bakılmaksızın elkonulan eşya derhal tasfiye edilir. Kanunun yayımından önce işlenen 4733 ve 5015 sayılı kanunlara muhalefet suçlarında ve bu Kanuna muhalefet kabahatlerinde lehe hüküm uygulaması 5252 sayılı Kanun’un 9. maddesine göre yapılır. 16/A maddesinin altıncı fıkrası ile 23. maddenin beşinci ve altıncı fıkralarında belirtilen yönetmeliklerin altı ay içinde yürürlüğe konulacağı düzenlenmiştir.

6360 sayılı Kanunla tüzel kişiliği kaldırılan il özel idarelerinin mülkiyetindeki kaçak akaryakıt tasfiyesinde kullanılan tesis, depo, araç, gereç ve teknik teçhizat, bulunduğu yerdeki defterdarlığa devredilmiş sayılır. Ayrı bir geçici hüküm ise maddenin yürürlüğünde defterdarlıkların veya çevre, şehircilik ve iklim değişikliği il müdürlüklerinin mülkiyetindeki aynı nitelikteki tesis ve teçhizatın en geç üç ay içinde bulunduğu yerdeki yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığına devredilmesini öngörür. Devirler tamamlanana kadar işlemler ilgili defterdarlık veya il müdürlüğünce yürütülmeye devam eder.

Üçüncü maddenin ikinci fıkrası uyarınca gümrük vergilerinin kısmen eksik ödenmesi nedeniyle açılan kamu davalarında, tasfiyesi tamamlanmamış ve müsadere edilmemiş kara taşıtı için maddenin yürürlüğe girdiği ayı izleyen altıncı ayın sonuna kadar başvuru yapılması ve ilk iktisaptaki özel tüketim vergisinin yüzde 25’inin başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmesi birlikte gerçekleşirse elkoyma kaldırılır ve araç sahibine iade kararı verilir. Bu kapsamdaki kamu davalarında eşyanın müsaderesi yerine gümrüklenmiş değerinin ödenmesine karar verilir. Usul ve esasları belirleme yetkisi Adalet Bakanlığı, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığına birlikte verilmiştir.

Ayrı bir geçici hüküm, yine gümrük vergilerinin kısmen eksik ödenmesi nedeniyle başlatılan soruşturma veya kovuşturmada müsadere edilmemiş kara taşıtı için tasfiyenin tamamlanmamasını, 31/12/2019’a kadar başvuruyu ve tebliğden itibaren bir ay içinde özel tüketim vergisinin yüzde 25’inin ödenmesini birlikte arar. Şartlar gerçekleşirse elkoyma ve müsadere kararı verilmez; mevcut elkoyma kaldırılıp iadeye karar verilir. İadesi talep edilen ulaşım araçlarının muhafaza masrafları araç sahibince ödenir. Cumhurbaşkanı başvuru süresini altı aya kadar uzatmaya yetkilidir.

5607 sayılı Kanun’un bu geçici hükmü, 4458 sayılı Kanun’un geçici 10. maddesi kapsamında iade edilen araçlar hakkında elkoyma veya müsadere kararı verilmeyeceğini de belirtir. Birinci ve ikinci fıkralardaki durumlarda eşyanın müsaderesi yerine gümrüklenmiş değerinin ödenmesine karar verilir. Usul ve esasları tespit yetkisi burada Adalet Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığına birlikte verilmiştir.

4458 sayılı Kanun’un geçici 10. maddesi 17/7/2019 tarihli ve 7186 sayılı Kanun’un 14. maddesiyle eklenmiştir. Bu madde, 235. madde uyarınca mevcut soruşturma kapsamında bulunan veya el konularak mülkiyeti kamuya geçirilen kara ulaşım araçları için 31/12/2019’a kadar başvuruyu ve ilk iktisaptaki özel tüketim vergisinin yüzde 25’inin tebliğden itibaren bir ay içinde ödenmesini birlikte arar. Şartlar gerçekleşirse elkoyma ve kamuya geçirme kararı verilmez, mevcut kararlar kaldırılır ve araç sahibine iade edilir. Karar ilgili başsavcılığa veya mahkemeye bildirilir. Tasfiyesi tamamlanmış araçlar için başvuru kabul edilmez.

Maddenin yürürlüğünden önce serbest dolaşıma girip ilk iktisabı yapılmış araçlarda, 235. madde kapsamındaki fiil gümrük idaresince tespit edilmeden önce ve birinci fıkradaki süre içinde kendiliğinden bildirilmişse uygulanacak oran yüzde 15’tir. Bu oran, metindeki şartlar birlikte bulunmadıkça yüzde 25’in yerine geçmez. Cumhurbaşkanı başvuru süresini altı aya kadar uzatmaya yetkilidir. Usul ve esaslar Ticaret Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından birlikte belirlenir.

Hakkında hüküm verilmiş ve dosyası infaz aşamasında olanlar, maddenin yürürlüğünden itibaren doksan gün içinde suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katını Hazineye öderse beşinci maddenin ikinci fıkrasının (b) bendindeki düzenlemeden faydalanabilir. Maddenin yürürlüğünde kanun yolu incelemesindeki dosyalardan üçüncü ve beşinci maddelerdeki lehe düzenleme nedeniyle değerlendirme gerekenler hakkında bozma kararı verilir. Yargıtay Cumhuriyet başsavcılığındaki dosyalar gelişlerindeki usule uygun olarak ilk derece mahkemelerine gönderilir.

30/9/2020’ye kadar elkonulan ve bulaşıcı salgın hastalıkla mücadeleye doğrudan ilişkin tıbbi cihaz, malzeme, test materyali, plazma, etil alkol, izopropil alkol, gliserol, koruyucu ürünler, dezenfektan ve cihazları, solunum cihazı, yoğun bakım malzemesi, ilaç, aşı, ilk yardım araç ve gereçleri ile üretim cihaz ve malzemeleri tahsis konusu olabilir. Delil olarak saklanması gerekmiyorsa yeterince numune alınır; bu mümkün değilse ayırt edici özellikler tespit edilir. Talep soruşturmada hâkimden, kovuşturmada mahkemeden yapılır ve karara itiraz edilebilir. Cumhurbaşkanı süreyi üç aya kadar uzatmaya yetkilidir.

Tahsisi uygun bulunan eşyanın soruşturma veya kovuşturma sonunda iadesine karar verilirse rayiç değerinden varsa gümrük vergileri ve para cezaları ayrıldıktan sonra kalan tutar, tahsis yapılan kurumca eşya sahibine ödenir. Geçici Madde 14’ün yürürlüğünden önce kaçak zannıyla elkonulan ve 11. maddenin beşinci fıkrası kapsamındaki eşya hakkında aynı fıkra uyarınca işlem yapılır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy