Kadın Boşanma Davası Açarsa Erkek Kabul Etmezse Ne Olur?

Erkeğin Boşanmayı Kabul Etmemesinin Davaya Etkisi

Kadının açtığı boşanma davasında davalı erkeğin boşanmayı kabul etmemesi, davayı kendiliğinden sona erdirmez veya davayı engelleyen bir veto hakkı doğurmaz. Taraflardan birinin boşanmak istememesi durumunda yargılama çekişmeli boşanma davası olarak yürütülür. Mahkeme karar verirken tarafların kabul etmeme beyanından çok, ileri sürülen boşanma sebebinin gerçekleşip gerçekleşmediğini ve delillerle ispatlanıp ispatlanmadığını inceler.

Davalının boşanmak istemediğini belirtmesi davanın otomatik olarak reddedileceği anlamına gelmez. Mahkeme çekişmeli yargılamayı sürdürerek tarafların iddia ve savunmalarını alır, delilleri toplar, tanıkları dinler ve dosyanın bütününe göre hüküm kurar. Davanın reddedilmesi erkeğin kabul etmeme tutumundan değil, davacı tarafından ileri sürülen boşanma sebebinin ispatlanamamasından kaynaklanır.

Evlilik Birliğinin Sarsılması ve Davalının İtiraz Hakkı

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166/1 uyarınca, ortak hayatı sürdürmeleri eşlerden beklenmeyecek derecede evlilik birliği temelinden sarsılmış olursa eşlerden her biri boşanma davası açma hakkına sahiptir.

Türk Medeni Kanunu m. 166/2 hükmüne göre, davacının kusuru daha ağır ise davalının davaya itiraz hakkı bulunmaktadır. Ancak davalının bu itirazı hakkın kötüye kullanılması niteliğinde ise ve evlilik birliğinin devamında davalı ile müşterek çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa mahkemece boşanmaya karar verilebilir.

Yargılama sırasında boşanmak istemeyen davalı erkeğin barışma söyleminde bulunması mahkemece tek başına yeterli kabul edilmez. Mahkeme, ortak hayatın fiilen kurulup kurulamadığını, eşler arasındaki güven ilişkisinin onarılıp onarılamayacağını ve tarafların davranışlarını dikkate alır.

Anlaşmalı Boşanma ile Çekişmeli Boşanma Ayrımı

Türk Medeni Kanunu m. 166/3 düzenlemesine göre, evliliğin en az bir yıl sürmüş olması kaydıyla eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi durumunda evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu usulde boşanma kararı verilebilmesi için hâkimin tarafları bizzat dinleyerek serbest iradeleriyle hareket ettiklerine kanaat getirmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile müşterek çocukların durumuna ilişkin protokolü uygun bulması gerekir. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek sunulan düzenlemede gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; boşanmaya hükmedilebilmesi için bu değişikliklerin taraflarca da kabul edilmesi şarttır.

Herhangi bir boşanma sebebiyle açılan davanın reddine karar verilip bu kararın kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl geçmesi ve bu süre içinde her ne sebeple olursa olsun ortak hayatın yeniden kurulamamış bulunması hâlinde, Türk Medeni Kanunu m. 166/4 uyarınca evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin talebi üzerine boşanmaya karar verilir.

Boşanma Davasında Kadının Talep Edebileceği Haklar

Davalı erkeğin boşanmayı kabul etmemesi, davacı kadının kanunen talep edebileceği hakları daraltmaz. Kadın bu davada nafaka türlerini, maddi ve manevi tazminatı, velayeti, çocukla kişisel ilişkiyi, ziynet eşyası alacağını, mal rejiminin tasfiyesini ve 6284 sayılı Kanun kapsamında düzenlenen koruyucu ve önleyici tedbirleri mahkemeden isteyebilir.

Erkeğin davayı kabul etmemesi kadının tedbir nafakası talep etmesine engel teşkil etmez. Dava sürecinde barınma ve geçimin sağlanması amacıyla takdir edilen tedbir nafakası, tarafların kabul iradesine göre değil, ekonomik durum ve ihtiyaç şartlarına göre mahkemece değerlendirilir.

Türk Medeni Kanunu m. 175 uyarınca, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer eşten mali gücü oranında süresiz nafaka talep edebilir. Bu kapsamda nafaka yükümlüsünün kusurlu olması şartı aranmaz.

Türk Medeni Kanunu m. 182 uyarınca, velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocukla kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararları esas tutulur. Bu eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmakla yükümlüdür. Mahkeme ayrıca kararında kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilebileceğini ihtar eder.

Yargılama Usulü, Duruşmalara Katılım ve Kararın Kesinleşmesi

Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir ve bu davalar tarafların yerleşim yerine göre belirlenen yetkili mahkemede görülür. Boşanma davalarında zorunlu arabuluculuk şartı bulunmamakta olup uyuşmazlık mahkeme nezdinde çözümlenir.

Boşanma davasında davacı duruşmaları takip etmekle yükümlüdür; duruşmaya mazeretsiz katılım sağlanmaması durumunda dosyanın işlemden kaldırılması veya davanın düşmesi gibi usuli sonuçlar gündeme gelebilir. Davalı erkeğin usulüne uygun tebligata rağmen duruşmaya katılmaması ise yargılamayı durdurmaz; mahkeme davalının yokluğunda yargılamaya devam edebilir.

Davalı erkeğin duruşmalara katılmaması, mahkemenin davacının iddialarını otomatik olarak doğru kabul edeceği anlamına gelmez. Davalı taraf duruşmada bulunmadığında karşı argümanların dosyaya yansıması zorlaşabilse de davacı ileri sürdüğü boşanma sebeplerini delillerle ispatlamak durumundadır.

Mahkemece boşanma kararı verilmiş olsa bile, bu karar kesinleşinceye kadar taraflar hukuken evli kalmaya devam eder. Eşlerin nüfus kaydının güncellenmesi kararın kesinleşmesi neticesinde gerçekleştirilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy