Olumsuz Güvenlik Soruşturmasına Karşı Dava Açma Hakkı
Güvenlik soruşturması veya arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle tesis edilen atama yapmama işlemine karşı idari yargıda iptal davası açılabilir. İdari işlem sebebiyle adayın mahrum kaldığı parasal haklar veya uğradığı maddi zararlar bulunuyorsa, bu talepler iptal davası ile birlikte açılacak tam yargı davasına konu edilebilir.
Dava Açma Süresi ve İdari Başvuru Yolu
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7/1 ve m. 7/2-a uyarınca, özel kanunlarda ayrı bir süre öngörülmedikçe idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür ve bu süre idari işlemin ilgiliye yazılı olarak bildirildiği tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar. Adayın dava açmadan önce idareye başvurması halinde, başvuruda kararın hangi yönünün hatalı olduğu, hangi belgenin gözetilmediği veya hangi bilginin yanlış değerlendirildiği açıkça gösterilmelidir. Bununla birlikte idareye yapılan başvuru her durumda dava açma süresini ve hakkını kendiliğinden güvence altına almadığından, yasal dava açma süresinin hak düşümüne uğramaması için dikkatle gözetilmesi gerekir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
Yetkili Mahkeme ve Yürütmenin Durdurulması Şartları
İptal davasında yetkili mahkemenin belirlenmesinde özel bir yasa kuralı yoksa, atama yapmama işlemini tesis eden idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi yetkilidir. Milli Savunma Bakanlığı veya Emniyet Genel Müdürlüğü merkez teşkilatlarınca tesis edilen işlemlere karşı Ankara İdare Mahkemelerinde dava açılır. Atama yapmama işlemine karşı açılan davalarda talep edilen yürütmenin durdurulması kararı, salt işlemin olumsuz sonuç doğurmuş olmasına dayandırılamaz. Bu kararın verilebilmesi için idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması koşullarının birlikte gerçekleşmesi şarttır.
Yargısal Denetim Kapsamı ve Somut Olgusal Veri Şartı
İptal davasına bakan idare mahkemesi, idarenin yerine geçerek aday hakkında yeni bir güvenlik değerlendirmesi yapamaz. Yargısal denetim; tesis edilen işlemin hukuka uygun bir dayanağa sahip olup olmadığı, kararın gerekçeli kurulup kurulmadığı ve işlem ile dayanak bilgi arasında makul bir bağın bulunup bulunmadığı ile sınırlıdır. Yargı mercileri, güvenlik soruşturmasına dayanak alınan verilerin soyut iddialardan uzak, somut bilgi ve belgelere dayanan olgusal veri niteliğinde olmasını arar. İstihbari nitelikteki bilgilerin somut delillerle veya bir mahkûmiyet kararıyla desteklenmediği hallerde atama yapmama işlemi hukuka aykırı kabul edilir.
Gerekçelendirme Yükümlülüğü ve Kanunilik İlkesi
İdare, güvenlik soruşturmasında elde edilen bilginin ilgilinin ifa edeceği kamu görevini ne şekilde ve neden olumsuz etkilediğini açıkça ortaya koymak ve işlemini somut biçimde gerekçelendirmekle yükümlüdür. Öte yandan kişisel verilerin korunması ve kanunilik ilkesi gereğince, verilerin kaydı, muhafazası ve kullanımına dair yeterli yasal güvencelerin bulunmaması işlemi sakatlar; Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen kanun hükümlerine dayanılarak tesis edilen atamama işlemleri hukuka aykırı bulunur.
Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığında dava açma süresi kaç gündür?
Özel kanunlarda ayrı bir süre düzenlenmedikçe, atama yapmama işleminin yazılı olarak tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılmalıdır.
Atama yapmama işlemine karşı hangi yerdeki mahkeme yetkilidir?
Özel bir kanun hükmü bulunmadığı takdirde işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi yetkilidir; örneğin Milli Savunma Bakanlığı veya Emniyet Genel Müdürlüğü merkez teşkilatınca tesis edilen işlemlerde Ankara İdare Mahkemeleri yetkilidir.
İstihbari bilgiye dayanılarak adayın atamasının yapılmaması hukuka uygun mudur?
Güvenlik soruşturmasına dayanak verilerin soyut iddialardan uzak ve somut bilgi veya belgelere dayanması gerekir; istihbari bilgilerin somut delillerle ya da mahkûmiyet kararıyla desteklenmediği durumlarda işlem hukuka aykırı kabul edilir.
İdareye itiraz başvurusu yapılması dava açma süresini korur mu?
İdareye itirazen başvurulması dava açma süresini ve hakkını her durumda kendiliğinden güvence altına almadığından, yasal altmış günlük sürenin kaçırılmaması gerekir.
Atama yapılmaması sebebiyle doğan maddi zararlar aynı davada talep edilebilir mi?
Güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle mahrum kalınan parasal haklar ve maddi kayıplar için iptal davası ile birlikte tam yargı davası açılması mümkündür.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy