Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı, ceza muhakemesi hukuku bakımından mahkûmiyet veya doğrudan beraat niteliği taşımadığından tek başına 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında memuriyete engel teşkil etmez.
Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesinin Kanuni Şartları ve Kapsamı
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 171. maddesinin ikinci fıkrasına göre Cumhuriyet savcısı; uzlaştırma ve önödeme kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, üst sınırı üç yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda yeterli şüphenin varlığına rağmen kamu davasının açılmasının beş yıl süreyle ertelenmesine karar verebilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 171Kaynağı aç
(1) Cezayı kaldıran şahsî sebep olarak etkin pişmanlık hükümlerinin
uygulanmasını gerektiren koşulların ya da şahsî cezasızlık sebebinin varlığı
halinde, Cumhuriyet savcısı kovuşturmaya yer olmadığı kararı verebilir.
(2) (Değişik:17/10/2019-7188/19 md.) Uzlaştırma ve önödeme
kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, Cumhuriyet savcısı, üst sınırı üç yıl
veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı, yeterli
şüphenin varlığına rağmen, kamu davasının açılmasının beş yıl süre ile
ertelenmesine karar verebilir. Suçtan zarar gören veya şüpheli, bu karara 173
üncü madde hükümlerine göre itiraz edebilir.
(3) Kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilebilmesi için;[65]
a) Şüphelinin daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezası ile mahkûm
olmamış bulunması,
b) Yapılan soruşturmanın, kamu davası açılmasının ertelenmesi halinde
şüphelinin suç işlemekten çekineceği kanaatini vermesi,
c) Kamu davası açılmasının ertelenmesinin, şüpheli ve toplum açısından
kamu davası açılmasından daha yararlı olması,
d) Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı ve Cumhuriyet savcısı
tarafından tespit edilen zararın, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya
tazmin suretiyle tamamen giderilmesi,
koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekir.
(4) Erteleme süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmediği takdirde,
kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Erteleme süresi içinde kasıtlı bir
suç işlenmesi halinde kamu davası açılır. Erteleme süresince zamanaşımı
işlemez.
(5) Kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin kararlar, bunlara
mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya
kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme
tarafından istenmesi halinde, bu maddede belirtilen amaç için kullanılabilir.
(6) (Ek:17/10/2019-7188/19 md.) Bu madde hükümleri;
a) Suç işlemek için örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları
ile örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar,
b) Kamu görevlisi tarafından görevi sebebiyle veya kamu görevlisine karşı
görevinden dolayı işlenen suçlar ile asker kişiler tarafından işlenen askerî
suçlar,
c) Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar,
hakkında uygulanmaz.
İKİNCİ
BÖLÜM
Kovuşturmaya
Yer Olmadığına Dair Karar, İtiraz ve İddianamenin İadesi
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar
5271 sayılı Kanun'un 171. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen fiiller hakkında erteleme kararı verilemez. Kamu görevlisi tarafından görevi sebebiyle veya kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen suçlar, asker kişilerce işlenen askerî suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar da erteleme kapsamı dışında bırakılmıştır.
Denetim Süresi, Suç Türleri ve Hukuki Sonuçlar
Erteleme süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmediği takdirde kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Erteleme süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmesi hâlinde kamu davası açılır. Erteleme süresince zamanaşımı işlemez.
Erteleme süresi zarfında taksirli bir suçun işlenmesi erteleme kararının kaldırılmasına yol açmaz; kamu davasının açılması yalnızca kasıtlı bir suç işlenmesi şartına bağlanmıştır.
Kararların Kaydı ve Adli Sicil Durumu
5271 sayılı Kanun'un 171. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin kararlar bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde maddede belirtilen amaç doğrultusunda kullanılabilir.
Disiplin Soruşturmaları ve Özel Meslek Mevzuatları
Ertelemeye konu eylem nedeniyle kamu idaresi tarafından bağımsız bir disiplin soruşturması yürütülmesi mümkündür. İdari disiplin süreci ceza yargılamasından bağımsız nitelik taşıdığından, kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilmiş olması idarece disiplin cezası uygulanmasına hukuki engel oluşturmaz.
Güvenlik personeli, hâkim, savcı ve öğretmen gibi meslek gruplarına özgü kanunlarda ek koşullar bulunabilir. Bu alanlarda kamu davasının açılmasının ertelenmesinin mevcut görevin devamına etkisi somut olayın koşullarına göre değerlendirilir.
Güvenlik Soruşturması Değerlendirmeleri ve İptal Davası
Güvenlik soruşturması sonucunda erteleme kararının varlığı nedeniyle olumsuz değerlendirme yapılması ve memuriyet engelinin ileri sürülmesi hâlinde ilgililer, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca bu işlemin tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilir.
Erteleme Kararına Karşı Kanun Yolları ve İtiraz Usulü
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 171. maddesinin ikinci fıkrası gereğince suçtan zarar gören veya şüpheli, kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararına Kanun'un 173. maddesi hükümlerine göre itiraz edebilir. İtiraz süresi kararın tebliğ tarihinden itibaren 15 gün olup suçtan zarar gören, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine başvurur.
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 173. maddesinin beşinci fıkrası gereğince Cumhuriyet savcısının kamu davasının açılmaması hususunda takdir yetkisini kullandığı hâllerde anılan maddedeki itiraz usulü uygulanmaz.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 173Kaynağı aç
dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde, bu
kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza
mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir.[69]
(2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek
olaylar ve deliller belirtilir.
(3) (Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.)
Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine
gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet
başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli
nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere
mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı,
kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.
(4) (Değişik: 25/5/2005 – 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi
yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.
(5) Cumhuriyet savcısının kamu davasının açılmaması hususunda takdir
yetkisini kullandığı hâllerde bu madde hükmü uygulanmaz.
(6) (Değişik: 2/1/2017-KHK-680/11 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/10
md.) İtirazın reddedilmesi halinde aynı fiilden dolayı kamu davası
açılabilmesi için 172 nci maddenin ikinci fıkrası uygulanır.
İddianamenin iadesi
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi devlet memurluğuna engel midir?
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı mahkûmiyet veya doğrudan beraat niteliği taşımadığından, tek başına 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında memuriyete yasal engel oluşturmaz.
Erteleme kararları nereye kaydedilir?
Kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin kararlar bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir ve ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak talep edilmesi hâlinde maddede belirtilen amaç için kullanılabilir.
Erteleme süresi içinde suç işlenmesi hâlinde dava açılır mı?
Erteleme süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmesi hâlinde kamu davası açılır; bu süre zarfında kasıtlı bir suç işlenmediği takdirde ise kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.
Güvenlik soruşturmasında olumsuz işlem tesis edilirse dava süresi nedir?
Güvenlik soruşturması sonucunda erteleme kararının varlığı nedeniyle olumsuz değerlendirme yapılması ve memuriyet engelinin ileri sürülmesi hâlinde ilgililer, tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy